نفوذ بی‌سروصدای نفتی‌ها به قطب شمال/ آتش ترامپ زیر خاکستر یخ‌های گرینلند

در حالی که تنش‌های جغرافیای سیاسی و ادعاهای اراضی واشنگتن بر سر مالکیت گرینلند بلافاصله به سرتیتر اخبار مبدل شده، یک شرکت نفتی ناشناخته آمریکایی عملیات میدانی خود را در بکرترین منطقه قطب شمال آغاز کرده است، اقدامی چراغ‌خاموش که غفلت ناظران بازار از تبعات حقوقی و سیاسی آن می‌تواند به یک چالش جدی در حاکمیت انرژی منطقه منتهی شود.

در حالی که ادعاهای ارضی دونالد ترامپ درباره ضرورت کنترل ایالات متحده بر گرینلند بار دیگر بالادست اخبار بین‌المللی قرار گرفته، یک شرکت نفتی مستقر در تگزاس با نادیده گرفتن هشدارهای قانونی حکومت خودگردان، تجهیزات سنگین حفاری را در سواحل شرقی این جزیره پیاده کرده است.

به‌رغم هشدارهای رسمی دولت گرینلند مبنی بر عدم صدور مجوزهای تدارکاتی و اکتشافی، معامله‌گران و ناظران بین‌المللی تا حد زیادی این تحرکات را تنها یک ادعای تبلیغاتی تلقی کرده‌اند بی‌آنکه به واقعیت‌های عملیاتی روی زمین و خطرات حقوقی و جغرافیای سیاسی آن توجه نشان دهند.

در اوایل این هفته تصاویری از تخلیه ده‌ها کانتینر تجهیزات حفاری توسط یک یدک‌کش در منطقه دورافتاده جیمزسون لند افشا شد. درست دو روز پس از این اتفاق، دونالد ترامپ با انتشار تصویری جنجالی در شبکه اجتماعی تروت سوسیال که او را مشرف بر یک روستای گرینلندی نشان می‌داد، بر آتش فشارهای سیاسی افزود. با این حال واکنش بازارها به این اقدام خصمانه تحلیلی ساده‌انگارانه بوده و آن را تنها مانوری رسانه‌ای قلمداد کرده‌اند در حالی که شرکت تگزاسی گرینلند انرژی به طور رسمی از برنامه ۶۰ میلیون دلاری خود برای حفر چاه‌های اکتشافی خبر داده است.

در همین حال بررسی ساختار مدیریتی این شرکت از یک شبکه پیچیده سیاسی پرده برمی‌دارد. حضور چهره‌های نزدیک به ترامپ از جمله مجری سابق تلویزیونی فیل مک‌گرو و مدیران وابسته به پروژه‌های دفاع موشکی پنتاگون نشان می‌دهد این پروژه تنها یک فعالیت تجاری ساده نیست، بلکه ریشه در یک نقشه راه راهبردی دارد. نماینده ویژه ترامپ در امور گرینلند نیز به تازگی ادعا کرده که این منطقه از سال آینده میلادی وارد چرخه تولید نفت خواهد شد.

علاوه بر این تحرکات یادشده در حالی رخ می‌دهد که گرینلند از سال ۲۰۲۱ صدور مجوزهای جدید نفتی را به دلایل زیست‌محیطی ممنوع کرده است. با این حال شرکت آمریکایی با دور زدن قوانین و خرید سهم یک شرکت بریتانیایی دارای حقوق قدیمی، راهبرد عمل انجام‌شده را در پیش گرفته است. قرار گرفتن این چاه‌ها در محدوده زیست‌بوم‌های حفاظت‌شده کنوانسیون بین‌المللی رامسر، ابعاد زیست‌محیطی این تجاوز را دوچندان می‌کند.

در بحران‌های مشابه گذشته، عبور از خطوط قرمز قانونی توسط شرکت‌های فراملیتی به طور معمول با واکنش قاطع یا تحریم‌های سرسختانه مواجه می‌شد. اما این بار مقامات محلی گرینلند در یک تنگنای حاکمیتی سخت گیر افتاده‌اند چرا که هرگونه برخورد شدید و توقیف تجهیزات می‌تواند بهانه‌ای مستقیم به دست ترامپ بدهد تا سناریوی الحاق این قلمرو خودمختار دانمارک را با جدیت بیشتری دنبال کند.

این وضعیت نگران‌کننده است زیرا بی‌توجهی رسانه‌ها و ناظران به این نافرمانی حقوقی، زمینه‌ساز تثبیت یک رویه خطرناک در مناطق قطبی خواهد شد. در حالی که شرکت آمریکایی از ارسال کشتی دیگری حامل ۳۰۰ کانتینر تجهیزات جدید از کانادا و آغاز رسمی حفاری در ماه اکتبر خبر می‌دهد، سکوت تحلیلگران تنها به نفع جریان‌هایی تمام می‌شود که قصد دارند جغرافیا و منابع قطب شمال را خارج از معاهدات بین‌المللی بازتعریف کنند.