فشار علیه ماشین جنگی مسکو

در حالی که حملات اوکراین به پالایشگاه‌های روسیه منجر به افت تولید و صادرات اجباری نفت خام این کشور شد، کاخ سفید با حمایت از طرح جدید سنا، خریداران آسیایی این محموله‌های مازاد را هدف مجازات‌های سنگین قرار می‌دهد.

صنعت نفت روسیه به عنوان شریان اصلی تامین مالی جنگ چهارساله در اوکراین، اکنون در یک منگنه دوگانه و بی‌سابقه گرفتار شد. از یک سو حملات فیزیکی و هدفمند کی‌یف به زیرساخت‌های پالایشی، توان تولید مسکو را مختل کرد و از سوی دیگر واشنگتن در حال آماده‌سازی یک کارزار اقتصادی خشن برای تنبیه خریداران نفت روسیه گام برمی‌دارد. تقاطع این دو رویداد، بازار انرژی را در آستانه تحولاتی ساختاری قرار داد که هدف نهایی آن، کشاندن ولادیمیر پوتین به میز مذاکره تلقی می‌شود.

بر اساس تازه‌ترین برآوردهای آژانس بین‌المللی انرژی، کارزار حملات پهپادی اوکراین به زیرساخت‌های انرژی روسیه تاثیرات عمیقی بر تولید این کشور گذاشت. این نهاد پیش‌بینی تولید نفت روسیه را در سال جاری میلادی با ۳ درصد کاهش به ۸.۹ میلیون بشکه در روز تنزل داد. این حملات مسکو را به طور همزمان با یک بحران داخلی و یک تناقض صادراتی مواجه کرد. آسیب دیدن پالایشگاه‌ها باعث کمبود سوخت در داخل روسیه شد و دولت را ناچار ساخت تا صادرات گازوئیل، بنزین و سوخت جت را ممنوع کند. در مقابل به دلیل ناتوانی پالایشگاه‌های آسیب‌دیده در پردازش نفت خام، شرکت‌های روسی مجبور شدند حجم عظیمی از نفت تصفیه‌نشده مازاد را روانه پایانه‌های صادراتی کنند.

آمارهای آژانس بین‌المللی انرژی از وضعیت صنعت نفت روسیه در ماه ژوئن به خوبی نمایانگر این تغییرات ساختاری به شمار می‌رود. در این ماه اگرچه تولید نفت خام با افزایشی ۱۲۰ هزار بشکه‌ای به ۸.۸۶ میلیون بشکه در روز رسید اما صادرات فراورده‌های پالایشی مسکو با افت ۲۳۰ هزار بشکه‌ای مواجه شد و به ۱.۹۱ میلیون بشکه در روز کاهش یافت. در نقطه مقابل صادرات نفت خام با یک جهش ۶۲۰ هزار بشکه‌ای، رکورد ۵.۸ میلیون بشکه در روز را به ثبت رساند. این آمارها نشان می‌دهد که حملات اوکراین عملا روسیه را از یک صادرکننده فراورده‌های سودآور، به فروشنده خام نفت مازاد تبدیل کرد و نفتی که اکنون روانه بازارهای آسیایی می‌شود.

درست در زمانی که روسیه برای جبران خسارات پالایشگاهی خود به فروش نفت خام ارزان به کشورهای آسیایی متکی به نظر می‌رسد، ایالات متحده فاز دوم این راهبرد را کلید زد. منابع آگاه تایید کردند که دولت ترامپ از پیش‌نویس طرح دوحزبی سنا برای اعمال جریمه‌های مالی و تعرفه‌های سنگین بر خریداران نفت روسیه حمایت می‌کند. این طرح که توسط سناتور جمهوری‌خواه لیندسی گراهام و سناتور دموکرات ریچارد بلومنتال تدوین شد، با چراغ سبز ولودیمیر زلنسکی، رئیس‌جمهوری اوکراین در حال پیشروی قرار دارد. هدف اصلی این قانون، خریداران عمده نفت روسیه یعنی هند و چین محسوب می‌شوند تا با قطع شریان‌های مالی، ماشین جنگی پوتین از کار بیفتد.

سناتورهای طراح این لایحه به صراحت تاکید کردند که در شرایط تشدید کشتار غیرنظامیان توسط روسیه، قوه مقننه و مجریه آمریکا باید ابزارهایی خلق کنند تا خریداران نفت و گاز روسیه که تامین‌کننده مالی این ماشین جنگی به شمار می‌روند، بهای سنگینی بپردازند. زمان‌بندی این طرح نیز تصادفی به نظر نمی‌رسد. به باور طراحان این قانون، فروکش کردن مقطعی بحران نظامی با ایران در خاورمیانه و روند نزولی قیمت‌های جهانی نفت، فضای حیاتی و مناسبی را برای اجرای این مجازات‌ها فراهم کرد. در واقع ثبات نسبی در بازار انرژی به واشنگتن جسارت داد تا بدون نگرانی از جهش تورمی، خریداران آسیایی نفت روسیه را تحت فشارهای بی‌سابقه‌ای قرار دهد و مسکو را از آخرین درآمدهای نفتی خود محروم سازد.