طلای سیاه زیر یخ ‌های در حال ذوب

تحریریه نفت خبر: ذوب شتابان یخ‌ های قطب شمال، در حالی مسیر دسترسی به یکی از بزرگ ‌ترین ذخایر دست ‌نخورده نفت و گاز جهان را باز کرده که هم ‌زمان زنگ خطر یک بحران زیست ‌محیطی و اقلیمی کم‌سابقه را به صدا درآورده است. جایی که دولت‌ ها و غول ‌های انرژی به دنبال تأمین امنیت انرژی هستند، اما بهای این رقابت می‌ تواند تخریب اکوسیستم ‌های فوق‌ حساس قطبی و تشدید بحران اقلیم جهانی باشد، تضادی که قطب شمال را به یکی از مهم‌ ترین میدان‌ های تصمیم ‌گیری انرژی قرن تبدیل کرده است.

به گزارش نفت خبر-استخراج نفت و گاز در قطب شمال بار دیگر به یکی از مناقشه ‌برانگیزترین موضوعات جهان تبدیل شده است، جایی که امنیت انرژی، رقابت ژئوپلیتیکی و بحران اقلیمی به ‌طور هم ‌زمان به هم گره خورده ‌اند. ذوب سریع یخ‌ های قطبی در نتیجه گرمایش جهانی، دسترسی به منابع عظیم انرژی را آسان ‌تر کرده، اما بهای این دسترسی می ‌تواند تخریب یکی از شکننده‌ ترین اکوسیستم ‌های زمین باشد.
اما چرا قطب شمال دوباره در کانون توجه قرار گرفته است؟
طبق برآورد سازمان زمین‌شناسی آمریکا (USGS) ، حدود ۱۳ درصد از ذخایر نفت کشف ‌نشده جهان و نزدیک به ۳۰ درصد از ذخایر گاز طبیعی کشف ‌نشده در منطقه قطب شمال قرار دارد. هم ‌زمان، سرعت گرمایش این منطقه حدود چهار برابر میانگین جهانی برآورد می ‌شود، موضوعی که باعث عقب‌ نشینی یخ ‌ها و باز شدن مسیرهای دریایی و اکتشافی شده است.
در نبود یک معاهده الزام ‌آور مشابه «پیمان قطب جنوب»، کشورهای ساحلی قطب شمال از جمله روسیه، آمریکا، کانادا، نروژ و دانمارک به ‌طور عملی وارد رقابت برای تثبیت حضور و بهره‌ برداری از منابع شده ‌اند، رقابتی که بیش از پیش رنگ ژئوپلیتیکی به خود گرفته است.
کارشناسان محیط ‌زیست هشدار می ‌دهند که هرگونه گسترش استخراج نفت در قطب شمال، خطرات چندلایه و بلند مدتی به همراه دارد
ابتدا موضوع اکوسیستم فوق ‌حساس است، زیرا قطب شمال زیستگاه گونه ‌هایی مانند خرس قطبی، فوک‌ ها، والروس ‌ها و پرندگان مهاجر است. کوچک ‌ترین اختلال صنعتی می ‌تواند کل زنجیره غذایی منطقه را تحت تأثیر قرار دهد.
اما موضوع دیگر نشت نفت است،که می تواند بحران مهار نشدنی باشد، چرا که در شرایط یخبندان، پاک ‌سازی نفت نشت‌کرده به ‌مراتب دشوارتر است. مطالعات نشان می ‌دهد نفت در آب ‌های سرد بسیار کندتر تجزیه می ‌شود و اثرات سمی آن می ‌تواند سال‌ها باقی بماند.
در کنار این موضوع مسئله آلودگی صوتی و زیستینیز مطرح است، زیرا عملیات لرزه ‌نگاری و تردد کشتی ‌های سنگین، رفتار طبیعی پستانداران دریایی را مختل کرده و مسیرهای مهاجرت و تولید مثل آن‌ها را تهدید می ‌کند.
در نهایت موضوع تشدید تغییرات اقلیمیمطرح می شود، چراکه استخراج و مصرف این منابع، به افزایش انتشار گاز های گلخانه‌ ای منجر می ‌شود، آن هم در منطقه‌ ای که خود بیشترین آسیب را از گرمایش دیده و به یک «کانون بازخورد اقلیمی» تبدیل شده است.
در حالی که پروژه ‌های نفتی می‌ توانند در کوتاه‌ مدت اشتغال و درآمد ایجاد کنند، جوامع بومی قطب شمال با تهدید جدی معیشت و شیوه زندگی سنتی خود رو به ‌رو هستند. تغییر در جمعیت ماهیان، پستانداران دریایی و شرایط زیست ‌محیطی، امنیت غذایی و فرهنگی این جوامع را که هزاران سال با محیط سازگار بوده ‌اند، به خطر انداخته است.
گسترش استخراج نفت در قطب شمال درست در زمانی مطرح می ‌شود که جهان متعهد به کاهش انتشار کربن در چارچوب توافق پاریس است. منتقدان می ‌گویند سرمایه ‌گذاری در پروژه ‌های جدید نفتی با اهداف اقلیمی جهانی در تضاد آشکار قرار دارد و مسیر گذار به انرژی ‌های پاک را کند می‌ کند.
در مقابل، دولت ‌ها و شرکت‌ های انرژی استدلال می ‌کنند که امنیت انرژی و نیازهای اقتصادی کوتاه ‌مدت، توسعه این منابع را اجتناب ‌ناپذیر کرده است.
در نهایت می توان گفت، استخراج نفت و گاز در قطب شمال، نماد تضاد عمیق جهان امروز است. نیاز فوری به انرژی در برابر ضرورت حفاظت از اقلیم و محیط ‌زیست در این موضوع به خوبی به چشم می خورد. هرچند ذوب یخ ‌ها فرصت اقتصادی تازه ‌ای ایجاد کرده، اما بهره ‌برداری شتاب ‌زده می ‌تواند آسیب ‌هایی غیرقابل‌جبران به اکوسیستم ‌های قطبی، جوامع بومی و ثبات اقلیمی زمین وارد کند.
بدون چارچوب ‌های حقوقی سخت‌ گیرانه، ارزیابی ‌های محیط ‌زیستی مستقل و همکاری بین ‌المللی، «طلای سیاه» قطب شمال ممکن است به یکی از پرهزینه ‌ترین تصمیم ‌های انرژی قرن تبدیل شود، تصمیمی که پیامدهای آن بسیار فراتر از مرزهای این منطقه یخ‌ زده خواهد بود.