نفت و حیات وحش، چالشی بنیادی در حفظ تنوع زیستی

تحریریه نفت خبر: همزمان با افزایش تقاضای جهانی برای انرژی‌ های فسیلی، شرکت ‌های نفتی با گسترش عملیات اکتشاف، حفاری، خطوط لوله، انبارها و شبکه ‌های جاده ‌ای وارد مناطقی می ‌شوند که پیش از آن زیستگاه طبیعی گونه‌ های متنوع حیات وحش بوده ‌اند. این توسعه، حتی زمانی که به نام «پیشرفت اقتصادی» تعریف می‌ شود، هزینه‌ های قابل‌ توجه زیست‌ محیطی به دنبال دارد، از تخریب زیستگاه تا تغییر الگوهای رفتاری و مهاجرت حیوانات.
مطالعات علمی نشان داده‌ اند که استخراج نفت می ‌تواند بوم ‌شناسی طبیعی را به شدت تغییر داده یا تقسیم کند. زمانی که زمین برای چاه ‌ها، جاده‌ ها و خطوط انتقال پاک‌ سازی می ‌شود، قلمروهای گسترده و متصل که برای تغذیه، تولید مثل و مهاجرت حیوانات ضروری است، به قطعات کوچک و مجزا تبدیل می‌شود، وضعیتی که گونه‌ های وابسته به زیستگاه‌ های بزرگ و پیوسته را در معرض خطر قرار می ‌دهد.
یکی از نمونه ‌های برجسته در این زمینه، میدان ‌های نفتی شنی آتاباسکا در شمال آلبرتا، کانادا است. در این منطقه، توسعه استخراج نفت باعث ایجاد ترافیک انسانی، افزایش صدای ماشین ‌آلات، و آلودگی آب و خاک شده است. تحقیقات منتشرشده در منابع علمی و رسانه‌ ها نشان می ‌دهند که گونه ‌هایی مانند گوزن جنگلی (Woodland Caribou) که به فضاهای گسترده و بکر نیاز دارند، به‌ طور فزاینده ‌ای از زیستگاه اصلی خود رانده شده‌ اند. همچنین پرندگان مهاجر که در حاشیه رودخانه‌ ها و تالاب ‌ها توقف می ‌کنند، به دلیل آلودگی و تغییر زیستگاه با تلفات قابل‌ توجهی مواجه شده ‌اند.
مطالعات دیگر نیز تأکید می‌ کنند که توسعه نفت با اختلال در الگوهای رفتاری، انتخاب زیستگاه و استرس فیزیولوژیکی در گونه‌ های کوچک و بزرگ همراه است، حتی در شرایطی که به نظر می ‌رسد توسعه زیرساخت محدود باشد.
در آفریقا نیز پروژه ‌های نفتی در ناحیه Buliisa و Kikuube باعث اختلال در مسیرهای طبیعی گونه ‌هایی چون شترمرغ ‌ها، آنتلوپ ‌ها و دیگر حیوانات وحشی شده است. مطالعه‌ ای که توسط The Observer منتشر شد نشان می ‌دهد حفاری و توسعه زیرساخت‌ ها در پارک ‌های ملی و مناطق حفاظت‌ شده، مهاجرت و زیستگاه حیوانات را مختل کرده است.
با وجود این اثرات منفی، پروژه‌ هایی نیز وجود دارند که نشان می‌ دهند می‌ توان توسعه نفت را با اصول حفاظتی ترکیب کرد . هرچند این مسیر بسیار پیچیده، هزینه ‌بر و زمان ‌بر است. در برخی کشورها سازمان ‌های محیط ‌زیست و شرکت ‌های نفتی با استفاده از تحلیل‌ های دقیق زیست‌ محیطی (EIA)، مسیرهای عبور امن حیوانات (Wildlife Crossings)، و مدیریت هوشمند جاده ‌ها و مخازن موفق شده ‌اند حداقل از شدت برخی اثرات منفی بکاهند.
این نوع رویکردها که در ادبیات توسعه پایدار مورد تأکید قرار گرفته ‌اند، بر کاهش تکه‌ تکه شدن زیستگاه، پایش مستمر گونه ‌ها و بازسازی اکوسیستم پس از عملیات استخراج تمرکز دارند اقداماتی که می ‌توانند امکان همزیستی نسبی میان صنعت نفت و حیات وحش را فراهم آورند.
در نهایت، مواجهه با توسعه نفت و حفاظت از تنوع زیستی، یک معادله پیچیده جهانی است. از یک سو، انرژی فسیلی بخش مهمی از اقتصاد جهانی را تشکیل می‌ دهد و کشورها هنوز وابستگی زیادی به آن دارند. از سوی دیگر، تخریب زیستگاه ‌ها، قطعه‌ قطعه شدن اکوسیستم ‌ها و آلودگی ‌های ناشی از توسعه نفت تهدیدی جدی برای حیات وحش و زنجیره‌های غذایی طبیعی هستند.
تحقیقات نشان می ‌دهند که بدون برنامه ‌ریزی زیست‌ محیطی، توسعه نفت منجر به تخریب ‌های بلندمدت زیستی می ‌شود، اما استفاده از فناوری ‌های نوین، ارزیابی‌ های دقیق تأثیرات و اقدامات حفاظتی هدفمند می ‌تواند تا حدی این مسیر را به سمت یک توسعه متوازن سوق دهد، مسیری که نه طبیعت را قربانی کند و نه نیازهای انرژی را نادیده بگیرد.