سقوط بی‌سابقه واردات نفت چین به پایین‌ترین سطح یک دهه؛ بحران تنگه هرمز الگوی خرید بزرگ‌ترین واردکننده نفت جهان را تغییر داد

واردات نفت خام چین در ماه ژوئن با کاهش ۴۱٫۳ درصدی نسبت به مدت مشابه سال گذشته، به ۲۹٫۲۷ میلیون تن (حدود ۷٫۱۲ میلیون بشکه در روز) رسید؛ رقمی که پایین‌ترین سطح از اکتبر ۲۰۱۶ تاکنون محسوب می‌شود. این افت پس از کاهش شدید واردات در ماه مه رخ داده و نشان‌دهنده تداوم روند نزولی خرید نفت توسط بزرگ‌ترین واردکننده نفت جهان است.  

علت اصلی این کاهش، افزایش قیمت نفت در پی محدود شدن جریان عرضه از مسیر تنگه هرمز، کاهش صرفه اقتصادی خرید نفت گران‌قیمت برای پالایشگاه‌های چین و همچنین افت فعالیت پالایشگاه‌ها عنوان شده است. نرخ بهره‌برداری پالایشگاه‌های چین در ژوئن به حدود ۵۷٫۷ درصد کاهش یافت که یکی از پایین‌ترین سطوح سال‌های اخیر است.  

بر اساس گزارش، چین پیش از آغاز جنگ، بین ۱٫۲ تا ۱٫۳ میلیارد بشکه نفت را در ذخایر راهبردی و تجاری خود انباشته کرده بود. همین ذخایر به پکن امکان داده است که طی ماه‌های گذشته بدون نیاز به واردات گسترده، نیاز داخلی خود را مدیریت کند و در نتیجه فشار تقاضا بر بازار جهانی نفت کاهش یابد.  

در حالی که تا هفته گذشته انتظار می‌رفت با کاهش نسبی قیمت‌ها، چین واردات نفت خود را افزایش دهد، تشدید دوباره تنش‌ها، از سرگیری محدودیت‌های صادرات نفت ایران و افزایش مجدد قیمت نفت، این سناریو را فعلاً به تعویق انداخته است.  

تحلیل فنی:

• کاهش واردات چین بیش از آنکه ناشی از کمبود تقاضای مصرفی باشد، نتیجه مدیریت موجودی انبارها (Inventory Management) یا «مدیریت ذخایر» است.

• کاهش نرخ بهره‌برداری پالایشگاه‌ها (Refinery Utilization Rate) نشان می‌دهد پالایشگران برای جلوگیری از خرید خوراک گران‌قیمت، بخشی از ظرفیت تولید خود را موقتاً کاهش داده‌اند.

• وجود ذخایر عظیم نفتی در چین نقش یک «ضربه‌گیر بازار» را ایفا کرده و مانع جهش شدیدتر قیمت جهانی نفت شده است.

• اگر بحران عرضه ادامه یابد و ذخایر چین به تدریج کاهش پیدا کند، توان این کشور برای کنترل واردات محدود خواهد شد و فشار جدیدی بر بازار جهانی نفت ایجاد می‌شود.  

تحلیل استراتژیک:

• رفتار چین نشان می‌دهد امنیت انرژی تنها با افزایش تولید تأمین نمی‌شود، بلکه ایجاد ذخایر راهبردی بزرگ نیز یکی از مهم‌ترین ابزارهای مدیریت بحران است.

• کاهش خرید نفت توسط بزرگ‌ترین واردکننده جهان، موقتاً بخشی از کمبود عرضه جهانی را جبران کرده و از جهش شدیدتر قیمت‌ها جلوگیری کرده است.

• در صورت ادامه اختلال در تنگه هرمز، بازار نفت بیش از گذشته به میزان و زمان بازگشت چین به بازار خرید وابسته خواهد شد؛ زیرا هر افزایش محسوس در تقاضای چین می‌تواند توازن عرضه و تقاضای جهانی را به سرعت تغییر دهد.  

تحلیل سیاسی:

تشدید دوباره درگیری‌ها در خاورمیانه و بازگشت محدودیت‌ها بر صادرات نفت ایران، فضای اطمینان ایجادشده پس از دوره کوتاه آرامش را از بین برده است. بازار اکنون بیش از گذشته، ریسک ژئوپلیتیکی را در قیمت نفت لحاظ می‌کند و هرگونه تحول در امنیت مسیرهای صادراتی خلیج فارس می‌تواند بر تصمیمات خرید مصرف‌کنندگان بزرگ آسیایی، به‌ویژه چین، اثر مستقیم بگذارد.  

جمع‌بندی اجرایی (Executive Insight):

خبر حاضر تنها از کاهش واردات نفت چین حکایت نمی‌کند؛ بلکه نشان می‌دهد چگونه مدیریت ذخایر راهبردی، سیاست‌های پالایشی و شرایط ژئوپلیتیکی می‌توانند رفتار بزرگ‌ترین خریدار نفت جهان را تغییر دهند. در کوتاه‌مدت، این کاهش واردات به تعدیل فشار بر بازار جهانی کمک کرده است، اما در صورت تداوم بحران و کاهش ذخایر چین، احتمال بازگشت پرقدرت این کشور به بازار خرید نفت می‌تواند به یکی از مهم‌ترین عوامل تعیین‌کننده روند قیمت جهانی نفت در ماه‌های آینده تبدیل شود.