چالش بزرگ در مسیر صادرات نفت آمریکا به آسیا / به صرفه نبودن صادرات به دلیل هزینه بالای کشتیرانی و حمل

جنگ ایران علاوه بر بحران عرضه سوخت یک بحران تدارکاتی تمام‌عیار در بازار جهانی نفتکش‌ها رقم زده است و این وضعیت انگیزه صادرات از خلیج مکزیک به آسیا را در عمل از بین برده و قیمت‌گذاری درجات مختلف نفت خام را در سراسر جهان مختل کرده است.

جنگ در خاورمیانه سفرهای نفتکش‌ها را چنان ناکارآمد کرده که دسترسی به شناورها به شدت کاهش یافته و هزینه‌های حمل‌ونقل به بالاترین سطوح تاریخی خود رسیده است. این وضعیت انگیزه انتقال نفت خام از سواحل خلیج مکزیک آمریکا به بازارهای حیاتی آسیا را نزدیک به طور کامل از بین برده است.

اوایل ماه جاری هزینه انتقال یک محموله نفت خام از سواحل خلیج مکزیک به چین به رقم حیرت‌انگیز ۸۰ میلیون دلار صعود کرد. این رقم ده برابر میانگین نرخ‌هایی به شمار می‌رود که سال‌ها پیش از آغاز درگیری با ایران در بازار تثبیت شده بود. اگرچه نرخ کرایه حمل‌ونقل از اوج تاریخی خود در اوایل اکتبر اندکی فاصله گرفته اما در هفته جاری همچنان انتقال نفت با یک ابرنفتکش از ایالات متحده به آسیا حدود ۶۰ میلیون دلار هزینه در برداشت. این هزینه‌های نجومی باعث شده تا پالایشگران آسیایی سفارشات خود را برای محموله‌های نفتی آمریکا با تحویل در ماه نوامبر به شدت کاهش دهند.

معامله‌گران آگاه به بلومبرگ گفته‌اند که سفارشات پالایشگران آسیایی برای نفت خام آمریکا در ماه جاری نسبت به سپتامبر با ۵۰ درصد سقوط به تنها حدود ۲۵ میلیون بشکه برای تحویل در نوامبر رسیده است. تحلیلگران ردیابی شناورها هشدار می‌دهند که اگر سطح سفارشات تا پایان این چرخه معاملاتی به همین شکل پایین بماند آسیا در ماه نوامبر کمترین حجم نفت خام آمریکا در هفت سال گذشته را دریافت خواهد کرد.

دومینو بحران از گلوگاه هرمز تا خلیج مکزیک

صادرات نفت خام و فراورده‌های نفتی آمریکا در هفته‌های نخست جنگ خاورمیانه به رکوردی تاریخی دست یافته بود اما تداوم درگیری‌ها و تلاش تولیدکنندگان خاورمیانه برای خروج نفت از تنگه هرمز بازار جهانی نفتکش‌ها را در هم شکست و یک بحران تمام‌عیار کشتیرانی را به بحران کمبود عرضه نفت و سوخت افزود.

جنگ باعث بازآرایی مسیرها و الگوهای تجارت شده و نفتکش‌های بیشتری را در سفرهای طولانی و ناکارآمد گرفتار کرده است. افزایش جریان نفت خروجی از تنگه هرمز که به طور عمده به لطف عملیات انتقال کشتی به کشتی در خلیج عمان محقق شده ابرنفتکش‌ها را برای هفته‌ها در انتظار دریافت محموله در خارج از تنگه معطل نگه می‌دارد. این امر دسترسی به ابرنفتکش‌های حامل نفت خام بسیار بزرگ را برای سایر مسیرهای کلیدی تجارت جهانی از جمله مسیر خلیج مکزیک به آسیا به شدت محدود کرده است.

بر اساس داده‌های موسسه کپلر ناوگان شاتل خلیج عمان اکنون به حدود ۸۰ فروند ابرنفتکش گسترش یافته است. با این حال میانگین زمان یک سفر رفت‌وبرگشت به ۲۳ روز رسیده که بیش از دو برابر زمان بهینه معادل ۹ تا ۱۰ روز برای سفر از بصره عراق به صحار در عمان است. از سوی دیگر نرخ‌های تاریخی و وسوسه‌انگیز برای انتقال نفت به خارج از خلیج فارس و خلیج عمان نفتکش‌ها را به سمت این تجارت پرخطر اما بسیار سودآور در خاورمیانه سوق داده و سایر نقاط جهان را با کمبود شناور مواجه کرده است.

اختلال در قیمت‌گذاری

رندی هاوکینز معاون تامین و تجارت بین‌المللی نفت خام در شرکت والرو انرژی این هفته در جریان ارائه گزارش سود سه‌ماهه این شرکت اعلام کرد نرخ کرایه حمل‌ونقل اکنون داستان اصلی بازار است. هزینه انتقال یک ابرنفتکش از ساحل خلیج مکزیک به آسیا در حال حاضر به طور میانگین حدود ۳۰ تا ۳۵ دلار در هر بشکه محسوب می‌شود که در مقایسه با میانگین حدود ۵ دلاری در سال ۲۰۲۵ افزایشی خیره‌کننده را نشان می‌دهد. وی افزود که این جهش هزینه‌ها باعث اختلال شدید در قیمت‌گذاری جهانی نفت خام شده است چرا که پالایشگران به دنبال یافتن بشکه‌های نزدیک‌تر به خانه هستند و فروشندگان مجبورند برای جبران هزینه‌های گزاف حمل تخفیف‌های بزرگی روی بشکه‌های خود اعمال کنند.

در اروپا نیز پالایشگران به دلیل جهش نرخ نفتکش‌ها ترجیح می‌دهند حجم مورد نیاز خود را از منابع نزدیک‌تر و درون‌منطقه‌ای تامین کنند. این تقاضای فزاینده برای نفت اروپا و خاورمیانه باعث شده تا حق بیمه برای برخی درجات نفتی به شدت افزایش یابد. شاخص نفت برنت تاریخ‌دار هفته گذشته به رکورد ۲۰ دلار اضافه‌بها نسبت به برنت رسید و بر اساس داده‌های وود مکنزی نفت خام ترش و متوسط یوهان سوردروپ نروژ نیز رکورد ۲۴ دلار اضافه‌بها نسبت به برنت را ثبت کرد.

در نقطه مقابل درجات نفتی آفریقا و ایالات متحده به دلیل هزینه‌های بالای انتقال در مسیرهای طولانی به سمت آسیا شاهد سقوط حق بیمه و تعمیق تخفیف‌های خود بوده‌اند. قیمت نفت خام غرب آفریقا به پایین‌ترین سطح تخفیف‌های تاریخی خود رسیده و برای جبران هزینه حمل با تخفیف‌های ۲۰ دلاری زیر قیمت شاخص به فروش می‌رسد.

در بازار داخلی آمریکا نیز بر اساس برآوردهای لینک دیتاسرویسز که بلومبرگ به آن استناد کرده اضافه‌بهای نفت وست تگزاس اینترمدیت در هاب میدلند ایست هیوستون از ۳ دلار در اوایل سپتامبر به تنها ۰.۲۵ دلار بالاتر از شاخص پایه سقوط کرده است. این اضافه‌بها برای نفت خام متوسط-ترش مارس در خلیج مکزیک نیز که کیفیتی مشابه بسیاری از درجات خاورمیانه دارد از ۱۷.۵۰ دلار در پایان ماه مارس به ۶ دلار در هر بشکه سقوط