افزایش نفت سرگردان ایران در دریا / رویترز مدعی شد: پالایشگاه‌های مستقل چین به سمت نفت رقبای خاورمیانه‌ای روی آورده‌اند

محمدحسین لطف‌الهی:در حالی که فروشندگان ایرانی بر ارائه تخفیف‌های پایین پافشاری می‌کنند، سرازیر شدن محموله‌های ارزان‌تر از سوی عراق، امارات و قطر باعث شد تا پالایشگاه‌های خصوصی چین نفت بدون تحریم را ترجیح دهند.

رویترز در گزارشی نوشت، میزان نفت سرگردان ایران در آب‌های بین‌المللی در حال افزایش قرار است. اگرچه تهران در دوره توافق صلح موقت با ایالات متحده صادرات خود را به شدت افزایش داد اما روند فروش این محموله‌ها به دلیل روی‌گردانی پالایشگاه‌های مستقل چین کند شد. این پالایشگاه‌ها اکنون ترجیح می‌دهند نفت خام ارزان‌تر را از کشورهای رقیب خاورمیانه‌ای نظیر عراق، امارات متحده عربی و قطر خریداری کنند.

با بازگشت تحریم‌های ایالات متحده در هفته جاری این خطر تشدید می‌گردد که درست در زمان رسیدن محموله‌های نفتی ایران به آسیا، تهران با انبوهی از نفتکش‌های بدون خریدار مواجه شود.

شکست در رقابت قیمتی ؟

بر اساس گزارش تاجران نفتی، پالایشگاه‌های مستقل چینی مستقر در قطب نفتی شاندونگ (که خریداران اصلی نفت ایران به شمار می‌روند) در هفته‌های اخیر بین ۱۶ تا ۲۰.۵ میلیون بشکه نفت خام از قطر، عراق و امارات خریداری کردند. این بزرگ‌ترین خرید نفت خاورمیانه‌ای بدون تحریم از سوی این پالایشگاه‌ها از زمان آغاز درگیری‌ها محسوب می‌شود. در همین حال شرکت پالایشگاهی خصوصی شنگهونگ پتروکمیکال نیز به طور جداگانه ۱۲ میلیون بشکه نفت از عراق، ابوظبی و عربستان سعودی خریداری کرد. لازم به ذکر به نظر می‌رسد که پالایشگاه‌های دولتی چین از زمان بازگشت تحریم‌های آمریکا در سال ۲۰۱۸ از واردات مستقیم نفت ایران خودداری می‌کنند.

دلیل اصلی این چرخش، هجوم محموله‌های غیرایرانی پس از بازگشایی تنگه هرمز در اواخر ماه ژوئن ارزیابی می‌شود. شرکت‌های تجاری اروپایی نظیر مرکوریا و ویتول، غول‌های دولتی چین مانند پتروچاینا و ژنهوا اویل و شرکت ملی نفت ابوظبی، محموله‌های خود را با تخفیف ۵ تا ۸ دلاری نسبت به شاخص برنت برای تحویل در ماه‌های اوت تا سپتامبر عرضه کردند.

در مقابل، تخفیف‌های ارائه‌شده برای نفت خام سبک ایران بدون تغییر چندانی در محدوده ۲ تا ۳ دلار زیر قیمت برنت باقی ماند. فعالان بازار فروشندگان ایرانی را کند و لجوج توصیف کردند. یک تاجر ارشد در این باره می‌گوید: «از قضا نفت ایران اکنون به گران‌ترین نفت بازار تبدیل شد.»

علاوه بر مسائل قیمتی، تعطیلی ادارات و توقف فعالیت‌ها به دلیل یک هفته مراسم سوگواری برای رهبر مقتول ایران آیت‌الله علی خامنه‌ای نیز بر افت فروش و کندی معاملات تاثیرگذار ارزیابی می‌شود. همزمان ترافیک عبوری از تنگه هرمز در این هفته به دلیل حملات متقابل آمریکا و ایران دوباره با اختلال مواجه شد.

آمار خیره‌کننده صادرات و پیش‌دستی تهران

داده‌های شرکت‌های ردیابی نفتکش‌ها ابعاد گسترده‌ای از تلاش ایران برای خروج نفت از کشور را پیش از بازگشت تحریم‌ها نشان می‌دهد. بر اساس آمارهای موسسه کپلر از ۱۴ ژوئن تا ۱۰ ژوئیه ترانزیت حدود ۳۴.۵ میلیون بشکه نفت خام ایران توسط ۲۱ نفتکش از تنگه هرمز ثبت شد. در همین زمینه داده‌های شرکت ورتکسا حاکی از آن به نظر می‌رسد که بین ۱۵ ژوئن تا ۶ ژوئیه حدود ۳۰ میلیون بشکه نفت ایران معادل ۱.۳۵ میلیون بشکه در روز بارگیری گردید. همچنین برآوردهای گروه اتحاد علیه ایران هسته‌ای نشان می‌دهد از زمان اعلام آتش‌بس در ۱۴ ژوئن ۵۲ نفتکش حامل حدود ۶۲ میلیون بشکه نفت خام و محصولات پتروشیمی ایران حرکت کردند. از این تعداد ۱۵ کشتی به تنگه سنگاپور رسیدند و عازم لنگرگاه‌های شرقی مالزی در منطقه جوهور به شمار می‌روند و تاکنون ۳ ابرنفتکش ایرانی محموله‌های خود را تخلیه کردند (آمار این موسسه نشان می‌دهد صادرات ایران در فوریه ۲۰۲۶ به ۶۰.۷ میلیون بشکه رسید که در ماه مارس به ۳۵.۷ میلیون بشکه کاهش یافت). از سوی دیگر شرکت تنکر ترکرز روز پنجشنبه در گزارشی اعلام کرد که تهران با پیش‌بینی احتمال از سرگیری فوری محاصره دریایی توسط نیروی دریایی آمریکا، دست‌کم ۱۰ میلیون بشکه نفت خام و کوره را در طول یک شب بارگیری و روانه دریا کرد.

چشم‌انداز بازار و شروط خریداران

در حالی که واردات نفت چین از ایران در ماه جاری تاکنون به ۵۵۶ هزار بشکه در روز (یعنی پایین‌ترین سطح از ژانویه ۲۰۲۳) سقوط کرد، معامله‌گران انتظار دارند با ورود محموله‌های جدید روند فروش نفت ایران در هفته آینده بهبود یابد. با این حال این بهبود مشروط بر آن ارزیابی می‌شود که فروشندگان ایرانی واقعیت‌های جدید بازار را پذیرفته و تخفیف‌های خود را برای محموله‌های اوت و سپتامبر به محدوده ۴ تا ۵ دلار افزایش دهند.