جنگ تخفیف نفتی در خلیج فارس؛ رقابت عربستان، امارات، عراق و کویت برای بازار آسیا

جماران، اویا پرایس در تحلیلی درباره تشدید رقابت نفتی میان عربستان سعودی، امارات، عراق و کویت برای جذب خریداران آسیایی نوشت: پس از بازگشایی موقت تنگه هرمز (پیش از تحولات شب گذشته)، عربستان و دیگر تولیدکنندگان بزرگ نفت خلیج فارس شامل عراق، کویت و امارات رقابت شدیدی را برای حفظ و افزایش سهم خود در بازار آسیا از سر گرفته‌اند. عربستان که بزرگ‌ترین صادرکننده نفت خام جهان است، قیمت رسمی فروش (OSP) نفت صادراتی خود برای بارگیری در ماه اوت به مقصد آسیا را نسبت به ماه ژوئیه ۱۱ دلار در هر بشکه کاهش داده که بزرگ‌ترین کاهش ماهانه در حدود دو دهه گذشته محسوب می‌شود. بر این اساس، نفت شاخص «عرب لایت» در اوت با ۱٫۵ دلار تخفیف نسبت به میانگین شاخص عمان/دبی عرضه خواهد شد؛ اقدامی کم‌سابقه که آخرین بار تنها در دو جنگ قیمتی بزرگ اوپک و اوپک‌پلاس، یعنی در سال ۲۰۱۵ و اوایل سال ۲۰۲۰ همزمان با اوج همه‌گیری کرونا مشاهده شده بود.

با وجود این کاهش قابل توجه، فعالان بازار و پالایشگاه‌های آسیایی معتقدند عربستان با رقابت شدیدتری از سوی عراق، کویت و امارات روبه‌رو است؛ کشورهایی که تخفیف‌های بیشتری ارائه می‌کنند و بخشی از محموله‌های خود را از پایانه‌هایی خارج از تنگه هرمز ارسال می‌کنند؛ موضوعی که علاوه بر کاهش ریسک، هزینه حمل‌ونقل دریایی برای خریداران را نیز به‌طور چشمگیری پایین می‌آورد.

با این حال، تحولات اخیر نشان می‌دهد خوش‌بینی تولیدکنندگان خلیج فارس درباره بازگشت سریع شرایط عادی به تنگه هرمز ممکن است زودهنگام بوده باشد. درگیری‌های ایران و آمریکا و همچنین لغو معافیت تحریمی فروش نفت ایران از سوی واشنگتن، بار دیگر نااطمینانی درباره امنیت و سرعت عادی شدن تردد در این آبراه راهبردی را افزایش داده است.

یکی از دلایل اصلی کاهش قیمت‌ها، تلاش برای تحریک تقاضای چین است؛ کشوری که طی چهار ماه گذشته واردات نفت خام خود را کاهش داده و پیش از آغاز جنگ ایران بیش از ۱٫۳ میلیارد بشکه نفت در ذخایر خود انباشته کرده است. چین اکنون ترجیح می‌دهد تا کاهش بیشتر قیمت‌ها و عادی‌تر شدن وضعیت تنگه هرمز صبر کند و سپس خریدهای خود را افزایش دهد.

در همین حال، تولیدکنندگان خاورمیانه برای تخلیه نفت انباشته‌شده در مخازن و نفتکش‌هایی که در خلیج فارس متوقف مانده بودند و همچنین ازسرگیری تولیدی که ناچار به کاهش آن شده بودند، تحت فشار قرار دارند و ناچارند با قیمت‌های جذاب‌تر مشتریان آسیایی، به‌ویژه چین، را جذب کنند.

به گفته معامله‌گران و پالایشگران، حتی تخفیف بی‌سابقه عربستان نیز ممکن است کافی نباشد، زیرا عراق، کویت و امارات تخفیف‌های عمیق‌تر و همچنین امکان انتقال کشتی‌به‌کشتی (STS) در بنادر صحار عمان و فجیره امارات را فراهم کرده‌اند که در خارج از تنگه هرمز قرار دارند و هم ریسک و هم هزینه حمل را کاهش می‌دهند. به عنوان نمونه، یک مقام پالایشگاهی هند اعلام کرده است که نفت خام «آپر زاکوم» و «داس» امارات را با ۷ دلار تخفیف دریافت می‌کند و بنابراین انگیزه‌ای برای خرید بیشتر نفت عربستان ندارد. همچنین عرضه نفت «آپِر زاکوم» از بندر صحار با هزینه اجاره ابرنفتکش حدود ۴ تا ۵ دلار در هر بشکه انجام می‌شود، در حالی که هزینه حمل نفت عربستان از بندر رأس تنوره در داخل خلیج فارس بیش از دو برابر این رقم برآورد می‌شود.

در مجموع، بیش از چهار ماه پس از آغاز جنگ ایران و نزدیک به سه هفته پس از بازگشایی موقت تنگه هرمز، واقعیت جدید برای صادرکنندگان نفت خلیج فارس، رقابتی فشرده برای فروش هر بشکه نفت، خروج محموله‌ها از خلیج فارس از مسیر تنگه هرمز و حفظ یا افزایش سهم خود در بازار کلیدی آسیا است.