ترامپ دائماً ادعا می‌کند که آمریکا تنگه هرمز را تحت کنترل دارد. آیا واقعاً اینطور است؟/گزارش سی‌ان‌ان

به گزارش سرویس ترجمه شفقنا، دونالد ترامپ، رئیس‌جمهور آمریکا، بارها مدعی شده است که تنگه هرمز ــ آبراهی که نفت کشورهای تولیدکننده‌ای مانند عربستان سعودی و عراق از طریق آن به سایر نقاط جهان منتقل می‌شود ــ تحت کنترل واشنگتن قرار دارد.

ترامپ روز چهارشنبه به خبرنگاران گفت: آنها کنترلش را در دست ندارند. ما کنترل کامل را داریم. اینجا متعلق به ماست و بالاخره شاید آنها دست به کاری بزنند و آن وقت نابود می‌شوند. در حال حاضر، ما در موقعیت بسیار خوبی قرار داریم.

او همچنین پیش‌تر در همان روز مدعی شده بود که نیروی دریایی آمریکا تنگه هرمز را برای یافتن مین‌های دریایی پاکسازی کرده است.

اما ایران می‌گوید تا زمانی که آمریکا شروط تهران را نپذیرد، تنگه هرمز را به‌طور کامل بازگشایی نخواهد کرد.

کارشناسان می‌گویند واقعیت بسیار پیچیده‌تر از ادعای ترامپ درباره کنترل این کریدور دریایی است؛ زیرا کشتی‌ها در بحبوحه حملات به شناورها در این آبراه، نگران امنیت خود هستند و همواره این خطر وجود دارد که حملات آمریکا و ایران از سر گرفته شود.

تنگه هرمز باز است یا بسته؟
محاصره دریایی آمریکا علیه ایران همچنان برقرار است و مانع از آن می‌شود که کشتی‌ها به هر یک از بنادر ایران در داخل یا خارج از تنگه رفت‌وآمد کنند. این وضعیت جریان نقدینگی تهران را به‌شدت محدود کرده و تنگه را به روی تجارت دریایی ایران بسته است.

با این حال، همچنان مقداری تردد دریایی از خلیج فارس به مقصدهایی غیرایرانی انجام می‌شود. اما این میزان تردد همچنان تنها کسری از سطح پیش از جنگ است. برای نمونه، روز سه‌شنبه فقط ۱۴ شناور از تنگه هرمز عبور کردند؛ این در حالی است که پیش از جنگ، روزانه حدود ۱۲۰ کشتی از این آبراه عبور می‌کردند.

کارل شوستر، مدیر سابق مرکز اطلاعات مشترک فرماندهی اقیانوس آرام آمریکا، گفت دلیل اصلی این وضعیت آن است که «تعداد اندکی از شرکت‌های کشتیرانی تجاری و کشتی‌های آنها اطمینان دارند که آمریکا می‌تواند عبور ایمن آنها از تنگه را تضمین کند».

این نگرانی‌ها بی‌اساس نیستند. شرکت ملی نفت ابوظبی اعلام کرد که تنها در هفته گذشته، دست‌کم چهار فروند از شناورهای متعلق به این شرکت در تنگه هرمز هدف حملات پهپادی و موشکی قرار گرفتند. این حملات همچنین هزینه‌های بیمه را افزایش می‌دهند و در نتیجه، در شرایطی که جنگ ادامه دارد، شرکت‌های کشتیرانی را بیش از پیش از تردد در منطقه بازمی‌دارند.

سازمان عملیات تجارت دریایی بریتانیا (UKMTO) در اطلاعیه‌ اخیر خود اعلام کرده است که علاوه بر حملات مستقیم، ایران می‌تواند با به پرواز درآوردن پهپادها بر فراز کشتی‌ها و انجام «نظارت هدفمند بر کشتیرانی تجاری» نیز شناورها را کنترل کند.

بر اساس گزارش این نهاد، از زمان آغاز جنگ، ۵۴ مورد آسیب‌دیدگی شناورها در تنگه هرمز یا در خلیج فارس و دریای عمان ــ که در دو سوی این تنگه قرار دارند ــ گزارش شده است.

این سازمان همچنین اعلام کرد که تاکنون سه مورد از بین رفتن کامل شناورها به‌طور قطعی تأیید شده و ۱۳ مورد نیز به‌عنوان «نزدیک بود چنین حادثه‌ای رخ دهد» ثبت شده است.

شوستر گفت: شما تا زمانی که نتوانید استفاده ایمن از تنگه را تضمین کنید، کنترل کامل آن را در اختیار ندارید.

سِدریک لیتون، تحلیلگر نظامی سی‌ان‌ان و سرهنگ بازنشسته نیروی هوایی آمریکا، ادعا کرد که در حال حاضر هیچ‌یک از دو طرف کنترل کامل تنگه هرمز را در اختیار ندارد.

«آنچه واقعاً با آن مواجه هستید، یک رویارویی و بن‌بست است.»

وی مدعی شد: به دلیل نزدیکی نیروهای آمریکایی، به دلیل محاصره، و همچنین به دلیل توانایی و تمایل ایران ــ دست‌کم ــ برای تهدید به استفاده از مین‌ها و قایق‌های کوچک به‌منظور ایجاد مزاحمت برای کشتی‌ها… هیچ‌یک از دو طرف واقعاً قادر نیست کنترل کامل تنگه را اعمال کند.

چه کسی دست بالا را دارد؟
آمریکا و ایران هر دو ابزارهایی در زرادخانه خود دارند که می‌توانند با استفاده از آنها بر طرف مقابل فشار وارد کنند و تا حدی کنترل تنگه را در دست بگیرند؛ آبراهی که در شرایط عادی ۲۰ درصد نفت جهان را عبور می‌دهد و سهم حتی بیشتری از گاز طبیعی جهان که برخی کشورها وابستگی حیاتی به آن دارند، نیز از آن می‌گذرد.

ایران که دقیقاً در مجاورت این تنگه قرار دارد، از مزیت نزدیکی جغرافیایی برخوردار است. شوستر گفت ایران همچنین از «دست بالا از نظر روانی و سیاسی» برخوردار است، زیرا اختلال در تردد دریایی، یک امتیاز سیاسی و راهبردی برای تهران به ارمغان می‌آورد.

انسداد تنگه اقتصادهای جهان و بخش انرژی را به‌شدت دچار آشفتگی کرده و فشار بر آمریکا را برای یافتن راه‌حل یا تضمین عبور ایمن از این آبراه افزایش داده است. به گفته شوستر، این فشار می‌تواند بر انتخابات میان‌دوره‌ای آمریکا در ماه نوامبر تأثیر بگذارد—موضوع دیگری که ممکن است به نفع ایران تمام شود، اگر کنگره جدید، ترامپ را وادار کند جنگ را با شرایطی به پایان برساند که برای تهران مطلوب باشد.

به نظر می‌رسد ایران نیز آماده است برای رسیدن به هدف خود صبر کند. یکی از مشاوران ارشد سپاه پاسداران روز سه‌شنبه گفت که ایران می‌تواند جنگ را تا زمانی که ترامپ از قدرت خارج شود، «به درازا بکشاند».

سردار محمدرضا نقدی در مصاحبه‌ با شبکه پی‌بی‌اس گفت: ما باید به بازدارندگی دست پیدا کنیم تا دشمن هرگز جرئت نکند به ما حمله کند و بتوانیم در امنیت زندگی کنیم.

کارشناسان می‌گویند آمریکا همچنان از برتری آشکار نظامی و اقتصادی برخوردار است؛ از جمله به دلیل تحریم‌های سنگین علیه نفت ایران و همچنین مسدود بودن دارایی‌های تهران در خارج از کشور.

اما لیتون گفت نیروهای نظامی آمریکا در منطقه «عملاً به‌شدت تحت فشار و فرسوده هستند و مدت نسبتاً طولانی است که در آنجا حضور دارند». این بدان معناست که واشنگتن برای افزایش اهرم فشار خود در هرگونه مذاکراتی با ایران درباره تنگه، نیاز دارد تجدید قوا کرده و نیروهای خود را تقویت کند—برای مثال، با اعزام یک گروه رزمی ناو هواپیمابر جدید به منطقه.

او افزود: اهرم فشار آمریکا به میزان توانایی‌اش برای ادامه حضور و پایداری در منطقه محدود می‌شود.

اگر آمریکا به هر دلیلی عقب‌نشینی کند یا از شدت محاصره بکاهد، قدرت چانه‌زنی خود را از دست خواهد داد و ممکن است نفوذ کمتری بر آینده تنگه داشته باشد؛ از جمله بر اینکه چه طرف‌هایی بر آن حاکم خواهند بود و چه قوانین جدیدی برای کشتیرانی در این کریدور دریایی اعمال خواهد شد.

به گفته تحلیلگران، این وضعیت ترامپ را در موقعیت دشواری قرار می‌دهد؛ اگر از جنگ خارج شود، در معرض خطر از دست دادن اهرم فشار و مجبور شدن به اعطای امتیاز قرار خواهد گرفت. اما از سوی دیگر، پیش از انتخابات، تحت فشار است تا جنگ را پایان دهد و از هزینه‌های زندگی برای رأی‌دهندگان آمریکایی بکاهد.