محاصره دریایی عربستان توسط حوثی‌ها در دریای سرخ / تهدید شاهراه‌های جایگزین نفت عربستان و شوک جدید به بازار جهانی

محمدحسین لطف‌لهی: با اعلام محاصره دریایی عربستان از سوی نیروهای یمنی در تنگه باب‌المندب، مسیر راهبردی صادرات نفت ریاض که جایگزینی برای تنگه مسدودشده هرمز بود، با خطر جدی انسداد مواجه شد.
انصارالله یمن به تازگی در بیانیه‌ای با تاکید بر معادله چشم در برابر چشم، این اقدام را پاسخی به محاصره طولانی‌مدت یمن خواندند و با اعلام بسیج عمومی هشدار دادند که هرگونه اقدام احمقانه از سوی ریاض با پاسخی قاطع و همه‌جانبه روبه‌رو خواهد شد. در نقطه مقابل، وزارت خارجه عربستان با صدور بیانیه‌ای اعلام کرده است که تمامی اقدامات لازم را برای محافظت از ناوگان کشتیرانی خود به کار خواهد گرفت.
این تهدید دریایی در حساس‌ترین زمان ممکن برای اقتصاد عربستان و بازارهای جهانی انرژی مطرح شده است. با توجه به اختلالات گسترده و انسداد در عمل تنگه هرمز در پی جنگ ایالات متحده و ایران، ریاض تلاش کرده بود تا صادرات نفت خود را از طریق مسیرهای جایگزین در دریای سرخ و تنگه باب‌المندب به شدت افزایش دهد. شرکت غول‌پیکر آرامکو با استفاده از خط لوله ۱۲۰۰ کیلومتری شرق به غرب، نفت خام را از تاسیسات شرق این کشور به طور مستقیم به بندر ینبع در حاشیه دریای سرخ منتقل می‌کند. داده‌های ردیابی کشتی‌ها نشان می‌دهد که صادرات از این بندر در هفته‌های اخیر به رقم بی‌سابقه ۴ میلیون بشکه در روز جهش یافته است، در حالی که این میزان در سال گذشته تنها حدود ۹۷۳ هزار بشکه بود.
تنگه راهبردی باب‌المندب که دریای سرخ را به خلیج عدن متصل می‌کند، اکنون به شریان حیاتی انرژی جهان تبدیل شده است. حجم عبور محموله‌های نفتی از این گذرگاه تنها در ماه ژوئن به ۷.۴ میلیون بشکه در روز معادل حدود ۷ درصد از کل تولید جهانی رسید. کارشناسان هشدار می‌دهند در شرایطی که تنگه هرمز مسدود شده است، بسته شدن باب‌المندب می‌تواند تا ۲۵ درصد از عرضه جهانی نفت و گاز را از دسترس خارج کند. این وضعیت به ویژه برای خریداران بزرگ آسیایی مانند چین، هند، ژاپن و کره جنوبی که بخش عمده‌ای از نفت خام خود را از عربستان تامین می‌کنند، پیامدهای ویرانگری به همراه خواهد داشت و هزینه‌های واردات سوخت و فشار بر صنایع داخلی آن‌ها را به شدت افزایش می‌دهد.
مایکل استیفنز، پژوهشگر ارشد موسسه سلطنتی خدمات متحد (RUSI) تاکید می‌کند که این محاصره برای اقتصاد مبتنی بر انرژی بسیار مضر خواهد بود، زیرا در عمل بخش عظیمی از عرضه جهانی نفت را قطع می‌کند. به گفته وی، این بحران علاوه بر تخلیه سریع ذخایر راهبردی کشورهایی که از پیش تحت فشار محاصره هرمز بوده‌اند، فشارهای تورمی سنگینی را به اقتصادهای غربی و آسیایی تحمیل خواهد کرد. در واکنش به همین چشم‌انداز پرالتهاب، قیمت نفت در بازارهای جهانی بار دیگر روند صعودی به خود گرفت و نفت برنت به مرز ۹۰ دلار در هر بشکه نزدیک شد، رقمی که در مقایسه با میانگین ۷۰ دلاری پیش از آغاز جنگ، نشان‌دهنده عمق بحران و شکنندگی زنجیره تامین انرژی در جهان است.