انتقال سوخت از کره جنوبی به روسیه / سئول تحریم‌ها علیه مسکو را نادیده می‌گیرد؟

محمدحسین لطف‌الهی: در تناقضی آشکار با حمایت‌های دیپلماتیک سئول از کی‌‌یف داده‌های ردیابی دریایی فاش کرده‌اند که ده‌ها هزار تن گازوئیل از طریق نفتکش‌های تحت تحریم غرب از بنادر کره جنوبی به سمت خاور دور روسیه روانه شده است.
روزنامه گاردین در گزارشی نوشت: در حالی که جنگ فرسایشی در اوکراین همچنان ادامه دارد مسکو برای جبران کمبودهای شدید سوختی خود به بنادر کره جنوبی روی آورده است و این تحرک به گفته کارشناسان حمایت‌های علنی سئول از کی‌‌‌‌یف را زیر سوال می‌برد. تحلیل و بررسی سوابق بندری و داده‌های ردیابی کشتی‌ها نشان می‌دهد که در ماه‌های ژوئیه و اوت بیش از ۱۷۶ هزار تن سوخت به طور عمده گازوئیل در چندین بندر کره جنوبی در هفت نفتکش بارگیری شده و طی ۱۴ سفر دریایی به خاور دور روسیه منتقل شده است.
سه فروند از این شناورها تحت تحریم‌های بریتانیا و اتحادیه اروپا قرار دارند و یکی از آن‌ها محموله خود را از طریق عملیات انتقال کشتی به کشتی در آب‌های کره جنوبی دریافت کرده است و این روشی شناخته‌شده برای پنهان کردن مبدا محموله‌ها و اجتناب از پهلوگیری در پایانه‌های بندری به شمار می‌رود. آیزاک لوی، تحلیلگر مرکز تحقیقات انرژی و هوای پاک مستقر در فنلاند این وضعیت را تکان‌دهنده خوانده و تاکید می‌کند که بارگیری سوخت توسط نفتکش‌های تحت تحریم اتحادیه اروپا در بنادر کره جنوبی و انتقال آن به روسیه، رژیم تحریم‌ها و حمایت‌های سئول از اوکراین را تضعیف می‌کند.

بندبازی دیپلماتیک سئول در میانه جنگ
کره جنوبی تا کنون کمک‌های بشردوستانه و تجهیزات نظامی غیرکشنده نظیر کلاهخود، جلیقه ضدگلوله و خودروهای مین‌روب به اوکراین ارسال کرده و در سال ۲۰۲۳ نیز متعهد به ارائه ۲.۳ میلیارد دلار حمایت مالی که به طور عمده در قالب وام صورت می‌گیرد شده است. با این وجود سئول همواره در تلاش بوده تا توازنی ظریف میان حمایت از اوکراین و تمایل به حفظ و بهبود روابط با روسیه ایجاد کند. این کشور در طول جنگ همسو با سیاست دیرینه خود مبنی بر عدم ارسال تسلیحات کشنده به کشورهای درگیر جنگ، از تامین مستقیم سلاح برای کی‌یف خودداری کرده است. در مقابل مسکو نیز برای احیای روابط و پیوندهای تجاری با کره جنوبی ابراز تمایل کرده است.
از منظر حقوقی اگرچه این تجارت سوختی شامل شناورهایی است که توسط برخی از شرکای غربی سئول تحریم شده‌اند اما به نظر نمی‌رسد ناقض قوانین داخلی کره جنوبی باشد چرا که اقدامات تنبیهی سئول علیه روسیه به طور عمده بر کنترل صادرات کالاهایی مانند ماشین‌آلات صنعتی، وسایل الکترونیکی و خودروها متمرکز است و سوخت را در بر نمی‌گیرد. با این حال این محموله‌ها خطر تبدیل شدن سئول به حلقه ضعیف کارزار غرب برای فشار بر روسیه را به همراه دارند آن هم در شرایطی که روابط با کی‌یف بر سر انتقال دو اسیر جنگی اهل کره شمالی به کره جنوبی که سئول قصد داشت آن را مخفی نگه دارد دچار تنش شده است.

ناوگان تحریم‌شده و تاکتیک‌های پنهان‌کاری
هویت مالکان یا فروشندگان این سوخت‌ها در هاله‌ای از ابهام قرار دارد و سوابق بندری کره جنوبی نیز اطلاعاتی در این باره ارائه نمی‌دهند. بزرگ‌ترین نفتکش این گروه به نام «لیلا» که تحت تحریم قرار دارد دو سفر از بندر جنوب شرقی اولسان به مقصد ولادی‌وستوک در ۱۹ ژوئیه و ۱۰ اوت انجام داد و در مجموع ۵۷ هزار تن گازوئیل را جابه‌جا کرد. این شناور در سفر نخست مقصد خود را به مقامات کره‌ای ولادی‌وستوک اعلام کرد اما در سفر دوم مدعی شد که عازم نیگاتا در ژاپن است.
نفتکش تحریم‌شده دیگر یعنی شناور روسی آستوریا که تحت تحریم‌های استرالیا نیز قرار دارد در اول اوت نزدیک به ۱۱ هزار تن سوخت در اولسان بارگیری کرد و پس از اعلام ژاپن به عنوان مقصد نهایی راهی ولادی‌وستوک شد. سومین نفتکش تحریم‌شده به نام چونگ‌چون به هیچ وجه در بندر پهلو نگرفت و این شناور در اوایل اوت حدود ۲۶ هزار تن سوخت را از یک نفتکش تحریم‌نشده به نام سلست ۱ در لنگرگاهی در سواحل بندر یوسو دریافت کرد و با وجود اعلام سنگاپور به عنوان مقصد، به سمت ولادی‌وستوک تغییر مسیر داد.

نیاز مبرم ماشین جنگی روسیه و نقش کلیدی کره جنوبی
ظرفیت پالایش نفت روسیه در پی حملات پهپادی اوکراین به شدت آسیب دیده است. به گزارش آژانس بین‌المللی انرژی توان عملیاتی پالایشگاه‌های این کشور در ماه ژوئن به پایین‌ترین سطح خود در بیش از ۲۰ سال گذشته سقوط کرد و تولید گازوئیل نیز نسبت به سال گذشته نزدیک به ۳۰ درصد کاهش یافته است. سازمان اطلاعات نظامی اوکراین معتقد است مسکو برای تغذیه ماشین جنگی خود چاره‌ای جز واردات فراورده‌های سوختی ندارد. داده‌های موسسه تحلیلی کپلر نشان می‌دهد که خریداران این محموله‌ها شامل شرکت دولتی روس‌نفت که تحت تحریم بریتانیا، آمریکا، اتحادیه اروپا و استرالیا قرار دارد و گروه نفتی روسی ان‌ان‌کی بوده‌اند.
بر اساس تحلیل مرکز تحقیقات انرژی و هوای پاک از داده‌های کپلر، روسیه در ماه اوت ۳۶۸ هزار تن فراورده‌های نفتی از طریق دریا وارد کرده است که بیش از هفت برابر ماه قبل و بالاترین رقم ماهانه از زمان آغاز تهاجم همه‌جانبه به اوکراین است. در این میان کره جنوبی با تامین ۱۱۲ هزار تن معادل ۳۱ درصد از کل واردات، پس از هند در جایگاه دوم تامین‌کنندگان قرار گرفته است.
افزایش بارگیری‌ها در بنادر کره جنوبی به طور دقیق در ماه ژوئیه آغاز شد، درست زمانی که لی جائه میونگ رئیس‌جمهور این کشور در نشست سران ناتو در ترکیه متعهد به پرداخت ۱۰۰ میلیون دلار برای بازسازی اوکراین شد. افزون بر این در ماه مارس و همزمان با بسته شدن تنگه هرمز در پی جنگ با ایران، کره جنوبی صادرات برخی سوخت‌ها را محدود کرد و با استفاده از معافیت تحریمی آمریکا اقدام به واردات نفتا از روسیه نمود. در اول اکتبر نیز بریتانیا قراردادهای گازی موجود کره جنوبی را به طور موقت از ممنوعیت خدمات دریایی برای گاز طبیعی مایع روسیه که از ژانویه ۲۰۲۷ اجرایی می‌شود مستثنی کرد.
وزارت خارجه کره جنوبی در پاسخ به پیگیری‌ها از اظهارنظر مستقیم درباره این محموله‌ها یا نفتکش‌های تحت تحریم خودداری کرد و در بیانیه‌ای کلی تاکید کرد که این کشور کنترل صادرات خود بر روسیه را فراتر از اقلام راهبردی به ۱۴۰۲ قلم کالای غیرراهبردی با پتانسیل استفاده نظامی گسترش داده و آن‌ها را به شدت اعمال می‌کند. وزارت خارجه بریتانیا نیز به سوالات درباره استفاده نفتکش‌های تحت تحریم این کشور از بنادر کره جنوبی پاسخی نداد و تنها بر تعهد لندن به نظارت موثر بر تحریم‌ها و همکاری با شرکای بین‌‌المللی برای کاهش درآمدهای جنگی روسیه تاکید کرد.