پرداخت مخفیانه عوارض اعراب به ایران

سی‌ان‌ان مدعی شد: جریان صادرات نفت کشورهای خلیج فارس از تنگه‌ هرمز، به وضعیت عادی بازگشته است. با وجود فشار اقتصادی، تهران حاضر نیست درباره‌ برنامه‌ هسته‌ای امتیازی بدهد و مذاکرات مربوط به آزادی تردد در تنگه‌ هرمز بارها متوقف شده‌اند.

پرسش اصلی آن است که چرا ایران از عقب‌نشینی خودداری می‌کند؟

ایران پیش‌تر نیز با شرایط مشابهی روبه‌رو بوده و پنج دهه فعالیت موفق زیر فشار تحریم‌های سنگین، تجربه‌ قابل‌توجهی برای سازگاری در اختیار این کشور گذاشته است.

محاصره‌ نفتی ایران
این رسانه آمریکایی در ادامه مدعی شد که ایران در ماه سپتامبر هیچ نفتی از بنادر خود صادر نکرد. از زمان آغاز رصد صادرات ایران به‌وسیله‌ مؤسسه‌ اطلاعات دریایی کپلر در سال ۲۰۱۳، سپتامبر نخستین ماهی بود که هیچ نفت خامی در بنادر کشور روی نفتکش‌ها بارگیری نشد.

آخرین بارگیری موفق نفت خام ایران به ۲۵ اوت بازمی‌گردد.

داده‌های کپلر نشان می‌دهند حجم نفت موجود خارج از محدوده‌ محاصره‌ی آمریکا از ۱۰۰ میلیون بشکه در ژوئیه به ۴۵ میلیون بشکه رسیده است. اگر تهران با نرخ کنونی به یافتن خریدار ادامه دهد، ممکن است تا پایان اکتبر نفت خام قابل‌فروش خود را تمام کند.

طبق اعلام مت اسمیت مدیر تحقیقات کالا در کپلر، حجم ذخایر با نزدیک‌ شدن به اوج دوران همه‌گیری به ۷۰ میلیون بشکه رسیده است. تولید نفت ایران به نصف سطح پیش از جنگ، یعنی حدود ۲ میلیون بشکه در روز، کاهش یافته و فقط برای تامین تقاضای داخلی کفایت می‌کند.

نشانه‌ها همچنین حاکی از آن‌اند که تهران احتمالا راه‌هایی برای دورزدن بخشی از محدودیت‌ها یافته است.

نفتکش
شبکه‌های دورزدن تحریم
سی‌ان‌ان ادعا می‌کند که گزینه‌های ایران برای فرار از تحریم‌ها محدودتر از هر زمان دیگری به نظر می‌رسند. عملیات طرد اقتصادی دولت ترامپ باعث شده برخی دولت‌هایی که پیش‌تر عمدتا تحریم‌های آمریکا را نادیده می‌گرفتند، محدودیت‌ها را دنبال می‌کنند.

ده‌ها نفتکش ایرانی به‌دلیل نگرانی خدمه از توقیف به‌دست آمریکا و متحدان غربی آن سرگردان مانده‌اند.

چارلی براون، مشاور ارشد سازمان غیرانتفاعی اتحاد علیه ایران هسته‌ای که تخلفات تحریمی ایران را رصد و گزارش می‌کند، گفت: «نفتکش‌ها در سواحل سریلانکا لنگر انداخته‌اند و با وجود چندین درخواست اضطراری، کمک‌های بشردوستانه دریافت نکرده‌اند».

جزئیات مربوط به وضعیت نفتکش‌ها نخستین‌بار در وال‌استریت ژورنال گزارش شد. با این‌حال، ایران شبکه‌های پیچیده‌ای برای مقابله با تحریم‌ها و دورزدن آن‌ها ایجاد کرده است.

با وجود تنگ‌ترشدن حلقه‌ فشار، جنگ کنونی ظاهرا تفاوتی با گذشته ندارد و خودداری تهران از انعطاف نشان می‌دهد فرار از تحریم‌ها همچنان ادامه دارد.

چارلی براون احتمال داد ایران نفت را از مسیر زمینی به قزاقستان و روسیه یا از راه آبی در دریای خزر منتقل کند. بنابر ادعای او، تهران بارها نفت صادراتی خود را به‌عنوان نفت عراق جا زده و برای خارج‌ کردن نفت خام از تنگه، محموله‌ها را به کشتی‌های کشورهای دیگر انتقال داده است.

تهران همچنین در بسیاری از کشورهای پیرامونی افراد امینی دارد که با دلار آمریکا، رمزارز یا روش‌های دیگر، معاملات را مخفیانه برای تهران انجام می‌دهند تا شناسایی نشوند.

میشل بروهارد مدیر بخش سیاست‌گذاری و ریسک ژئوپلیتیک در شرکت کپلر (Kpler) یکی از جذاب‌ترین احتمالات را پرداخت مخفیانه‌ هزینه از سوی کشورهای صادرکننده‌ نفت خلیج فارس به ایران در ازای عبور امن از تنگه‌ هرمز دانست، حتی با وجود آنکه کشتی‌هایشان از اسکورت نظامی آمریکا برخوردارند.

مدرک محکمی برای وجود چنین توافقی در دست نیست، اما عدنان مزروعی و چارلی براون نیز گفته‌اند زمزمه‌هایی درباره‌ پرداخت عوارض امنیتی از سوی تولیدکنندگان نفت به ایران برای تضمین عبور امن شنیده‌اند.

کشتی نفت (Oil Tanker) بزرگ در میان امواج دریا
مسیر نامطمئن پیش رو
صرف‌نظر از آنکه کشورهای خلیج فارس مستقیما به ایران پول می‌پردازند یا نه، حفظ وضع موجود و عبوردادن نفت از تنگه‌ هرمز برای تمام طرف‌های درگیر به‌شدت پرهزینه شده است.

نیروی دریایی آمریکا باید منابع قابل‌توجهی را به محاصره و برنامه‌ اسکورت اختصاص دهد. چنین عملیاتی ده‌ها میلیارد دلار برای مالیات‌دهندگان آمریکایی هزینه دارد، درحالی‌که قیمت سوخت در سطوحی قرار گرفته که از نظر تاریخی بالا محسوب می‌شود.

تولیدکنندگان نفت نیز برای اجاره‌ نفتکش و رساندن محموله‌های خام به مقصد هزینه‌های گزافی می‌پردازند.

طبق داده‌های کلارکسونز شیپینگ اند مریتایم سرویسز، مجموع هزینه‌ نیروی انسانی، سوخت، بیمه و دیگر مخارج باعث شده هزینه‌ روزانه‌ی یک نفتکش بسیار بزرگ حمل نفت خام به ۱.۶ میلیون دلار برسد.

ناپایداری وضع موجود شاید توضیح دهد که چرا ایران با صبر در انتظار فرسوده‌ شدن دولت ترامپ مانده است. تهران ممکن است اهرم نفوذ خود در بازار نفت را از دست داده و اقتصادش به‌شدت آسیب دیده باشد، اما شاید بتواند بیشتر از آمادگی ایالات متحده برای ادامه‌دادن مسیر پرهزینه‌ کنونی دوام بیاورد.

موفقیت اقتصادی محاصره به‌تنهایی تضمین نمی‌کند که ایران در برنامه‌ هسته‌ای یا کنترل تردد در تنگه‌ هرمز امتیاز بدهد.