سقوط بی‌سابقه پالایش نفت چین؛ فعالیت پالایشگاه‌ها به پایین‌ترین سطح از دوران همه‌گیری کرونا رسید

صنعت پالایش نفت چین در ماه ژوئن با یکی از شدیدترین افت‌های سال‌های اخیر روبه‌رو شد؛ به‌گونه‌ای که حجم پالایش نفت خام به پایین‌ترین سطح از زمان آغاز همه‌گیری کووید-۱۹ در سال ۲۰۲۰ رسید.

بر اساس آمار اداره ملی آمار چین، پالایشگاه‌های این کشور در ژوئن روزانه ۱۲.۴۷ میلیون بشکه نفت خام فرآوری کردند که نسبت به مدت مشابه سال قبل ۱۷.۷ درصد کاهش نشان می‌دهد. این پایین‌ترین میزان پالایش طی شش سال گذشته است.

هم‌زمان، واردات نفت خام چین نیز با سقوطی کم‌سابقه مواجه شد. واردات ژوئن با ۴۱.۳ درصد کاهش سالانه به ۲۹.۲۷ میلیون تن (حدود ۷.۱۲ میلیون بشکه در روز) رسید که کمترین میزان از اکتبر ۲۰۱۶ محسوب می‌شود.

نرخ بهره‌برداری پالایشگاه‌ها (Run Rate یا درصد استفاده از ظرفیت عملیاتی) نیز از ۶۶.۳ درصد در ماه مه به کمتر از ۶۰ درصد در ژوئن کاهش یافت و برآورد مؤسسه «اویل‌کم» (Oilchem) این نرخ را حدود ۵۷.۷ درصد اعلام کرده است.

به گفته تحلیلگران، افزایش قیمت نفت ناشی از اختلال در عرضه از مسیر تنگه هرمز، در کنار ضعف تقاضای داخلی برای سوخت، موجب شده بسیاری از پالایشگاه‌ها برای جلوگیری از زیان، بخشی از واحدهای خود را برای تعمیرات یا توقف موقت از مدار خارج کنند.

برآوردها حاکی از آن است که روند کاهش تولید پالایشگاه‌های چین در ماه جاری نیز ادامه خواهد داشت.

⸻

تحلیل فنی:

کاهش هم‌زمان واردات نفت خام و افت نرخ بهره‌برداری پالایشگاه‌ها نشان می‌دهد مشکل اصلی تنها محدودیت عرضه نیست، بلکه کاهش سودآوری عملیات پالایش نیز نقش تعیین‌کننده‌ای دارد.

در شرایطی که قیمت نفت خام افزایش یافته اما تقاضای داخلی برای بنزین، گازوئیل و سایر فرآورده‌ها ضعیف باقی مانده است، حاشیه سود پالایشگاهی (Refining Margin) یا سود حاصل از تبدیل نفت خام به فرآورده‌های نفتی کاهش می‌یابد. در چنین وضعیتی، پالایشگاه‌ها برای جلوگیری از زیان، ظرفیت تولید را کاهش داده یا تعمیرات دوره‌ای را جلو می‌اندازند.

افت نرخ بهره‌برداری به کمتر از ۶۰ درصد نیز نشان می‌دهد بخش قابل‌توجهی از ظرفیت پالایشی چین عملاً بلااستفاده مانده است؛ موضوعی که در سال‌های اخیر کمتر مشاهده شده بود.

⸻

تحلیل استراتژیک:

چین بزرگ‌ترین واردکننده نفت خام جهان و یکی از بزرگ‌ترین مراکز پالایش نفت است؛ بنابراین کاهش شدید فعالیت پالایشگاه‌های این کشور پیامدهایی فراتر از بازار داخلی خواهد داشت.

از یک سو، کاهش واردات نفت خام می‌تواند فشار تقاضا بر بازار جهانی نفت را تا حدی کاهش دهد و مانع رشد بیشتر قیمت‌ها شود.

از سوی دیگر، کاهش تولید فرآورده‌های نفتی ممکن است صادرات بنزین، گازوئیل و سوخت جت چین را محدود کند و در نتیجه بازار فرآورده‌های نفتی، به‌ویژه در آسیا، با محدودیت عرضه و افزایش قیمت روبه‌رو شود.

این وضعیت بیانگر آن است که بازار جهانی نفت خام و بازار فرآورده‌های نفتی الزاماً در یک مسیر حرکت نمی‌کنند و ممکن است هم‌زمان با کاهش تقاضای نفت خام، بازار فرآورده‌ها همچنان با کمبود عرضه مواجه باشد.

⸻

تحلیل سیاسی:

این گزارش نشان می‌دهد تحولات ژئوپلیتیکی خاورمیانه و اختلال در مسیرهای تأمین انرژی، مستقیماً بر تصمیمات اقتصادی پالایشگاه‌های چین اثر گذاشته است.

افزایش هزینه تأمین نفت خام، ناشی از رشد قیمت‌ها و محدود شدن عرضه از منطقه خاورمیانه، موجب شده پالایشگاه‌های چینی تمایل کمتری به خرید نفت گران‌قیمت داشته باشند. هم‌زمان، ضعف رشد اقتصادی و کاهش مصرف سوخت در داخل چین، انگیزه افزایش تولید را بیش از پیش کاهش داده است.

در نتیجه، بازار انرژی چین اکنون تحت تأثیر هم‌زمان عوامل ژئوپلیتیکی خارجی و چالش‌های اقتصادی داخلی قرار گرفته است.

⸻

جمع‌بندی اجرایی (Executive Insight):

داده‌های جدید نشان می‌دهد صنعت پالایش چین وارد مرحله‌ای از تعدیل عمیق شده است. کاهش ۴۱ درصدی واردات نفت خام، افت نرخ بهره‌برداری پالایشگاه‌ها به کمتر از ۶۰ درصد و رسیدن حجم پالایش به پایین‌ترین سطح شش سال اخیر، بیانگر آن است که پالایشگران چینی در برابر ترکیب «نفت گران» و «تقاضای ضعیف» راهبرد کاهش تولید را برگزیده‌اند. این تحول می‌تواند در کوتاه‌مدت از رشد بیشتر تقاضای جهانی نفت خام جلوگیری کند، اما هم‌زمان با کاهش عرضه فرآورده‌های نفتی، زمینه تداوم فشار قیمتی در بازار بنزین، گازوئیل و سوخت جت را فراهم سازد.