سودهای جنگی برای غول‌های نفتی / شرکت‌های بزرگ نفتی در میانه جنگ و بحران اقلیمی سود ۹۳ میلیارد دلاری به دست آوردند

به گزارش تجارت نیوز، آن‌طور که گاردین گزارش داده، هشت شرکت بزرگ نفتی جهان تنها در سه ماه بیش از ۹۰ میلیارد دلار سود به دست آوردند. سودی که همزمان با افزایش شدید قیمت انرژی پس از جنگ ایران و آمریکا و اسرائیل ثبت شد. در همان دوره نیز بحران اقلیمی ناشی از انتشار گازهای گلخانه‌ای به وقوع موج‌های مرگبار گرما در نقاط مختلف جهان دامن زد.

این سودهای کلان که از سوی منتقدان «سودهای جنگی» توصیف شده است، بار دیگر درخواست‌ها برای وادار کردن غول‌های نفت و گاز مانند آرامکو و بی‌پی به پرداخت هزینه خسارت‌های زیست‌محیطی را افزایش داده است. فعالان محیط زیست می‌گویند این شرکت‌ها با «سود بردن از رنج انسان‌ها» باید در تامین هزینه گذار سریع به انرژی‌های تجدیدپذیر مشارکت کنند.

نزدیک به ۹۳ میلیارد دلار سود در یک فصل
بررسی روزنامه گاردین نشان می‌دهد هشت شرکت آرامکو، بی‌پی، شل، اکوئینور، توتال‌انرژیز، انی، شورون و اکسون‌موبیل در سه ماه منتهی به پایان ژوئن نزدیک به ۹۳ میلیارد دلار سود خالص به دست آورده‌اند. این نخستین فصل مالی کامل پس از آغاز جنگ ایران و آمریکا و اسرائیل بود که باعث جهش قیمت جهانی نفت تا بیش از ۱۲۶ دلار برای هر بشکه شد.

این شرکت‌ها با استفاده از بزرگ‌ترین اختلال در عرضه سوخت‌های فسیلی در تاریخ بازار نفت، سود خود را تقریبا دو برابر کردند. سودی که در مدت مشابه سال گذشته کمتر از ۵۰ میلیارد دلار بود.

فعالان محیط زیست هشدار می‌دهند میلیون‌ها خانوار در سراسر جهان بهای این سودهای هنگفت را از طریق افزایش هزینه انرژی و تشدید بحران اقلیمی می‌پردازند.

بر اساس این داده‌ها، این هشت شرکت در طول فصل بهار به طور متوسط در هر دقیقه بیش از ۷۰۰ هزار دلار سود کسب کرده‌اند.

آرامکو در صدر سودآورترین شرکت‌های نفتی
بیشترین سود در این دوره متعلق به شرکت دولتی آرامکوی عربستان بود که با رشد ۳۴ درصدی، بیش از ۳۳ میلیارد دلار سود خالص ثبت کرد. این افزایش در حالی رخ داد که زیرساخت‌های این شرکت هدف حملات پهپادی و موشکی ایران و نیروهای حوثی قرار گرفته بود.

بر اساس پایگاه داده «کربن میجرز»، آرامکو بیش از هر شرکت دیگری در تاریخ مسئول انتشار گازهای گلخانه‌ای بوده است. پس از آن شورون و اکسون‌موبیل قرار دارند و شل و بی‌پی نیز در میان ۱۰ شرکت نخست دیده می‌شوند. عربستان سعودی نیز طی دهه‌های گذشته از اصلی‌ترین مخالفان اقدامات بین‌المللی برای مقابله با تغییرات اقلیمی بوده است.

بی‌پی سود خود را بیش از دو برابر کرد
بی‌پی که از آخرین شرکت‌هایی بود که گزارش مالی خود را منتشر کرد، اعلام کرد سود سه‌ماهه دوم این شرکت به ۵.۷۳ میلیارد دلار رسیده است. این بالاترین سود بی‌پی از زمان آغاز جنگ روسیه و اوکراین به شمار می‌رود و بیش از دو برابر سود ۲.۵ میلیارد دلاری فصل قبل است.

پاتریک گالی، مسئول بخش سوخت‌های فسیلی در سازمان «گلوبال ویتنس»، گفت: سودهای سرسام‌آور بی‌پی نشان می‌دهد چه کسانی امسال از رنج مردم سود برده‌اند. در حالی که آتش‌سوزی‌های گسترده، خشکسالی و افزایش هزینه انرژی زندگی مردم را دشوار کرده است، خانواده‌های عادی هزینه تصمیم شرکت‌های نفتی برای اولویت دادن به سود سهامداران را می‌پردازند.

گالی تاکید کرد اکنون زمان آن رسیده که شرکت‌های بزرگ نفتی سهم خود را برای جبران خسارت‌های ناشی از بحران اقلیمی بپردازند.

روزی داونز، رئیس بخش کارزارهای سازمان «دوستان زمین»، نیز گفت: در حالی که بی‌پی بار دیگر میلیاردها دلار سود به دست آورده است، میلیون‌ها خانوار همچنان با قبض‌های سنگین انرژی و بحران فزاینده اقلیمی دست و پنجه نرم می‌کنند.

با این حال، مگ اونیل، مدیرعامل بی‌پی، از عملکرد این شرکت دفاع کرد و گفت بی‌پی تلاش می‌کند با افزایش تولید فرآورده‌های نفتی که با کمبود مواجه شده‌اند، بخشی از مشکلات بازار را برطرف کند.

این شرکت طی سال‌های اخیر سرمایه‌گذاری خود در حوزه انرژی‌های پاک را به طور چشمگیری کاهش داده است. بودجه سالانه گذار انرژی از پنج میلیارد دلار به حدود ۱.۵ تا دو میلیارد دلار کاهش یافته است.

بی‌پی همچنین بخش بزرگی از دارایی‌های تجدیدپذیر خود را واگذار کرده است. این شرکت مزارع بادی فراساحلی بریتانیا را به یک شرکت مشترک منتقل کرده، فعالیت‌های بادی خود در آمریکا را فروخته و اکنون نیز قصد فروش کسب‌وکار چهار میلیارد دلاری بیوگاز خود در آمریکا را دارد. طبق گزارش فایننشال تایمز، بی‌پی همچنین در حال مذاکره برای فروش شرکت خورشیدی لایت‌سورس به کنسرسیومی با حمایت صندوق ثروت ملی کویت است.

این شرکت هفته گذشته نیز فعالیت‌های نفت و گاز خود در دریای شمال را پس از بیش از ۶۰ سال برای فروش گذاشت.

سود تاریخی شل، شورون و اکسون‌موبیل
شل دومین سود فصلی بزرگ تاریخ خود را ثبت کرد و درآمد خالص آن به ۹.۸۴ میلیارد دلار رسید. این اتفاق با وجود کاهش تولید گاز در تاسیسات قطر و خسارت‌های چند میلیارد دلاری ناشی از جنگ رخ داد.

اکوئینور نیز سود خود را از ۱.۸ میلیارد دلار در سال گذشته به ۳.۲ میلیارد دلار افزایش داد.

در آمریکا، شورون در سه‌ماهه دوم سال ۱۲.۲ میلیارد دلار سود ثبت کرد که بیش از پنج برابر مدت مشابه سال گذشته بود و بالاترین سود فصلی تاریخ این شرکت محسوب می‌شود.

اکسون‌موبیل نیز ۱۴.۵ میلیارد دلار سود به دست آورد که دو برابر سال گذشته و بالاترین سود آن از زمان آغاز جنگ روسیه و اوکراین در سال ۲۰۲۲ است.

ترامپ شرکت‌های نفتی را به سودجویی متهم کرد
دونالد ترامپ، رئیس جمهوری آمریکا، از شرکت‌های بزرگ نفتی به دلیل «کسب درآمد بیش از حد» از آشفتگی بازار جهانی انرژی که به گفته او در پی جنگ ایران ایجاد شده، انتقاد کرد.

قیمت نفت برنت پیش از نخستین حملات آمریکا و اسرائیل در پایان فوریه حدود ۷۰ دلار برای هر بشکه بود اما تا پایان آوریل به ۱۲۶ دلار رسید و اکنون در محدوده ۸۵ دلار معامله می‌شود.

رئیس‌جمهور آمریکا با اشاره به سودهای کلان شورون و اکسون‌موبیل گفت این شرکت‌ها باید بخشی از این درآمد را به مردم بازگردانند.

او روز دوشنبه در کاخ سفید به خبرنگاران گفت: «آنها به خاطر کمبود عرضه بیش از حد پول درمی‌آورند. من از این موضوع خوشم نمی‌آید.»

ترامپ تنها چند ساعت پیش از انتشار گزارش مالی بی‌پی این اظهارات را مطرح کرد.

دو شرکت آمریکایی شورون و اکسون‌موبیل در سه ماه منتهی به پایان ژوئن در مجموع بیش از ۲۶ میلیارد دلار سود به دست آوردند که ناشی از بهره‌برداری از آشفتگی بازار انرژی پس از جنگ ایران بود.

ترامپ گفت: «شورون پول زیادی به دست آورده است. اکسون‌موبیل هم همین‌طور. آنها باید بخشی از این پول را به مردم برگردانند و بهتر است قیمت‌های مصرف‌کننده را هم کاهش دهند.»

مدیرعامل بی‌پی در واکنش به اظهارات ترامپ به شبکه CNBC گفت فشار اقتصادی بر خانوارها را درک می‌کند اما قیمت محصولات بی‌پی تابع قیمت جهانی نفت است و این شرکت کنترل مستقیمی بر آن ندارد.

در همین حال فعالان محیط زیست نیز سودهای فصلی شرکت‌های نفتی را «شرم‌آور» و «غیراخلاقی» توصیف کردند.

کلمنس دوبوا، مدیر کارزارهای سازمان بین‌المللی 350.org، گفت شورون و اکسون‌موبیل از مدلی سود می‌برند که هزینه آن را مردم عادی با قبض‌های سنگین‌تر انرژی و فجایعی مانند آتش‌سوزی‌های گسترده می‌پردازند. این سودها تا حدی زیاد است که «تقریبا جنایتکارانه» به نظر می‌رسد.

ترامپ چند هفته پس از آنکه از شرکت‌های عرضه‌کننده انرژی خواست قیمت‌ها را کاهش دهند، این انتقادها را مطرح کرد. او که با کاهش محبوبیت خود در آستانه انتخابات میان‌دوره‌ای نوامبر روبه‌روست، همچنین به وزارت دادگستری آمریکا دستور داده درباره احتمال گران‌فروشی در بازار خرده‌فروشی انرژی تحقیق کند.

چگونه غول‌های در میانه جنگ و بحران توانستند به سودهای کلان دست یابند؟
همان‌طور که از یافته‌های گزارش گاردین پیداست، شرکت‌های بزرگ نفتی در میانه جنگ در ایران و بسته شدن تنگه هرمز که فشار زیادی بر بازار جهانی انرژی وارد کرد، سود زیادی به دست آوردند. چراکه افزایش قیمت نفت به طور مستقیم نفتیبه معنای افزایش درآمد فروش آنهاست. این شرکت‌ها به طور معمول نفت را با هزینه‌ای بسیار کمتر از قیمت بازار استخراج می‌کنند. بنابراین زمانی که قیمت هر بشکه نفت از حدود ۷۰ دلار به بالای ۱۲۰ دلار می‌رسد، فاصله میان هزینه تولید و قیمت فروش بسیار بیشتر می‌شود و همین فاصله به سود خالص شرکت تبدیل می‌گردد.

در واقع، بالا رفتن قیمت نفت برای مصرف‌کننده به معنای افزایش هزینه بنزین، انرژی و کالاهای وابسته است، اما برای شرکت‌های تولیدکننده نفت به معنای فروش همان محصول با قیمت بالاتر است. از آنجا که نفت یک کالای ضروری و پرتقاضاست، شرکت‌ها به طور معمول می‌توانند محصول خود را حتی در شرایط گرانی نیز بفروشند و همین موضوع باعث افزایش شدید درآمد آنها می‌شود.

عامل مهم دیگر، اختلال در عرضه جهانی انرژی است. وقتی جنگ، تحریم یا ناامنی سیاسی باعث کاهش عرضه نفت در بازار می‌شود، قیمت‌ها به سرعت بالا می‌روند. در چنین وضعی شرکت‌هایی که همچنان قادر به تولید و فروش هستند، از کمبود ایجادشده بیشترین بهره را می‌برند. به همین دلیل در متن دیده می‌شود که شرکت‌هایی مانند اکسون‌موبیل و شورون سودهای چندبرابری گزارش کرده‌اند.

به بیان دیگر، سود این شرکت‌ها به این دلیل بالا رفته که آنها نفت را در شرایطی فروخته‌اند که بازار به علت جنگ و کمبود عرضه، قیمت بسیار بالاتری برای آن تعیین کرده بود. بنابراین این سودها نه با وجود افزایش قیمت نفت، بلکه دقیقاً به خاطر آن به دست آمده‌اند.

ترامپ به عنوان رئیس‌جمهوری آمریکا به دنبال جلب رضایت مردم برای انتخابات است. وقتی مردم از گرانی بنزین و انرژی عصبانی هستند، دیدن اینکه شرکت‌های نفتی همزمان سودهایی نزدیک به پنج برابر نسبت به سال قبل گزارش می‌کنند، مردم را خشمگین می‌کند. اعتراض ترامپ به این دلیل است که شرکت‌های نفتی دارند از کمبود و جنگ برای پر کردن جیب سهامدارانشان سواستفاده می‌کنند، بدون اینکه برای کاهش قیمت نهایی برای مصرف‌کننده کاری انجام دهند.

در چنین شرایطی عجیب به نظر نمی‌رسد که ترامپ به‌عنوان یکی از حامیان بزرگ این غول‌های نفتی، از روند در پیش گرفته شده به دلیل منافع سیاسی خود انتقاد کند. آن‌چه مشخص است، سود کلانی است که این غول‌های نفتی در میانه جنگ و بحران به‌دست آورده‌اند و باقی مردم باید با پرداخت قبض‌های سنگین انرژی، افزایش قیمت بنزین و دیگر فرآورده‌های نفتی دست‌وپنجه نرم کنند.