توقف تولید در اقلیم کردستان / پس‌لرزه‌های امنیتی جنگ آمریکا و ایران بر صنعت نفت عراق

محمدحسین لطف‌الهی: در پی کشته شدن نظامیان آمریکایی در اردن و ترس از گسترش دامنه درگیری‌ها، شرکت‌های نفتی بین‌المللی عملیات خود را در شمال عراق متوقف کردند و این بحران سایه سنگینی بر سفر جاری نخست‌وزیر عراق به واشنگتن انداخته است.

مقامات عراقی و منابع آگاه در صنعت نفت منطقه تایید کرده‌اند که شرکت‌های نفتی بین‌المللی فعال در اقلیم کردستان عراق با اتخاذ یک تصمیم فوری، عملیات تولید خود را به حالت تعلیق درآورده‌اند. این منابع که با وب‌سایت خبری المانیتور گفت‌وگو کرده و خواستار حفظ هویت خود شده‌اند، دلیل اصلی این توقف ناگهانی را تشدید درگیری‌های نظامی میان جمهوری اسلامی ایران و ایالات متحده عنوان کرده‌اند.

این تصمیم احتیاطی بلافاصله پس از یک رویداد مرگبار منطقه‌ای اتخاذ شد. فرماندهی مرکزی ایالات متحده (سنتکام) تایید کرده است که در جریان حملات پهپادی و موشک‌های بالستیک ایران در روز جمعه به کشور اردن (همسایه عراق)، ۲ نیروی نظامی آمریکایی کشته شده و یک نفر دیگر نیز همچنان مفقود است. سرریز شدن این درگیری‌ها به کشورهای همسایه، زنگ خطر را برای تاسیسات و دارایی‌های غربی در سراسر منطقه به صدا درآورده است.

نگرانی شدید شرکت‌های بین‌المللی ریشه در تجربیات نه چندان دور دارد زیرا میادین نفتی متعلق به شرکت‌های غربی در این منطقه پیش از این نیز سابقه قرار گرفتن در سیبل حملات ایران و گروه‌های مقاومت عراقی را داشته‌اند. به عنوان نمونه در ماه مارس گذشته شرکت نفتی اچ‌کی‌ان که در ایالت تگزاس مستقر است، پس از حمله گروه کتائب حزب‌الله به میدان نفتی این شرکت در منطقه سرسنگ واقع در استان دهوک، مجبور شد عملیات تولید خود را متوقف کند.

حساسیت این توقف تولید زمانی دوچندان می‌شود که به تقارن زمانی آن با تحولات دیپلماتیک نگاه کنیم. خروج شرکت‌های نفتی از اقلیم کردستان درست در شرایطی رخ داده است که علی الزیدی، نخست‌وزیر عراق در حال انجام نخستین سفر رسمی خود به ایالات متحده است. در جریان این سفر که از این هفته آغاز شده، هیئت عراقی ده‌ها توافق‌نامه از قراردادهای قطعی گرفته تا یادداشت‌های تفاهم با شرکت‌های آمریکایی به امضا رسانده است که تمرکز بیشتر این توافقات بر بخش نفت قرار دارد.

با این وجود تعلیق فعالیت‌ها در شمال عراق نشان می‌دهد که چالش‌های میدانی تا چه حد مانع از توسعه این همکاری‌ها است. این اتفاق به طور مستقیم با یکی از خواسته‌های کلیدی و اصلی دولت ترامپ از بغداد گره خورده و واشنگتن به صراحت از دولت عراق خواسته است تا تضمین‌های امنیتی سفت‌وسختی برای شرکت‌های آمریکایی فعال در داخل خاک عراق فراهم کند. اکنون وقوع این بحران امنیتی نشان می‌دهد که اجرای قراردادهای تازه امضاشده تا چه اندازه به برقراری امنیت و مهار تبعات جنگ در منطقه وابسته است.