جنگ خاورمیانه با میلیاردها دلار سود؛ فصل طلایی غول‌های نفتی جهان

به گزارش نیویورک‌تایمز میانگین قیمت جهانی نفت در سه‌ماهه دوم سال ۲۰۲۶ به حدود ۹۶ دلار برای هر بشکه رسید؛ رقمی که نسبت به مدت مشابه سال گذشته ۴۵ درصد افزایش نشان می‌دهد. این افزایش قیمت، به سود شرکت‌هایی تمام شد که با وجود درگیری‌ها در خاورمیانه همچنان توانستند نفت استخراج کرده و آن را به بازارهای جهانی برسانند.

شرکت اکسون‌موبیل، بزرگ‌ترین شرکت نفتی آمریکا، روز جمعه اعلام کرد سود آن در فاصله آوریل تا ژوئن به ۱۴.۵۳ میلیارد دلار رسیده؛ رقمی که بیش از دو برابر سود این شرکت در سه‌ماهه دوم سال ۲۰۲۵ است. سود سه‌ماهه دوم شرکت شورون نیز از ۲.۴۹ میلیارد دلار در سال گذشته به ۱۲.۰۷ میلیارد دلار جهش کرده است.

هرچه جنگ طولانی‌تر شود، احتمالاً سال جاری برای شرکت‌های نفتی سودآورتر خواهد بود؛ زیرا این شرکت‌ها معمولاً زمانی بیشترین منفعت را می‌برند که انرژی کمیاب و قیمت‌ها بالا باشد.

دارن وودز مدیرعامل اکسون، در نشست اعلام نتایج مالی شرکت گفت:

«اگرچه وقوع شرایط کنونی را پیش‌بینی نکرده بودیم، اما برای مواجهه با آن آماده بودیم.»
با این حال، سهام اکسون در معاملات صبحگاهی دیروز حدود ۲ درصد کاهش یافت، در حالی که سهام شورون حدود یک درصد رشد کرد.

جنگ ایران برای بزرگ‌ترین شرکت‌های نفتی اروپا، از جمله اکوئینور نروژ و شل نیز بسیار سودآور بوده است. شرکت شل روز پنجشنبه اعلام کرد سود سه‌ماهه دوم آن نسبت به سال ۲۰۲۵ سه برابر شده و به ۱۰.۸۲ میلیارد دلار رسیده است.

پاتریک پویانه، مدیرعامل غول نفتی فرانسوی توتال‌انرژیز، در نشست اعلام درآمدهای این شرکت در ماه جاری گفت:

«دست‌کم می‌توان گفت وضعیت همچنان به‌شدت بی‌ثبات است و تنگه هرمز به‌طور متناوب به میدان درگیری تبدیل شده است.»
سود سه‌ماهه دوم توتال‌انرژیز نیز بیش از دو برابر شد و به ۵.۴۴ میلیارد دلار رسید.

در این میان، فعالیت پالایش نفت خام و تبدیل آن به بنزین و سایر سوخت‌های حمل‌ونقل، برای بسیاری از شرکت‌ها سودآوری ویژه‌ای داشته است. قیمت سوخت در جایگاه‌ها طی بهار امسال حتی پس از کاهش قیمت نفت نیز بالا باقی ماند، زیرا درگیری‌ها به پالایشگاه‌هایی در خلیج فارس و روسیه آسیب رساند و عرضه فرآورده‌های نفتی را محدود کرد.

در حال حاضر، شرکت‌های نفتی عمدتاً ترجیح می‌دهند به جای سرمایه‌گذاری مجدد برای افزایش چشمگیر تولید نفت و گاز، منابع نقدی اضافی خود را حفظ کنند. بر اساس گزارش مؤسسه مشاوره انرژی وود مکنزی، صنعت نفت امسال احتمالاً کمتر از سال ۲۰۲۵ برای توسعه تولید نفت و گاز هزینه خواهد کرد، زیرا شرکت‌ها همچنان نسبت به روند جنگ ایران و آینده آن محتاط هستند.

تام الاکات، معاون ارشد تحقیقات شرکتی در وود مکنزی، گفت:

«ابهام درباره قیمت‌ها و اینکه در نهایت این بحران به کجا خواهد رسید، بسیار زیاد است.»
شوک انرژی امسال جهان را به فاصله گرفتن از نفت و گاز طبیعی سوق می‌دهد؟
مایک ورث، مدیرعامل شورون، گفت تاکنون نشانه‌ای نمی‌بیند که جنگ بتواند در بلندمدت تقاضای جهانی برای نفت و گاز طبیعی را کاهش دهد.

او در گفت‌وگو با تحلیلگران اظهار کرد:

«من هیچ نشانه‌ای از کاهش قابل‌توجه تقاضا نمی‌بینم.»
مالیات بر سودهای بادآورده نفتی
سودهای کلان شرکت‌های نفتی نه‌تنها موجب خشم گروه‌های زیست‌محیطی و وزیران دارایی اروپا شده، بلکه دونالد ترامپ رئیس‌جمهور آمریکا نیز در ماه ژوئن شرکت‌های بزرگ نفتی را متهم کرد که با افزایش قیمت بنزین، از مصرف‌کنندگان سوءاستفاده می‌کنند.

اتحادیه اروپا پس از حمله روسیه به اوکراین در سال ۲۰۲۲، مالیات موقتی بر آنچه «سودهای بادآورده» شرکت‌های انرژی خوانده می‌شود، وضع کرد. با این حال، در بحران کنونی، سود شرکت‌های نفتی عموماً کمتر از آن دوره بوده است، زیرا با وجود همه نوسانات، قیمت نفت و گاز طبیعی در بیشتر نقاط جهان به اندازه بحران اوکراین افزایش نیافته است.

ایالات متحده نیز پس از بحران‌های نفتی دهه ۱۹۷۰ مالیات مشابهی بر سودهای بادآورده وضع کرده بود. اما اکنون هرگونه تلاش برای اعمال دوباره چنین مالیاتی با موانع سیاسی جدی روبه‌رو خواهد شد، به‌ویژه آنکه جمهوری‌خواهان، که معمولاً از صنعت نفت و گاز حمایت می‌کنند، کنترل هر دو مجلس کنگره را در اختیار دارند.

ایمیر بونر، مدیر مالی شورون، گفت تمرکز این شرکت بر عواملی است که در کنترل خود دارد؛ از جمله افزایش ۵ درصدی تولید نفت و گاز نسبت به سه‌ماهه نخست سال و همچنین پالایش حجمی از نفت که در تاریخ فعالیت پالایشگاه‌های این شرکت بی‌سابقه بوده است.

با طولانی شدن جنگ، وال‌استریت نیز نسبت به سرمایه‌گذاری گسترده در منطقه خلیج فارس نگران‌تر شده است.

جیسون گیبلمن، تحلیلگر بانک سرمایه‌گذاری TD Cowen گفت شرکت‌هایی مانند اکسون و توتال‌انرژیز در قطر، امارات متحده عربی و عربستان سعودی سرمایه‌گذاری‌های قابل‌توجهی دارند؛ کشورهایی که تولید، پالایش و انتقال انرژی در آن‌ها همچنان با ریسک‌های ناشی از جنگ همراه است. توتال‌انرژیز همچنین در عراق نیز فعالیت می‌کند.

او گفت:

«برخی سرمایه‌گذاران این پرسش را مطرح کرده‌اند که آیا زمان آن نرسیده است بخشی از سرمایه‌گذاری‌های خود را از خاورمیانه خارج و آن را متنوع‌تر کنند؟»
این موضوع به‌ویژه درباره اکسون، که حضور گسترده‌ای در منطقه دارد، بیشتر مطرح است.

با این حال، اکسون نگرانی چندانی از خود نشان نداد.

دارن وودز مدیرعامل این شرکت می گوید:

«جهان به منابع انرژی این منطقه نیاز دارد و به باز بودن تنگه هرمز نیز وابسته است. ما اطمینان داریم که در مقطعی در آینده این شرایط محقق خواهد شد.»