عقب‌نشینی نفت در سایه مذاکرات ایران و آمریکا

تحریریه نفت خبر:  بازار جهانی نفت در معاملات روز جمعه، ۲۵ سپتامبر، هم‌زمان با افزایش امیدواری‌ها به توافق ایران و آمریکا برای پایان جنگ و بازگشایی تنگه هرمز، با کاهش قیمت‌ها مواجه شد، به‌طوری‌که بهای نفت برنت با افت ۲.۱ درصدی به ۱۰۴ دلار و ۳۲ سنت در هر بشکه رسید. با این حال، تداوم نگرانی‌ها درباره امنیت زیرساخت‌های نفتی منطقه و اختلال در مسیرهای انتقال انرژی نشان می‌دهد که کاهش تنش‌های سیاسی هنوز به معنای بازگشت بازار نفت به شرایط عادی نیست.
به گزارش نفت خبر- ، قیمت نفت خام وست‌تگزاس اینترمدیت آمریکا نیز در پایان معاملات جمعه با کاهش ۲.۳ درصدی به ۹۲ دلار و ۴۱ سنت در هر بشکه رسید. این افت در شرایطی رقم خورد که معامله‌گران تحولات مذاکرات ایران و آمریکا در نیویورک را با چشم‌انداز عرضه نفت از خاورمیانه ارزیابی می‌کردند.
بر اساس گزارش‌های منتشرشده، دو طرف در حال بررسی مسیری مرحله‌ای برای پایان جنگ هستند که بازگشایی تنگه هرمز و رفع محاصره اقتصادی آمریکا علیه ایران را در بر می‌گیرد. با این حال، اختلاف بر سر ترتیب اجرای تعهدات و شروط تهران برای رفع محدودیت‌های دریایی و نفتی همچنان از موانع دستیابی به توافق نهایی محسوب می‌شود.
در چنین شرایطی، کاهش قیمت نفت بیش از آنکه بازتاب افزایش واقعی عرضه باشد، نشان‌دهنده تعدیل انتظارات معامله‌گران درباره احتمال کاهش تنش و بازگشت تدریجی جریان انرژی از منطقه است.
هرمز، گلوگاه تعیین‌کننده عرضه جهانی نفت
تنگه هرمز به‌عنوان یکی از مهم‌ترین مسیرهای انتقال انرژی جهان، نقش مستقیمی در تعیین هزینه تأمین نفت و امنیت عرضه کشورهای واردکننده دارد. بر اساس داده‌های اداره اطلاعات انرژی آمریکا (EIA)، در سال ۲۰۲۴ روزانه حدود ۲۰.۷ میلیون بشکه نفت خام، میعانات و فرآورده‌های نفتی از این تنگه عبور کرده است؛ حجمی معادل حدود یک‌پنجم مصرف جهانی مایعات نفتی.
اهمیت این مسیر در شرایطی افزایش پیدا می‌کند که ظرفیت خطوط لوله جایگزین در عربستان و امارات محدود است و نمی‌تواند تمام جریان نفت عبوری از هرمز را جبران کند. از این رو، هرگونه توافق برای بازگشایی پایدار تنگه می‌تواند هزینه حمل‌ونقل و ریسک عرضه را کاهش دهد و به بهبود دسترسی پالایشگاه‌های آسیایی به نفت خام منجر شود.
با این حال، بازگشایی مسیر کشتیرانی به معنای بازگشت فوری تمام عرضه از دست‌رفته نیست. احیای برنامه‌های بارگیری، تأمین نفتکش، پوشش بیمه‌ای و عادی‌شدن فعالیت پایانه‌ها به زمان نیاز دارد. همچنین، نگرانی درباره حملات احتمالی به زیرساخت‌های نفتی منطقه همچنان می‌تواند مانع کاهش پایدار قیمت‌ها شود.
بر این اساس، بازار نفت در شرایط کنونی علاوه بر تحولات سیاسی، به نشانه‌های عملی بازگشت تردد نفتکش‌ها و افزایش جریان صادرات از خلیج فارس توجه دارد.
توافق احتمالی و معادله دوگانه درآمد نفتی ایران
برای ایران، بازگشایی تنگه هرمز و کاهش محدودیت‌های اقتصادی می‌تواند زمینه افزایش صادرات نفت و کاهش هزینه‌های حمل‌ونقل و بیمه را فراهم کند. با این حال، افت احتمالی قیمت جهانی نفت در پی بازگشت عرضه منطقه‌ای، می‌تواند بخشی از منافع حاصل از افزایش حجم صادرات را کاهش دهد.
به بیان دیگر، افزایش صادرات لزوماً به معنای رشد متناسب درآمد ارزی نخواهد بود و اثر نهایی توافق به نسبت میان حجم فروش، قیمت جهانی نفت و هزینه‌های مبادله بستگی دارد.
در صورت کاهش محدودیت‌های فروش و تسهیل دسترسی به بازارهای آسیایی، ایران می‌تواند از افزایش حجم صادرات و کاهش تخفیف‌های فروش منتفع شود. در مقابل، اگر بازگشت عرضه نفت منطقه به بازار با افت قابل‌توجه قیمت برنت همراه شود، درآمد حاصل از فروش هر بشکه کاهش خواهد یافت.
از سوی دیگر، رفع محدودیت‌های کشتیرانی به‌تنهایی به معنای رفع تحریم‌های نفتی و مالی نیست. حتی در صورت توافق بر سر بازگشایی هرمز، تداوم محدودیت‌های بانکی، بیمه‌ای و انتقال درآمدها می‌تواند مانع تبدیل افزایش صادرات به درآمد ارزی قابل‌دسترس شود.
بنابراین، ارزیابی آثار اقتصادی توافق احتمالی برای ایران مستلزم بررسی هم‌زمان حجم صادرات، قیمت فروش، تخفیف‌های نفتی و میزان دسترسی به درآمدهای حاصل از صادرات است.
بازار نفت در انتظار بازگشت واقعی عرضه
کاهش قیمت نفت در معاملات جمعه نشان می‌دهد که انتظارات سیاسی همچنان یکی از عوامل اصلی نوسانات بازار انرژی است. با این حال، تداوم ریسک‌های عرضه در خاورمیانه و محدودیت ظرفیت مسیرهای جایگزین، مانع از آن می‌شود که احتمال توافق سیاسی به‌تنهایی نشانه پایان بحران بازار نفت تلقی شود.
در صورت پیشرفت مذاکرات و بازگشایی پایدار تنگه هرمز، کاهش هزینه‌های انتقال و افزایش تدریجی عرضه می‌تواند فشار کاهشی بر قیمت‌ها وارد کند. در مقابل، تعویق توافق یا تداوم اختلال در زیرساخت‌های منطقه‌ای ممکن است ریسک عرضه را دوباره در مرکز توجه معامله‌گران قرار دهد.
در نهایت، مسیر قیمت نفت و درآمد کشورهای صادرکننده در هفته‌های آینده به فاصله میان توافق سیاسی و اجرای عملی آن وابسته خواهد بود؛ فاصله‌ای که برای ایران، هم‌زمان با فرصت افزایش صادرات و چالش کاهش احتمالی قیمت جهانی نفت، اهمیت ویژه‌ای دارد.