صادرات نفت روسیه به آسیا از طریق مسیر دریای شمال در قطب شمال، در سال ۲۰۲۶ رکورد بیسابقهای را ثبت کرد. این افزایش چشمگیر که به واسطه تغییر مسیرهای تجاری ناشی از تحریمهای غرب و طولانی شدن زمان ناوبری به دلیل ذوب شدن یخهای قطبی رقم خورده، نشاندهنده چرخش کامل استراتژی انرژی مسکو به سمت بازارهای آسیایی است. با این حال، استفاده گسترده از ناوگان فرسوده و فاقد استانداردهای ایمنی برای عبور از مناطق یخی، نگرانیهای زیستمحیطی جدی را برای زیستبوم شکننده قطب شمال به همراه داشته است.
صادرات نفت روسیه به آسیا از طریق مسیر دریای شمال در قطب شمال، در سال ۲۰۲۶ رکورد بیسابقهای را ثبت کرد. این افزایش چشمگیر که به واسطه تغییر مسیرهای تجاری ناشی از تحریمهای غرب و طولانی شدن زمان ناوبری به دلیل ذوب شدن یخهای قطبی رقم خورده، نشاندهنده چرخش کامل استراتژی انرژی مسکو به سمت بازارهای آسیایی است. با این حال، استفاده گسترده از ناوگان فرسوده و فاقد استانداردهای ایمنی برای عبور از مناطق یخی، نگرانیهای زیستمحیطی جدی را برای زیستبوم شکننده قطب شمال به همراه داشته است.
موسسه اساندپی گلوبال در گزارشی پیرامون تغییر مسیرهای تجارت انرژی نوشت که محمولههای نفتی روسیه در مسیر قطبی با ثبت رکوردی جدید همراه شده است. بر اساس این گزارش، روسیه طی فصل ناوبری سال جاری میلادی ۱۳ میلیون و ۲۰۰ هزار بشکه نفت خام و فرآوردههای نفتی را از مسیر دریای شمال ارسال کرده است که این رقم نسبت به ۱۲ میلیون و ۲۰۰ هزار بشکه در سال ۲۰۲۵ میلادی با رشدی ۸ درصدی مواجه شده است.
این جهش صادراتی تا حدودی به دلیل ارسال نخستین محمولهها از پروژه «وستوک اویل» متعلق به شرکت روسنفت بوده است. این پروژه پس از تکمیل یک خط لوله ۷۹۰ کیلومتری که میادین نفتی سیبری را به سواحل قطب شمال متصل میکند، فعالیت خود را به طور رسمی آغاز کرد؛ خط لوله غولپیکری که از ظرفیت انتقال سالانه ۱۰۰ میلیون تن نفت برخوردار است.
چرخش به شرق در سایه تحریمها
الکساندر نواک، معاون نخستوزیر روسیه در مقالهای با اشاره به تاثیر تحریمهای غربی تایید کرد که صادرات نفت روسیه به اروپا در سالهای اخیر از ۱۷۵ میلیون تن به تنها ۲۵ میلیون تن کاهش یافته است. این افت شدید باعث شده تا روند تغییر مسیر صادرات انرژی مسکو به سمت بازارهای آسیایی شتاب بیسابقهای بگیرد و شبکههای لجستیک این کشور را نیز به طور کامل دگرگون کند.
سهم آسیا از صادرات نفت روسیه که در سال ۲۰۱۲ تنها ۴۰ درصد بود، اکنون با رشدی خیرهکننده به برآورد ۸۰ درصدی در سال ۲۰۲۵ رسیده است. در همین راستا، شورای اروپا در ماه ژوئیه با تصویب بسته تحریمی جدیدی، ۴۱ شناور درگیر در تجارت نفت روسیه را به لیست سیاه خود افزود تا مجموع کشتیهای تحریمشده مسکو به بیش از ۶۷۰ فروند برسد.
با این وجود، مسیر دریای شمال در صورت مساعد بودن شرایط یخی میتواند زمان کشتیرانی به شرق آسیا را تا ۴۰ درصد در مقایسه با مسیر کانال سوئز کاهش دهد. این مسیر جایگزین با توجه به تهدیدات امنیتی در دریای سرخ و افزایش هزینههای حملونقل، به گزینهای بسیار جذاب برای مسکو تبدیل شده است.
چالشهای زیستمحیطی ناوگان فرسوده
شرکت دولتی انرژی هستهای روسیه موسوم به روساتم پیشبینی میکند که مجموع محمولههای ترانزیتی در امتداد این آبراه در سال جاری میلادی از ۴۰ میلیون تن فراتر رود. حجم این محمولهها تا اواسط ماه اکتبر از مرز ۳۵ میلیون تن عبور کرده بود و ترانزیت کالا نیز در اوایل نوامبر با رشدی دو برابری به ۶ میلیون تن رسید. از سوی دیگر تغییرات اقلیمی نیز به توسعه کشتیرانی قطبی کمک شایانی کرده است و بنا بر اعلام آژانس محیط زیست روسیه، پوشش یخهای دریایی در ماه سپتامبر با کاهشی ۵ درصدی همراه شد.
با این همه، افزایش ترافیک نفتی در این منطقه نگرانیهای زیستمحیطی جدی را به ویژه درباره استفاده مسکو از نفتکشهای تحریمشده ایجاد کرده است. دادههای اطلاعات دریایی موسسه اساندپی نشان میدهد که تمامی ۲۸ شناور حامل نفت خام روسیه در این مسیر قطبی، در زمان سفر خود تحت تحریم دستکم یک دولت غربی قرار داشتهاند. از میان این ناوگان، هفت فروند کشتی فاقد گواهینامه ایمنی کلاس یخ بودهاند که این امر خطر وقوع حوادث و نشت نفت را به شدت افزایش داده است.
در همین حال، روسیه قصد دارد با بهرهگیری از یخشکن هستهای جدید خود با نام چوکوتکا، کشتیرانی منظم در تمام طول سال را تا سال ۲۰۲۷ در این مسیر برقرار کند. مسکو و پکن همچنین نقشه راه مشترکی را برای افزایش ترانزیت کالا از طریق مسیر دریای شمال به ۲۰ میلیون تن تا سال ۲۰۳۰ تدوین کردهاند.
دیدگاهها و نظرات خود را بنویسید
اخبار مرتبط
حدود 4 ساعت قبل
حدود 4 ساعت قبل
حدود 4 ساعت قبل
حدود 4 ساعت قبل
حدود 4 ساعت قبل
ویدئو مرتبط
رسانه
رسانه
رسانه
رسانه
رسانه