جهش تولید نفت عراق به رکورد ۲۰۱۹ / خیز غول‌های نفتی خلیج فارس برای بازپس‌گیری بازار

تولید نفت خام عراق در ماه اکتبر با رسیدن به بالاترین سطح خود در پنج سال گذشته، از سقف تعیین شده اوپک پلاس فراتر رفت. این افزایش تولید همزمان با احیای جریان صادرات نفت از تنگه هرمز با استفاده از نفتکش‌های کوچکتر و روش انتقال کشتی‌به‌کشتی در دریای عمان رخ داده است. در همین حال، عربستان سعودی و کویت نیز برای بهره‌گیری از بهبود شرایط لجستیکی در خاورمیانه، سطح تولید خود را به شکل چشمگیری افزایش داده‌اند تا سهم خود را در بازار ملتهب انرژی تثبیت کنند.

پایگاه خبری اویل پرایس در گزارشی پیرامون وضعیت بازار انرژی در خاورمیانه نوشت که تولید نفت خام عراق در ماه اکتبر به ۴ میلیون و ۶۰۰ هزار بشکه در روز رسیده است. این رقم بالاترین میزان تولید این کشور از سال ۲۰۱۹ تاکنون محسوب می‌شود. داده‌های ماهانه آژانس بین‌المللی انرژی که روز جمعه منتشر شد نشان می‌دهد که عراق به عنوان دومین تولیدکننده بزرگ اوپک، تولید خود را نسبت به ماه سپتامبر ۵۴۰ هزار بشکه در روز افزایش داده است.

بر اساس گزارش بازار نفت آژانس بین‌المللی انرژی برای ماه نوامبر، تولید نفت خام عراق در ماه اکتبر حدود ۱۷۰ هزار بشکه در روز از سهمیه تعیین‌شده برای این کشور در چارچوب اوپک پلاس فراتر رفته است. این جهش تولید در عراق تنها بخشی از روند کلی افزایش عرضه در منطقه خلیج فارس است. عربستان سعودی و کویت نیز در مقایسه با ماه سپتامبر تولید نفت خام خود را در ماه اکتبر افزایش داده‌اند.

این افزایش تولید با خروج حجم بیشتری از نفت خام از طریق تنگه هرمز تسهیل شده است. تولیدکنندگان اکنون با استفاده از نفتکش‌های کوچکتر از این آبراه عبور کرده و سپس محموله‌های نفتی را در دریای عمان به ابرنفتکش‌ها منتقل می‌کنند. این تغییر در استراتژی صادرات پس از آن رخ داد که جنگ ایالات متحده و ایران در ماه‌های گذشته، جریان کشتیرانی در تنگه هرمز را با اختلالات گسترده‌ای مواجه کرد.

تولیدکنندگان خاورمیانه برای دور زدن این بحران و اجتناب از توقف صادرات، به سیستم پرهزینه اما موثر جابه‌جایی کشتی‌به‌کشتی در آب‌های آزاد متوسل شده‌اند.

تکاپوی عربستان و کویت برای احیای تولید

در پی این بهبود لجستیکی، کویت نیز تولید نفت خام خود را در ماه گذشته میلادی به شدت بالا برده است. تولید این کشور حاشیه خلیج فارس از یک میلیون و ۵۸۰ هزار بشکه در روز در ماه سپتامبر به ۲ میلیون و ۳۰ هزار بشکه در روز در ماه اکتبر رسید. با این وجود، کویت همچنان حدود ۶۵۰ هزار بشکه در روز با سقف مجاز تولید خود در اوپک پلاس فاصله دارد. در این میان، عربستان سعودی به عنوان بزرگترین تولیدکننده و رهبر عملی سازمان کشورهای صادرکننده نفت (اوپک)، گام‌های بزرگتری برداشته است.

داده‌های آژانس بین‌المللی انرژی نشان می‌دهد که ریاض تولید نفت خام خود را با افزایش حدود یک میلیون بشکه‌ای در روز همراه کرده است. بر این اساس، تولید عربستان از ۸ میلیون و ۹۳۰ هزار بشکه در روز در ماه سپتامبر، به ۹ میلیون و ۹۹۰ هزار بشکه در روز در ماه اکتبر رسید. با وجود این جهش تولید، برآوردهای آژانس حاکی از آن است که تولید عربستان سعودی در ماه اکتبر همچنان ۴۸۰ هزار بشکه در روز کمتر از سهمیه اوپک پلاس این کشور بوده است.

معمای آمارهای تولید و صادرات ریاض

با این حال، روایت ریاض از میزان تولید خود با داده‌های آژانس بین‌المللی انرژی تفاوت دارد. پادشاهی سعودی به اوپک اعلام کرده است که در ماه اکتبر ۱۰ میلیون و ۵۶۳ هزار بشکه در روز نفت استخراج کرده است. این رقم نشان‌دهنده بازگشت تولید عربستان به سطوح نزدیک به پیش از جنگ است و اندکی بالاتر از سهمیه اوپک پلاس این کشور (حدود ۱۰ میلیون و ۵۰۰ هزار بشکه در روز) قرار می‌گیرد.

اما سعودی‌ها در گزارش ماهانه اوپک خاطرنشان کرده‌اند که بخشی از این جهش تولید مستقیما به مخازن ذخیره‌سازی منتقل شده است. این بدان معناست که عرضه عربستان به بازار برای مقاصد صادراتی، به اندازه میزان تولید آن جهش نداشته است.

جزئیات این آمار نشان می‌دهد که عرضه عربستان به بازار (شامل مصرف داخلی و صادرات خارجی) در ماه اوت ۷ میلیون و ۱۲۲ هزار بشکه در روز بوده است. این عرضه در ماه سپتامبر به ۷ میلیون و ۹۸۸ هزار بشکه و در ماه اکتبر به ۹ میلیون و ۲۰۰ هزار بشکه در روز رسید.

این در حالی است که رقم کل تولید در ماه اوت ۶ میلیون و ۲۳۸ هزار بشکه و در ماه سپتامبر ۸ میلیون و ۳۷۲ هزار بشکه در روز گزارش شده بود. روند صعودی تولید کشورهای خلیج فارس در هفته‌های اخیر به روشنی نشان می‌دهد که جریان نفت خام خروجی از تنگه هرمز از ماه اوت تاکنون به لطف عملیات‌های انتقال دریایی بهبود چشمگیری یافته است.