جهش ظرفیت نفت ایران به ۳.۷ میلیون بشکه در محاصره و تحریم

به گزارش شانا به نقل از تسنیم، صنعت نفت ایران طی دو سال اخیر در شرایط تشدید فشارهای تحریمی، مضیقه‌های اعتباری و تنش‌های امنیتی، روند مثبتی در ارتقای توان عملیاتی و بازیابی جایگاه خود ثبت کرده است. ظرفیت روزانه تولید نفت خام کشور از ۳ میلیون و ۴۳۰ هزار بشکه در شهریور ۱۴۰۳ به ۳ میلیون و ۷۱۵ هزار بشکه در مهر ارتقا یافته است. این پویایی نمایانگر بازگشت ۲۸۵ هزار بشکه ظرفیت تازه معادل ۸.۳ درصد جهش عملیاتی است.

افزون‌براین، روند تولید جاری در مهر ۱۴۰۵ نسبت به ماه مشابه در سال ۱۴۰۴ حاکی از رشد روزانه ۵۵ هزار بشکه نفت خام است.

محور راهبردی اقدام‌های اجرایی در این دوره، تمرکز بر بهینه‌سازی تأسیسات سطحی و احیای دارایی‌های راکد بوده است. فعال‌سازی ذخیره‌سازی موجود، بازگردانی چاه‌های کم‌بازده و بسته به چرخه تولید، شتاب در تکمیل میدان‌های مشترک غرب کارون و بازآرایی شریان‌های فرآورش و خطوط لوله انتقال، ارکان بنیادی این دستاورد به شمار می‌روند.

در همین چهارچوب عملیاتی، طرح ضربتی جهش ۲۵۰ هزار بشکه‌ای نفت خام با بسته سرمایه‌گذاری ۳ میلیارد دلاری کلید خورد؛ پروژه‌ای راهبردی که تاکنون بازدهی روزانه ۷۰ هزار بشکه از اهداف آن تثبیت شده است.

ساختار مالی این پروژه با مشارکت ۸۰ درصدی صندوق توسعه ملی و سهم ۲۰ درصدی منابع داخلی شرکت ملی نفت ایران پایه‌ریزی شده است.

سرمایه‌گذاری ۱۳ میلیارد یورویی در میدان‌های غرب کارون

بخش بالادستی نفت، شاهد تنفیذ بسته‌های بزرگ توسعه‌ای به ارزش تقریبی ۱۳ میلیارد یورو در میدان‌های نامدار و مشترک ازجمله آزادگان، آذر، چنگوله و بندکرخه بوده است. همگام با این توافق‌های بالادستی، چرخش راهبردی به‌سوی واگذاری تأسیسات فرآورشی به بخش خصوصی شتاب گرفت؛ به‌طوری‌ که با امضای پیمان‌های تازه به مقدار روزانه ۳۱۵ هزار بشکه، سقف ظرفیت فرآورش برون‌سپاری‌شده به بخش خصوصی به رکورد ۴۳۰ هزار بشکه در روز رسید.

در جبهه حفاری نیز به‌عنوان پیشران تولید، ۱۲۹ دکل حفاری به‌صورت شبانه‌روزی در اقصی‌نقاط کشور فعال‌اند و با امضای قراردادهای تأمین ناوگان ۲۰ دکل جدید به ارزش یک میلیارد دلار، عملیات حفر ۲۷۰ حلقه چاه تازه در دست اقدام قرار گرفته است.

تداوم و پایداری این جهش تولیدی، در گرو حفظ تعادل میان زنجیره تولید، فرآورش، نوسازی خطوط انتقال و گشایش مبادی فروش صادراتی است. پیوند مستمر میان نهادهای مالی توسعه‌ای نظیر صندوق توسعه ملی و بدنه مهندسی و پیمانکاری داخلی، تضمین‌کننده تحقق اهداف برنامه هفتم پیشرفت خواهد بود؛ رویکردی زیربنایی که دستاوردهای خلق‌شده را به جریانی پایدار از درآمدهای ارزی و مهار نوسان‌های بودجه‌ای برای آینده اقتصاد ملی بدل می‌سازد.

تله افت طبیعی مخازن؛ آزمون سخت پایداری با فناوری‌های EOR

صاحب‌نظران حوزه انرژی بر این باورند که صیانت از رکورد ۳ میلیون و ۷۱۵ هزار بشکه‌ای، چالشی به‌مراتب پیچیده‌تر از دستیابی اولیه به آن است. بخش قابل توجهی از مخازن در حال بهره‌برداری کشور در نیمه دوم عمر خود قرار دارند.

به همین سبب، مخازن هیدروکربوری کشور به‌طور طبیعی سالانه با افت تولیدی بین ۸ تا ۱۰ درصد روبه‌رو هستند؛ واقعیتی بنیادی که نشان می‌دهد برای حفظ ظرفیت موجود، صنعت نفت ناگزیر است سالانه حدود ۳۰۰ هزار بشکه ظرفیت جبرانی تازه خلق کند.

ازاین‌رو، استمرار راهبرد به‌کارگیری روش‌های جدید ازدیاد برداشت (EOR و IOR)، شکافت هیدرولیکی در سازندهای متراکم و تزریق مستمر گاز و آب به کلاهک میدان‌های فرسوده، خط مقدم صیانت از ثروت بین‌نسلی به شمار می‌رود؛ رویکردی که تولید صیانتی را جایگزین بهره‌برداری مقطعی می‌سازد.

سوی دیگر این جهش راهبردی، هم‌گرایی زنجیره بالادست با مهار بحران انرژی در آستانه فصل سرماست. پایداری انرژی در گرو هم‌افزایی کل زنجیره است. شتاب‌بخشی به طرح‌های جمع‌آوری گازهای همراه نفت نه‌تنها مانع از هدررفت میلیاردها مترمکعب ثروت ملی در مشعل‌ها می‌شود، بلکه به عنوان منبعی مطمئن‌ برای تأمین خوراک واحدهای پتروشیمی در نظر گرفته می‌شود.

درعین‌حال، به دلیل ناترازی گاز موجود، جمع‌آوری گازهای همراه می‌تواند به پایداری شبکه گاز در زمستان نیز کمک کند.

ژئوپلیتیک انرژی و اعاده سهم اوپک؛ تثبیت اهرم چانه‌زنی تهران

سرانجام، ثبت ظرفیت ۳ میلیون و ۷۱۵ هزار بشکه‌ای در تابلوی اقتصاد بین‌الملل، نتیجه‌ای فراتر از شاخص‌های بودجه‌ای دارد. ایران با بازیابی گام‌به‌گام سهمیه تاریخی خود در سازمان کشورهای صادرکننده نفت (اوپک)، بار دیگر جایگاه خود را به‌عنوان دومین تولیدکننده این سازمان نفتی بازتعریف می‌کند.

تثبیت این حجم از تولید در شرایط تحریمی، و افزایش سهم ایران از بازار نفت در آینده نه‌تنها حاشیه مانور خریداران سنتی نفت را در چانه‌زنی‌های قیمتی محدود می‌کند، بلکه قدرت بازیگری و چانه‌زنی دیپلماتیک تهران را در معادلات منطقه‌ای و جهانی به‌عنوان بازیگری غیرقابل‌ حذف در بازار انرژی جهان تثبیت خواهد کرد.

به همین دلیل است که افزایش تولید نفت که در برنامه هفتم توسعه نیز مورد توجه قرار گرفته است اهمیت ویژه‌ای دارد و شاید مهم‌ترین پروژه صنعت کشور، افزایش تولید است.