برند‌ه‌های غیرمنتظره جنگ ایران / تنش در خاورمیانه چه تأثیری بر تولیدکنندگان نفت در قاره آمریکا گذاشت؟

با تداوم بحران در خاورمیانه و ناامنی در خلیج فارس ایالات متحده و متحدانش در نیمکره غربی از کانادا تا آرژانتین در حال تجربه یک رونق تاریخی در تولید و صادرات نفت و گاز هستند و این تحول به یک بلوک جدید قدرتمند در برابر اوپک شکل می‌دهد.
جنگ دونالد ترامپ رئیس‌جمهور ایالات متحده علیه ایران محرک اصلی یک رونق بی‌سابقه در تولید و صادرات نفت و گاز در سراسر قاره آمریکا شده است. همزمان با این درک فزاینده که اختلالات خاورمیانه ممکن است برای مدتی طولانی ادامه یابد خریداران جهانی در مسابقه‌ای شتابان به دنبال تضمین منابع تامین پایدار و قابل اتکا هستند.
بر اساس گزارش موسسه ریستاد انرژی، کشورهای مختلف از کانادا تا برزیل در سال جاری رکوردهای جدیدی در تولید ثبت کرده‌اند به طوری که مجموع تولید در آمریکای شمالی و جنوبی در مسیر جهشی ۱۰ درصدی در دوره دوساله منتهی به دسامبر ۲۰۲۶ قرار دارد. ونزوئلا و سورینام نیز در پی موجی از سرمایه‌گذاری‌های غربی در آستانه افزایش شدید تولید قرار دارند. در همین حال تولید در ایالات متحده نیز در حال افزایش است و صادرات نفت خام و فراورده‌های نفتی نظیر گازوئیل به اروپا، آسیا و اقیانوسیه با رشدی ۱۵ درصدی همراه بوده است.
با گذشت هفت ماه از آغاز جنگ بخش‌هایی از قاره آمریکا به ویژه ونزوئلا و آرژانتین در حال تبدیل شدن به همان چشم‌اندازی هستند که ترامپ در چارچوب سیاست ابداعی خود موسوم به دکترین دونرو ترسیم کرده بود یعنی یک حوزه نفوذ تحت رهبری ایالات متحده با منابع عظیم انرژی و پتانسیلی قدرتمند برای ایجاد موازنه در برابر سایر مراکز قدرت انرژی جهان مانند خاورمیانه.
نیمکره غربی در برابر اوپک
بازارهای جهانی در پی حملات به زیرساخت‌های نفتی و نفتکش‌ها در تنگه هرمز تا کنون بیش از ۲ میلیارد بشکه نفت خام را از دست داده‌اند. این اختلالات در خاورمیانه باعث جهش طولانی‌مدت قیمت نفت، گاز طبیعی مایع و فراورده‌های پالایشی شده و خریداران و سرمایه‌گذاران را وادار کرده است تا با امضای قراردادهای تامین جدید و افزایش سرمایه‌گذاری در قاره آمریکا به منابع خود تنوع ببخشند.
به گفته تحلیلگران این رونق در حوزه نفت و گاز در حال دگرگون کردن اقتصادهای آمریکای جنوبی است و جایگاه قاره آمریکا را به عنوان یک وزنه تعادل در برابر خاورمیانه تثبیت می‌کند. گرچه قاره آمریکا نمی‌تواند به طور کامل جایگزین عرضه کم‌هزینه خاورمیانه شود اما کارشناسان معتقدند این منطقه در حال مهار قیمت‌های جهانی است و در آینده قدرت قیمت‌گذاری اوپک را به شدت محدود خواهد کرد.
دنیل یرگین نایب رئیس اس‌اندپی گلوبال در این باره می‌گوید حتی کشورهای حوزه خلیج فارس نیز با سرمایه‌گذاری در قاره آمریکا به دنبال تنوع‌بخشی خواهند بود. این اختلال در حال ایجاد تکانه‌هایی شدید در زنجیره‌های تامین و خلق توسعه‌های منطقه‌ای جدید در حوزه انرژی است.
شراینر پارکر تحلیلگر ریستاد انرژی نیز تاکید می‌کند افزایش تولید در نیمکره غربی قدرت قیمت‌گذاری میان‌مدت را از شورای همکاری خلیج فارس به ویژه سعودی‌ها سلب کرده است و ونزوئلا، آرژانتین، گویان، ایالات متحده و کانادا همگی در این داستان نقش ایفا خواهند کرد.
نقش آرژانتین و ونزوئلا
آرژانتین یکی از بزرگ‌ترین برندگان این تغییر محسوب می‌شود چرا که یک دهه توسعه در یکی از بزرگ‌ترین ذخایر شیل جهان به نام واکا موئرتا اکنون در حال ثمر دادن است. خاویر میلی رئیس‌جمهور آرژانتین و از متحدان ترامپ فعالانه به دنبال جذب سرمایه‌گذاری در صنعت نفت بوده است. بر اساس داده‌های آژانس ملی آمار که روز دوشنبه منتشر شد رشد سریع تولید نفت کمک کرد تا کل صادرات آرژانتین در ماه سپتامبر برای نخستین بار از مرز ۱۰ میلیارد دلار عبور کند.
این ماه شرکت توتال‌انرژیز اعلام کرد که ۱۰ میلیارد دلار برای توسعه‌های جدید فراساحلی و گسترش پروژه‌های گازی خشکی خود در آرژانتین سرمایه‌گذاری خواهد کرد. در ماه اوت نیز هارولد هام غول نفت شیل آمریکا و از حامیان برجسته ترامپ از یک کارزار حفاری چند میلیارد دلاری در واکا موئرتا پرده برداشت. هام به فایننشال تایمز گفت به نظر من داشتن یک وزنه تعادل در برابر عرضه خاورمیانه برای امنیت انرژی جهان بسیار مهم است و فکر می‌کنم اینکه شرکت‌های آمریکایی در آمریکای جنوبی سرمایه‌گذاری می‌کنند و تولید را افزایش می‌دهند در آینده به نفع آمریکا خواهد بود.
شرکت شورون نیز به عنوان یکی از بزرگ‌ترین سرمایه‌گذاران خارجی در آرژانتین در تنها سه سال تولید نفت خام در ال‌تراپیال که یک میدان نفت شیل در واکا موئرتا است را از ۵ هزار به ۴۰ هزار بشکه معادل نفت در روز افزایش داده است. این شرکت قصد دارد در ده سال آینده ۱۳.۸ میلیارد دلار در ال‌تراپیال سرمایه‌گذاری کرده و تولید خود در آرژانتین را سه برابر کند. آنا سیموناتو مدیر کشوری شورون در آرژانتین تاکید کرد که درگیری در خاورمیانه نشانه روشنی درباره اهمیت تنوع‌بخشی راهبردی ارسال کرده است.
در ونزوئلا واشنگتن با دستگیری نیکولاس مادورو در ماه ژانویه و دعوت از شرکت‌های بین‌المللی برای سرمایه‌گذاری ۱۰۰ میلیارد دلاری جهت بازگرداندن تولید به نقطه اوج ۳ میلیون بشکه در روز جان تازه‌ای به بخش نفت این کشور بخشیده است. تا اینجای سال تولید با جهشی ۱۰ درصدی به حدود ۱.۲ میلیون بشکه در روز رسیده است. شرکت ملی نفت امارات، شل، بی‌پی و مجموعه‌ای از شرکت‌های دیگر توافقنامه‌های اولیه‌ای با کاراکاس امضا کرده‌اند و شورون نیز متعهد به سرمایه‌گذاری ۷ میلیارد دلاری طی پنج سال برای افزایش تولید به ۶۰۰ هزار بشکه در روز شده است.
پناهگاه امن کانادا و پیش‌بینی‌های صعودی
در این میان سرمایه‌گذارانی که به دنبال مقصدی با خطر کمتر در قاره آمریکا هستند کانادا را انتخاب می‌کنند که چهارمین تامین‌کننده بزرگ نفت خام جهان به شمار می‌رود و دولتش به رهبری نخست‌وزیر مارک کارنی رویای تبدیل شدن به یک ابرچشم‌انداز انرژی را در سر می‌پروراند. بر اساس نظرسنجی ای‌تی‌بی کورمارک کپیتال مارکتس محدودیت‌ها بر صادرات نفت خام و گاز مایع خاورمیانه تمایل نزدیک به چهارپنجم سرمایه‌گذاران نهادی را برای سرمایه‌گذاری در شرکت‌های انرژی کانادایی افزایش داده است. در همین راستا کنسرسیومی به رهبری شل ماه گذشته از سرمایه‌گذاری بیش از ۲۰ میلیارد دلاری برای دو برابر کردن ظرفیت تولید تاسیسات گاز طبیعی مایع کانادا در سواحل غربی خبر داد.
در داخل ایالات متحده نیز موسسه مشاوره وود مکنزی افزایش سریع تولید را در پی طولانی شدن درگیری ایران پیش‌بینی می‌کند. این موسسه برآورد کرده است که تا دسامبر ۲۰۲۷ تولید نفت شیل آمریکا به حدود ۱۱.۸ میلیون بشکه در روز خواهد رسید که حدود ۱ میلیون بشکه بیشتر از دوران پیش از آغاز جنگ است.