بازگشت بنزین ۴ دلاری در آمریکا/ فشار همزمان بحران هرمز و جنگ اوکراین بر بازار سوخت

لغو معافیت‌های تحریمی ایران، اعلام پایان آتش‌بس از سوی دونالد ترامپ و توقف صادرات دیزل روسیه، بهای نفت خام را با جهشی ۱۵ درصدی در یک هفته مواجه کرد و موج جدیدی از گرانی را به جایگاه‌های سوخت کشاند.
بهای بنزین در ایالات متحده بار دیگر رکوردشکنی کرد و میانگین ملی قیمت بنزین معمولی در روز دوشنبه به مرز ۴ دلار در هر گالن بازگشت. این نخستین بار از ۱۷ ژوئن است که قیمت‌ها به این سطح صعود می‌کنند. در حالی که قیمت بنزین در روزهای هفتم و هشتم ژوئیه تا سطح ۳.۷۹ دلار کاهش یافته بود، تشدید درگیری‌ها میان واشنگتن و تهران بر سر کنترل تنگه هرمز در کنار بحران‌های ناشی از جنگ اوکراین، بازارهای انرژی را به شدت ملتهب کرده است. از ابتدای سال جاری میلادی تاکنون قیمت نفت خام آمریکا و نفت برنت بین‌المللی با جهشی ۴۵ درصدی همراه بوده‌اند.

پایان آتش‌بس و سقوط تردد در تنگه هرمز
روند صعودی اخیر قیمت‌ها که منجر به رشد بیش از ۲۰ درصدی بهای نفت در ۲ هفته گذشته شده، ریشه در تصمیمات سیاسی و امنیتی پرتنشی دارد. جرقه این التهاب زمانی زده شد که ایالات متحده در هفتم ژوئیه معافیت تحریمی نفت ایران را لغو کرد و تنها یک روز بعد دونالد ترامپ با اعلام اینکه آتش‌بس با ایران پایان یافته است، از بازگشت محاصره دریایی علیه شناورهای مرتبط با بنادر ایران خبر داد. اگرچه ایده جنجالی ترامپ مبنی بر دریافت کارمزد ۲۰ درصدی از محموله‌های عبوری پس از مخالفت‌های شدید شرکت‌های کشتیرانی و سازمان‌های بین‌المللی کنار گذاشته شد اما تداوم حملات متقابل نظامی، سایه ناامنی را بر تنگه هرمز سنگین‌تر کرده است.

ناتاشا کانوا، تحلیلگر ارشد کالا در جی‌پی‌مورگان معتقد است که تهران به جای تلاش برای مسدود کردن کامل تنگه، به دنبال اعمال حاکمیت بر ناوبری از طریق رویه‌های عبوری اجباری و اخذ عوارض است. این رویارویی فرسایشی باعث شده تا روند احیای تردد دریایی به طور کامل متوقف شود، به گونه‌ای که تعداد کشتی‌های عبوری از این تنگه راهبردی از میانگین ۱۳۰ فروند در روزهای پیش از جنگ به تنها ۸ شناور در روز پنجشنبه کاهش یافته است. در پایان معاملات هفته گذشته قیمت نفت خام آمریکا در سطح ۸۲.۴۹ دلار و نفت برنت در قیمت ۸۸.۱۰ دلار تثبیت شدند که نشان‌دهنده رشد خیره‌کننده بیش از ۱۵ درصدی تنها در یک هفته است.
شوک روسی و پرواز قیمت سوخت جت
با این حال خاورمیانه تنها کانون بحران در بازار انرژی نیست. تحلیلگران بانک اچ‌اس‌بی‌سی تاکید دارند که تحولات جنگ روسیه و اوکراین نیز نقش فزاینده‌ای در این گرانی‌ها ایفا می‌کند. روسیه که پس از ایالات متحده دومین صادرکننده بزرگ دیزل در جهان محسوب می‌شود، در واکنش به حملات مداوم اوکراین که بخش قابل‌توجهی از ظرفیت پالایشگاهی این کشور را از مدار خارج کرده است، صادرات فراورده‌های کلیدی خود را از هشتم ژوئیه تا پایان این ماه ممنوع اعلام کرد.
این تصمیم مسکو در شرایطی اتخاذ شده که صادرات بیشتر محموله‌های بنزین و سوخت جت روسیه نیز از پیش با محدودیت‌های سختی مواجه بوده است. اکنون روسیه به دلیل کاهش ظرفیت داخلی، خود به دنبال واردات دیزل است که این چرخش به معنای کاهش عرضه و افزایش چشمگیر تقاضا در بازارهای جهانی است. دامنه این بحران فراتر از جایگاه‌های سوخت رفته و صنعت هوانوردی را نیز به شدت تحت تاثیر قرار داده است، به طوری که بر اساس داده‌های شاخص آرگوس، قیمت سوخت جت در آمریکا با رشدی ۴۳ درصدی نسبت به دوران پیش از جنگ، از ۲.۵۰ دلار به ۳.۵۷ دلار در هر گالن افزایش یافته و زنجیره تامین انرژی را در یک منگنه همه‌جانبه قرار داده است.