تسلیم وال‌استریت در برابر ابهامات جنگ / انصراف جی‌پی مورگان از پیش‌بینی پایان بحران خلیج فارس

در یک اعتراف کم‌سابقه، غول بانکداری سرمایه‌گذاری جهان اعلام کرد که با عبور دولت ترامپ از خطوط قرمز اقتصادی و فقدان راهبرد خروج، دیگر قادر به مدل‌سازی و پیش‌بینی زمان پایان جنگ آمریکا و ایران نیست.

جی‌پی مورگان در یادداشتی بی‌سابقه و صریح به سرمایه‌گذاران خود اعلام کرد که در پیش‌بینی تاثیرات جنگ ایالات متحده و ایران بر قیمت جهانی نفت به بن‌بست رسیده است. تحلیلگران این بانک وال‌استریت اعتراف کرده‌اند که به سادگی نمی‌دانند چگونه باید سناریوی پایان این جنگ را مدل‌سازی کنند.

این سردرگمی عمیق ریشه در فروپاشی مفروضات اولیه بازار دارد. جی‌پی مورگان در این یادداشت تصریح کرده است که در آغاز درگیری‌ها، کارشناسان این بانک تصور می‌کردند دولت دونالد ترامپ برای خود خطوط قرمز اقتصادی مشخصی قائل است که تمایلی به عبور از آن‌ها ندارد. بر پایه همین فرض، آن‌ها پیش‌بینی کرده بودند که فشار این خطوط قرمز، واشنگتن را وادار خواهد کرد تا در ماه ژوئن برای بازگشایی خطوط کشتیرانی تنگه هرمز به یک توافق دست یابد.

این خطوط قرمز اقتصادی شامل عبور قیمت نفت از مرز ۱۰۰ دلار در هر بشکه، رسیدن نرخ تورم به ۴ درصد، عبور قیمت بنزین از ۵ دلار در هر گالن و رسیدن بازدهی اوراق قرضه ده‌ساله دولتی به ۵ درصد بود. با این حال واقعیت شش ماه گذشته تمام این پیش‌بینی‌ها را نقش بر آب کرد. اگرچه قیمت بنزین هنوز زیر ۵ دلار است و تورم نیز به طور دقیق به ۴ درصد نرسیده اما قیمت نفت خام در هفته‌های اخیر با قدرت از مرز ۱۰۰ دلار عبور کرده و نرخ بهره بازده اوراق قرضه دولتی آمریکا که شاخصی برای استقراض دولت از بازارهای مالی به شمار می‌رود، مرز حساس ۵ درصد را پشت سر گذاشته است.

تیم تحقیقات کالای جی‌پی مورگان در یادداشت خود با تاکید بر اینکه بازار به شدت در وضعیت اضطراب و لبه تیغ قرار دارد نوشت: «با گذشت شش ماه از آغاز جنگ، بسیاری از آن خطوط قرمز پشت سر گذاشته شده‌اند اما راهبرد خروج از این بحران نه تنها روشن‌تر نشده بلکه مبهم‌تر از پیش است. برای نخستین بار از زمان آغاز درگیری ایران، ما هیچ دیدگاه پایه و سناریوی مبنایی نداریم. ما به سادگی نمی‌دانیم چگونه باید سناریوی پایان جنگ را مدل‌سازی کنیم.»

برای غولی مانند جی‌پی مورگان، اعتراف به ناتوانی در محاسبه پیامدهای اقتصادی جنگ به وضوح نشان‌دهنده ماهیت به شدت غیرقابل پیش‌بینی تصمیمات و گام‌های بعدی دونالد ترامپ است. یک منبع آگاه در صنعت نفت و گاز در گفتگو با شبکه بی‌بی‌سی صدور چنین یادداشتی از سوی یک شرکت سرمایه‌گذاری تراز اول را اتفاقی غیرمعمول خواند اما افزود که با توجه به عدم قطعیت‌های بی‌شمار پیرامون این درگیری، این یادداشت تنها بازتابی از وضعیت واقعی بازی است. قیمت نفت به دلیل گستردگی مصرف و وابستگی حیاتی اقتصاد جهانی به آن، عاملی تعیین‌کننده در انتظارات تورمی سرمایه‌گذاران به شمار می‌رود.

در سوی دیگر این معادله، کاخ سفید چشم‌انداز متفاوتی را ترسیم می‌کند. دونالد ترامپ هفته گذشته به صراحت اعلام کرد که فکر نمی‌کند جنگ با ایران تا پیش از انتخابات میان‌دوره‌ای ماه نوامبر در ایالات متحده پایان یابد. رئیس‌جمهور آمریکا به خبرنگاران گفت: «بی‌درنگ پس از انتخابات، قیمت نفت به شدت سقوط خواهد کرد اما فکر می‌کنم این روند کمی بیشتر از زمان انتخابات میان‌دوره‌ای طول بکشد.»

با این وجود تبعات این راهبرد فرسایشی از هم‌اکنون گریبان اقتصاد آمریکا و جهان را گرفته است. قیمت‌های بالای نفت عامل اصلی افزایش هزینه‌های زندگی بوده و قیمت سوخت و انرژی در آستانه ماه‌های سرد سال در حال ثبت رکوردهای تازه‌ای است. در واکنش به این فشارهای فزاینده، فدرال رزرو یا همان بانک مرکزی ایالات متحده این هفته برای نخستین بار در بیش از سه سال گذشته نرخ بهره را افزایش داد و نشانه‌هایی مبنی بر احتمال تداوم این افزایش‌ها تا پایان سال جاری و ورود به سال ۲۰۲۷ ارسال کرد. کوین وارش، رئیس فدرال رزرو دلیل این اقدام را روشن خواند و گفت تورم بسیار بالا است و برای مدتی طولانی بالا مانده است، تصمیمی که بی‌درنگ با مخالفت و ابراز نارضایتی ترامپ مواجه شد.

تحلیلگران جی‌پی مورگان در ارزیابی خود خاطرنشان کرده‌اند که با وجود معامله نفت در بالای ۱۰۰ دلار، ارزش منصفانه نفت در ماه سپتامبر باید در حدود ۹۰ دلار در هر بشکه باشد. با این حال بازار در حال قیمت‌گذاری خطر اختلالات بیشتر در تجارت جهانی است. آن‌ها به تشدید خطرات عرضه در خاورمیانه اشاره می‌کنند که از جمله آن‌ها می‌توان به تسلط شبه‌نظامیان حوثی یمن بر دهانه آبراه حیاتی باب‌المندب که یک مسیر بین‌المللی کلیدی دیگر را به خطر انداخته است و همچنین تداوم تبعات جنگ روسیه و اوکراین اشاره کرد.

این یادداشت بی‌سابقه با یک هشدار تامل‌برانگیز به پایان می‌رسد. در شرایطی که هیچ نشانه روشنی از کاهش تنش‌ها و کاهش سطح مخاصمات به چشم نمی‌خورد، تکیه بر این فرض که اختلال در عرضه جهانی نفت موقتی است، به طور فزاینده‌ای دشوار و غیرقابل توجیه شده است.