افزایش عبور نفتکش‌ها از هرمز؛ جریان صادرات نفت خلیج فارس جان گرفت

تازه‌ترین داده‌های ردیابی کشتی‌ها نشان می‌دهد جریان صادرات نفت خام از تنگه هرمز در روزهای اخیر افزایش یافته؛ تحولی که می‌تواند بخشی از نگرانی بازار جهانی درباره محدودیت عرضه نفت خاورمیانه را کاهش دهد.

بر اساس داده‌های اولیه شرکت Kpler، از ابتدای هفته منتهی به ۲۰ سپتامبر تاکنون حدود ۳۳.۷ میلیون بشکه نفت خام با ۱۹ نفتکش از تنگه هرمز خارج شده است. ۱۷ فروند از این کشتی‌ها نفتکش‌های غول‌پیکر VLCC بوده‌اند و بخش عمده محموله‌ها به نفت عربستان و پس از آن عراق اختصاص داشته است. در هفته کامل قبل نیز حدود ۴۹.۲ میلیون بشکه نفت از این مسیر صادر شده بود.

اهمیت این آمار در شرایطی بیشتر می‌شود که هرمز پیش از جنگ ایران یکی از مهم‌ترین گلوگاه‌های انرژی جهان بود و حدود ۲۰ درصد عرضه جهانی نفت و گاز طبیعی مایع از این مسیر عبور می‌کرد. با این حال، سطح تردد کشتی‌ها همچنان با شرایط پیش از جنگ فاصله قابل توجهی دارد.

عربستان سعودی نیز پس از حملات اخیر به خط لوله شرق–غرب، صادرات بیشتری را به مسیر هرمز منتقل کرده است. این خط لوله که امکان انتقال نفت به بندر ینبع در دریای سرخ و دور زدن هرمز را فراهم می‌کند، پس از حمله پهپادی دوباره راه‌اندازی شده، اما طبق گزارش رویترز بازگشت آن به ظرفیت کامل ممکن است چند هفته زمان ببرد.

امید به دیپلماسی آمریکا و ایران، قیمت نفت را تحت فشار قرار داد

بازار نفت در پایان هفته گذشته تحت تأثیر نشانه‌های تازه از احتمال یافتن یک مسیر دیپلماتیک میان آمریکا و ایران قرار گرفت؛ عاملی که بخشی از «صرف ریسک ژئوپلیتیکی» قیمت نفت را کاهش داد.

رویترز گزارش داده است قیمت نفت روز جمعه حدود ۲ درصد کاهش یافت؛ معامله‌گران به احتمال حرکت آمریکا و ایران به سمت راهی برای خروج از جنگ واکنش نشان دادند، هرچند نگرانی درباره حملات به تأسیسات انرژی و اختلال در عرضه همچنان پابرجاست.

در همین حال، تحولات مربوط به تنگه هرمز همچنان مهم‌ترین متغیر ژئوپلیتیکی بازار است. گزارش‌های منتشرشده در ۲۷ سپتامبر حاکی از ادامه اختلاف بر سر شرایط بازگشایی و عادی‌سازی تردد در این آبراه است؛ موضوعی که باعث شده بازار نفت همچنان نسبت به اخبار سیاسی و امنیتی منطقه حساس باقی بماند.

گزارش سپتامبر آژانس بین‌المللی انرژی نیز نشان می‌دهد اختلال‌های خاورمیانه اثر قابل توجهی بر عرضه گذاشته است. این نهاد اعلام کرده تولید جهانی نفت در ماه اوت با کاهش ماهانه ۱.۶ میلیون بشکه‌ای به حدود ۱۰۰.۱ میلیون بشکه در روز رسیده و بیش از ۱۰ میلیون بشکه در روز از ظرفیت تولید خلیج فارس به دلیل ریسک‌های امنیتی متوقف بوده است.

فشار تازه بر بازار فرآورده‌ها؛ حملات به پالایشگاه‌های روسیه ادامه دارد

بازار جهانی فرآورده‌های نفتی، به‌ویژه گازوئیل، هم‌زمان با ادامه حملات به زیرساخت‌های پالایشی روسیه با فشار عرضه روبه‌رو است.

تازه‌ترین گزارش‌ها حاکی است اوکراین حمله به پالایشگاه ایلسکی در منطقه کراسنودار روسیه را تأیید کرده است. این تحول در ادامه موج حملات به زیرساخت‌های پالایشی روسیه رخ داده و پیش از آن نیز فعالیت پالایشگاه پرم لوک‌اویل پس از حمله پهپادی مختل شده بود.

روسیه در واکنش به مشکلات داخلی عرضه، محدودیت صادرات گازوئیل را اعمال کرده است. کرملین ۲۵ سپتامبر اعلام کرد برای بازگشت گسترده گازوئیل روسیه به بازارهای بین‌المللی، محدودیت‌ها و تحریم‌های وارداتی علیه فرآورده‌های روسی نیز باید برداشته شود. پالایشگاه‌های پرم و نووشاختینسکی نیز در همان روز هدف حملات قرار گرفتند.

این اختلال‌ها در شرایطی رخ می‌دهد که بازار جهانی گازوئیل از قبل با کمبود عرضه مواجه است. طبق گزارش رویترز، قیمت گازوئیل در اروپا و آمریکا به سطوح بی‌سابقه رسیده و محدودیت عرضه از روسیه و خاورمیانه از عوامل اصلی این وضعیت است. پالایشگاه‌های بسیاری در سایر نقاط جهان نیز نزدیک ظرفیت کامل فعالیت می‌کنند و بنابراین امکان جبران سریع کاهش عرضه محدود است.

جمع‌بندی بازار

سه متغیر در صدر توجه معامله‌گران نفت قرار گرفته است: میزان واقعی بازگشت صادرات از تنگه هرمز، نتیجه تحرکات دیپلماتیک میان تهران و واشنگتن، و ادامه اختلال در پالایش و صادرات فرآورده‌های روسیه. افزایش جریان نفت خام از خلیج فارس می‌تواند فشار بر قیمت نفت را کاهش دهد، اما محدودیت ظرفیت پالایشی و کمبود گازوئیل همچنان ریسک مهمی برای بازار انرژی باقی مانده است.