مدیریت مصرف گاز در اصناف؛ از الزام قانونی تا راهکارهای داده‌محور

همزمان با افزایش مصرف گاز در فصل سرد سال، مدیریت هدفمند مصرف در اصناف و واحدهای تجاری به یکی از محورهای کلیدی پایداری شبکه گاز کشور تبدیل شده است. در این چارچوب، سعید پاک‌سرشت، مدیر برنامه‌ریزی تلفیقی شرکت ملی گاز ایران، با تشریح الزامات قانونی، راهکارهای داده‌محور و نقش اصناف پرمصرف، بر ضرورت رعایت دمای آسایش، پرهیز از استفاده وسایل گرمایشی در فضای باز و نوسازی تجهیزات گازسوز تأکید کرد؛ موضوعاتی که به گفته وی، نقش تعیین‌کننده‌ای در مدیریت مصرف انرژی و کاهش فشار بر شبکه گاز دارند.

با هم گفت‌وگوی زنده مدیر برنامه‌ریزی تلفیقی شرکت ملی گاز ایران با مجله خبری تحلیلی رادیو اقتصاد را پی می‌گیریم؛

*********************************

بله خیلی متشکرم. من هم مجدداً سلام عرض می‌کنم خدمت شما و تمام شنوندگان عزیز.

آقای دکتر! به‌عنوان نخستین پرسش، مدیریت مصرف گاز در اصناف و واحدهای تجاری را چطور باید دید تا کمترین چالش را در گازرسانی به بخش خانگی، صنوف و صنعت داشته باشیم؟

مدیریت مصرف گاز در اصناف و واحدهای تجاری به‌طور کلی به دو بخش قابل تقسیم است؛ بخش نخست، مصارف گرمایشی در محیط‌های داخلی واحدهای تجاری است و بخش دوم به صنوفی مربوط می‌شود که از گاز به‌عنوان سوخت و حامل انرژی در فرآیند کاری خود استفاده می‌کنند؛ مانند نانوایی‌ها، رستوران‌ها و برخی صنایع جزء یا غیرعمده.

هر یک از این دو بخش، راهکارهای خاص خود را دارد و هرچه اطلاع‌رسانی و آگاهی‌بخشی در این زمینه بیشتر انجام شود، اثرگذاری آن در مدیریت مصرف انرژی نیز افزایش خواهد یافت.

در بخش مصارف گرمایشی، توصیه‌های ما مشابه توصیه‌هایی است که برای مشترکان خانگی مطرح می‌شود. رعایت دمای آسایشی در محیط‌های بسته اهمیت زیادی دارد و پیشنهاد کارشناسان، تنظیم دمای حدود ۲۰ درجه سانتی‌گراد است.

توصیه می‌کنم چه در واحدهای تجاری و کسب‌وکارها و چه در منازل، حتماً از دماسنج استفاده شود تا امکان سنجش واقعی دمای محیط وجود داشته باشد. این موضوع هم از نظر سلامت جسمی برای مردم مفید است و هم نقش مؤثری در مدیریت مصرف گاز ایفا می‌کند.

یک نکته‌ای که در حال حاضر خیلی راجع به آن صحبت می‌شود، استفاده از وسایل گرمایشی در فضای باز، ازجمله گرماتابش‌ها و آتشدان‌ها است؛ اقدامی کاملاً نادرست و مصداق هدررفت انرژی است. این تجهیزات غیراستاندارد بوده و استفاده از آن‌ها ممنوع است.

آقای دکتر، در گفت‌وگوهایی که با معاونت بازرسی و نظارت اتاق اصناف و همچنین اتحادیه رستوران‌داران داشتیم، این نکته مطرح شد که برای برخورد با استفاده از وسایل گرمایشی در فضای باز، الزام قانونی مشخصی وجود ندارد و اقدامات بیشتر در حد تذکر و نظارت است؛ حتی در مواردی پس از خاموش شدن این تجهیزات، مجدداً مورد استفاده قرار می‌گیرند. در چنین شرایطی، سازوکار قانونی و عملی شرکت ملی گاز برای برخورد مؤثر با این تخلفات چیست؟

اجازه دهید من این را اصلاح کنم. برخلاف برخی برداشت‌ها، در این زمینه الزام قانونی صریح وجود دارد. بر اساس مصوبه هیأت وزیران در مردادماه سال جاری، استفاده از هرگونه وسیله گرمایشی در فضای باز ممنوع اعلام شده و این موضوع به‌عنوان یکی از تکالیف قانونی به شرکت‌های گاز استانی ابلاغ شده است.

در صورت مشاهده تخلف، همکاران ما در شرکت‌های گاز استانی موظف به جمع‌آوری تجهیزات و قطع گاز آن واحد هستند؛ ضمن این‌که جرایمی نیز به این واحدهای تجاری مترتب است. من درخواست می‌کنم که به این دوستان اطلاع‌رسانی درست کنید و همه ….

خب! این به اصناف و معاونت بازرسی و نظارت اتاق اصناف هم طبیعتاً ابلاغ شده و …

بله؛ با توجه به این‌که این موضوع در قالب مصوبه هیأت وزیران در مردادماه سال جاری تصویب و ابلاغ شده، اجرای آن به‌عنوان یکی از تکالیف قانونی در دستور کار شرکت‌های گاز استانی قرار گرفته است. بر این اساس، همکاران ما موظف به انجام بازدیدها و پایش‌های دوره‌ای هستند؛ به‌گونه‌ای که در صورت مشاهده تخلف، در مرحله نخست تذکر داده می‌شود و انتظار می‌رود همان زمان نسبت به جمع‌آوری تجهیزات اقدام شود.

با این حال، در صورت تکرار تخلف در بازدیدهای بعدی، جریان گاز واحد متخلف قطع خواهد شد و گاز مصرف‌شده در دوره تخلف نیز با نرخ‌های بالاتر محاسبه می‌شود. از همه صنوف انتظار داریم با رعایت این ضوابط، در مدیریت مصرف گاز همکاری لازم را داشته باشند.

آیا این اقدامات مبتنی بر گزارش‌های مردمی هم انجام می‌شود؟

البته! حتماً می‌توانند این کار را انجام دهند.

مردم با چه سامانه‌ای، همان سامانه ۱۹۴ می‌توانند ….

بله! شهروندان می‌توانند از طریق سامانه ۱۹۴، موارد تخلف را به شرکت‌های گاز استانی اطلاع دهند. همکاران ما موظف هستند این گزارش‌ها را به‌صورت میدانی بررسی، پایش و پیگیری کنند.

آنچه در این گفت‌وگو مورد بررسی و پیگیری قرار گرفت، نشان می‌دهد که برای تمامی این موضوعات، الزام قانونی مشخص وجود دارد؛ موضوعی که اهمیت آگاهی‌بخشی و آموزش را دوچندان می‌کند. هر اقدامی که با هدف اطلاع‌رسانی گسترده و ملی در حوزه انرژی انجام شود، می‌تواند نقش مؤثری در اصلاح الگوی مصرف داشته باشد و رادیو اقتصاد، به‌عنوان صدای اقتصاد ایران، در این مسیر همراه خواهد بود. از توضیحات آقای دکتر پاک‌سرشت سپاسگزاریم.

خواهش می‌کنم. اجازه هست من یک جمله به گفته‌های خود اضافه کنم …؟

بله! حتماً.

ببینید! یکی از انتظارات جدی در مسیر مدیریت مصرف گاز، به‌ویژه در فصل زمستان، توجه ویژه به صنوفی است که مصرف گاز بالاتری دارند؛ از جمله نانوایی‌ها، آشپزخانه‌ها و رستوران‌ها. در این میان، به‌روزرسانی و نوسازی تجهیزات این واحدها از اهمیت بسیار بالایی برخوردار است و می‌تواند نقش مؤثری در کاهش مصرف و ارتقای بهره‌وری انرژی ایفا کند…

این مشکل برای تجهیزات صنعت هم هست …

بله؛ بخش قابل توجهی از تنورها، کوره‌ها و گرم‌کن‌های صنعتی مورد استفاده در اصناف، قدیمی بوده و بازده پایینی دارند و لازم است از طریق به‌سازی، نوسازی و به‌روزرسانی، با استانداردهای جدید منطبق شوند؛ از جمله تعویض مشعل‌های فرسوده و ارتقای تجهیزات حرارتی. خوشبختانه در این زمینه راهکار مشخصی پیش‌بینی شده است و استفاده از ظرفیت شرکت‌های «کارور» می‌تواند نقش مؤثری ایفا کند. این شرکت‌ها به‌عنوان حلقه واسط میان عرضه‌کننده گاز و مصرف‌کننده، نسبت به نوسازی تجهیزات اقدام کرده و منافع اقتصادی حاصل از صرفه‌جویی ایجادشده را به‌صورت مشترک با مصرف‌کننده تقسیم می‌کنند. اجرای این مدل می‌تواند بین ۱۰ تا ۳۰ درصد صرفه‌جویی قابل قبول در مصرف انرژی به همراه داشته باشد و نمونه‌ای روشن از یک مسیر برد- برد در مدیریت مصرف انرژی است.

از این فرصت استفاده می‌کنم و از همه صنوف می‌خواهم با توجه ویژه به این موضوع، از این ظرفیت به‌خوبی بهره‌برداری کنند.

امیدواریم با تداوم این روند، در صورت نیاز به اطلاع‌رسانی و گفت‌وگوهای بیشتر، زمینه اجرای برنامه‌های تکمیلی نیز فراهم شود؛ چراکه موضوع انرژی، نقشی اساسی و تعیین‌کننده در اقتصاد کشور دارد.

آقای دکتر! ممنون و سپاسگزار بابت وقتی که اختصاص دادید.

من هم از شما بابت آگاهی‌بخشی به مردم بسیار ممنونم.