بازار نفت در برابر طوفان ریسک‌ها؛ آیا معامله‌گران خطرهای پیش‌رو را دست‌کم گرفته‌اند؟

در حالی که تنش‌های نظامی میان آمریکا و ایران شدت گرفته، بازار جهانی نفت هنوز واکنش متناسبی با سطح ریسک‌های موجود نشان نداده است. قیمت نفت برنت در محدوده ۸۶ دلار برای هر بشکه قرار دارد، اما مجموعه‌ای از تحولات می‌تواند زمینه افزایش بیشتر قیمت‌ها را فراهم کند.

مهم‌ترین عامل، افت شدید تردد نفتکش‌ها از تنگه هرمز است؛ به‌گونه‌ای که عبور نفتکش‌ها تقریباً به حداقل رسیده است. همزمان، حملات به زیرساخت‌های حیاتی، افزایش تهدیدها علیه کشتی‌های تجاری، احتمال گسترش ناامنی به باب‌المندب و کاهش امید به راه‌حل دیپلماتیک، چشم‌انداز بازار را بیش از پیش پرریسک کرده است.

در همین حال، واردات نفت خام چین در ماه ژوئن نسبت به مدت مشابه سال قبل ۴۱ درصد کاهش یافته و به پایین‌ترین سطح از سال ۲۰۱۶ رسیده است. این کاهش عمدتاً ناشی از اختلال در عرضه نفت خاورمیانه و ضعف تقاضای داخلی چین بوده است.

نیروی دریایی آمریکا نیز با ازسرگیری محاصره دریایی بنادر ایران، مسیر دو کشتی تجاری را تغییر داده است. در عراق نیز نزدیک شدن یک پهپاد به نفتکشی در بندر بصره موجب توقف موقت بارگیری نفت شد و حملات امنیتی میدان گازی خورمور را نیز از مدار خارج کرد.

دولت هند اعزام دریانوردان خود به کشتی‌هایی که از تنگه هرمز عبور می‌کنند را ممنوع کرده است. این اقدام پس از کشته شدن دو ملوان هندی انجام شد، هرچند هنوز بیش از ۱۵ هزار دریانورد هندی در غرب این آبراه حضور دارند.

در بازار گاز طبیعی مایع، نخستین محموله ال‌ان‌جی آمریکا پس از بیش از یک سال به چین رسید، اما به دلیل تعرفه ۱۵ درصدی چین، این محموله تنها در انبارهای تحت نظارت گمرک ذخیره شده و وارد بازار داخلی نشده است.

آژانس بین‌المللی انرژی هشدار داده است که اگر تنگه هرمز ظرف چند هفته آینده به‌طور کامل بازگشایی نشود، اقتصاد جهانی با فشارهای جدی روبه‌رو خواهد شد؛ زیرا اختلال در صادرات نفت، گاز و کودهای شیمیایی، بیشترین آسیب را به اقتصادهای وابسته به واردات انرژی در آسیا وارد خواهد کرد.

همزمان، هند مالیات صادرات گازوئیل و سوخت جت را افزایش داده، پاکستان برای تأمین فوری ال‌ان‌جی ناچار به خرید محموله‌ای با قیمت بسیار بالا شده، قیمت نیکل به دلیل نگرانی از کمبود گوگرد مورد نیاز صنایع اندونزی افزایش یافته و فعالیت دزدان دریایی در خلیج عدن نیز بار دیگر تشدید شده است.

در بخش سرمایه‌گذاری نیز شرکت آمریکایی کونوکوفیلیپس با خرید ۴۲ درصد از سهم بی‌پی در پروژه توسعه میدان‌های نفتی کرکوک عراق، حضور خود را در این کشور گسترش می‌دهد.

تحلیل فنی:

* مهم‌ترین متغیر تعیین‌کننده بازار، کاهش شدید ظرفیت واقعی صادرات از تنگه هرمز است؛ عاملی که مستقیماً عرضه جهانی نفت را محدود می‌کند.
* برخلاف بسیاری از بحران‌های گذشته که بیشتر «ریسک روانی» ایجاد می‌کردند، اکنون اختلال در زنجیره فیزیکی عرضه، حمل‌ونقل و بیمه دریایی نیز مشاهده می‌شود.
* افزایش قیمت ال‌ان‌جی، مالیات صادرات فرآورده‌های نفتی هند و رشد قیمت فلزاتی مانند نیکل نشان می‌دهد که آثار بحران از بازار نفت فراتر رفته و زنجیره انرژی و مواد اولیه صنعتی را نیز دربر گرفته است.
* ورود بازار نفت به وضعیت بکواردیشن (Backwardation) یا «بالاتر بودن قیمت تحویل فوری نسبت به قراردادهای آینده» نشان‌دهنده نگرانی از کمبود عرضه در کوتاه‌مدت است و معمولاً نشانه فشردگی بازار فیزیکی محسوب می‌شود.
* کاهش واردات چین تاکنون بخشی از فشار کمبود عرضه را جبران کرده، اما در صورت بازگشت تقاضای چین، بازار با کسری بزرگ‌تری روبه‌رو خواهد شد.

تحلیل استراتژیک:

* بحران کنونی تنها یک اختلال در بازار نفت نیست، بلکه به تدریج در حال تبدیل شدن به بحرانی برای امنیت انرژی، حمل‌ونقل دریایی و زنجیره تأمین جهانی است.
* همزمانی تهدید تنگه هرمز و احتمال گسترش ناامنی به باب‌المندب، دو گلوگاه اصلی تجارت انرژی جهان را تحت فشار قرار داده است؛ موضوعی که می‌تواند هزینه حمل‌ونقل، بیمه دریایی و زمان تحویل محموله‌ها را به‌طور محسوسی افزایش دهد.
* افزایش خریدهای اضطراری ال‌ان‌جی توسط کشورهای آسیایی و محدودیت‌های صادراتی هند، بیانگر آغاز رفتارهای تدافعی دولت‌ها برای حفظ امنیت انرژی داخلی است.
* توسعه سرمایه‌گذاری شرکت‌های بزرگ آمریکایی در عراق نیز نشان می‌دهد که تولیدکنندگان بین‌المللی در تلاش هستند بخشی از کاهش احتمالی عرضه منطقه خلیج فارس را از سایر منابع جبران کنند.

تحلیل سیاسی:
* مجموعه تحولات اخیر نشان می‌دهد که فضای دیپلماتیک میان آمریکا و ایران به‌شدت محدود شده و بازارها احتمال تداوم تنش را بیش از دستیابی به توافق ارزیابی می‌کنند.
* هشدارهای آژانس بین‌المللی انرژی و اقدامات احتیاطی کشورهایی مانند هند، بیانگر آن است که نگرانی‌ها از سطح یک اختلاف منطقه‌ای فراتر رفته و به موضوعی با آثار مستقیم بر اقتصاد جهانی تبدیل شده است.
* افزایش محدودیت‌های دریایی و امنیتی، نقش مسیرهای جایگزین صادرات انرژی را پررنگ‌تر کرده و احتمال بازآرایی جریان تجارت جهانی نفت و گاز را افزایش داده است.

جمع‌بندی اگزکیتیو:

بازار جهانی نفت وارد مرحله‌ای شده است که ریسک‌های ژئوپلیتیکی از سطح انتظارات فراتر رفته و به اختلال واقعی در عرضه، حمل‌ونقل و تجارت انرژی تبدیل شده‌اند. کاهش عبور نفتکش‌ها از تنگه هرمز، افزایش نااطمینانی در مسیرهای دریایی، رشد هزینه‌های انرژی و اقدامات تدافعی مصرف‌کنندگان بزرگ، همگی نشان می‌دهند که بازار در شرایطی بسیار شکننده قرار دارد. در چنین فضایی، هر تحول امنیتی جدید می‌تواند آثار قابل‌توجهی بر قیمت نفت، گاز طبیعی مایع، فرآورده‌های نفتی و سایر کالاهای راهبردی در بازارهای جهانی بر جای بگذارد.

انتهای پیام