توقف تولید چاه‌های نفت، تهدیدی ماندگارتر از جنگ

در حالی که تمام نگاه‌ها به تردد نفتکش‌ها در تنگه هرمز دوخته شده است، زمین‌شناسان هشدار می‌دهند که چالش‌های فنی احیای چاه‌های بسته‌شده، حتی پس از پایان جنگ نیز گریبان‌گیر بازارهای جهانی و پالایشگاه‌های آمریکا خواهد بود.

در شرایطی که توجه جهانی بر عبور نفتکش‌ها از تنگه هرمز متمرکز است، یک زمین‌شناس حوزه نفت هشدار می‌دهد که پیامد مهم‌تر این بحران انرژی، هزاران فوت زیر زمین در حال وقوع است و می‌تواند مدت‌ها پس از هرگونه توافق سیاسی برای پایان درگیری‌ها ادامه یابد.

آرت برمن، زمین‌شناس و مشاور انرژی با بیش از چهار دهه تجربه در این صنعت، در گفت‌وگو با فاکس‌نیوز دیجیتال اعلام کرد که تولید میلیون‌ها بشکه نفت در خلیج فارس همچنان متوقف است. وی هشدار داد که راه‌اندازی مجدد این چاه‌ها بسیار پیچیده‌تر از بازگشایی یک آبراه راهبردی است و افزود: «حتی اگر مسائل سیاسی را حل کنیم، این ظرفیت وجود دارد که با یک رویداد تغییردهنده جهان مواجه باشیم.»

برمن توضیح داد: «داستان بزرگ‌تر و مهم‌تر در بلندمدت این است که در حال حاضر تولید ۸ میلیون بشکه نفت در خلیج فارس متوقف شده و تولید جهانی حدود ۱۰ میلیون بشکه در روز کاهش یافته است. در نهایت نفتکش‌هایی که درباره تعداد عبور آن‌ها بحث می‌کنیم، باید با نفت پر شوند.»

تفاوت آمارها و برآوردهای رسمی

برآورد برمن از میزان توقف تولید در خلیج فارس تا حد زیادی با آخرین ارزیابی آژانس بین‌المللی انرژی همخوانی دارد. این آژانس در گزارش ۱۲ اوت ۲۰۲۶ خود اعلام کرد: «تولید نفت خلیج فارس در ماه ژوئیه با ۲.۵ میلیون بشکه افزایش به ۲۳.۹ میلیون بشکه در روز رسید اما همچنان ۸.۳ میلیون بشکه کمتر از سطح پیش از جنگ است.»

با این حال اداره اطلاعات انرژی آمریکا برآورد متفاوتی ارائه می‌دهد. این نهاد میانگین توقف تولید در ماه ژوئیه را ۵.۵ میلیون بشکه در روز ارزیابی کرد اما هشدار داد که تداوم محدودیت‌های ترانزیتی در هرمز، این اداره را مجبور کرده تا پیش‌بینی خود از توقف تولید در ماه اوت را افزایش دهد. اداره اطلاعات انرژی انتظار دارد شرایط تولید و تجارت در اوایل سال ۲۰۲۷ به حالت پیش از درگیری بازگردد اما می‌گوید ممکن است برخی از تولیدکنندگان خلیج فارس در طول دوره پیش‌بینی‌شده به تولید قبلی خود دست نیابند.

احیای چاه‌ها، فرایندی پیچیده و زمان‌بر

برمن تاکید می‌کند که بحث‌های عمومی بیشتر روی مشکل میان‌دستی یا همان تردد امن نفتکش‌ها متمرکز است در حالی که مشکل بالادستی یعنی تولید خود نفت می‌تواند بسیار ماندگارتر باشد. او با اشاره به اینکه راه‌اندازی مجدد چاه نیازمند برقراری ارتباط مجدد بین تجهیزات سطحی و مخازن در اعماق زمین است، گفت: «خاموش کردن چاه، آخرین کاری است که در دنیا می‌خواهم انجام دهم. این کار مثل زدن کلید لامپ نیست بلکه فرایندی پیچیده، پرخطر و به طور نسبی طولانی‌مدت است و ما نتیجه آن را نمی‌دانیم.»

بر اساس پیش‌بینی برمن حدود ۸۰ درصد از چاه‌های آسیب‌دیده می‌توانند طی هفته‌ها یا ماه‌ها به تولید قبلی بازگردند. با این حال مابقی نیازمند کارهای مهندسی اضافی هستند و بخشی از این تولید هرگز باز نخواهد گشت. در سوی دیگر موسسه وود مکنزی خوش‌بین‌تر است و پیش‌بینی می‌کند که با فرض یک راه‌اندازی کنترل‌شده، میادین تحت تاثیر مسدودی هرمز می‌توانند در سه ماه به ۷۰ درصد و در شش ماه به ۹۰ درصد از تولید قبلی خود بازگردند. برمن همچنین هشدار داد که نباید فرض کرد یک توافق سیاسی به سرعت جریان انرژی را به حالت قبل بازمی‌گرداند چرا که مالکان کشتی‌ها، بیمه‌گران و خدمه باید ابتدا از امنیت مسیر مطمئن شوند.

چرا آمریکا از این بحران در امان نیست

اگرچه ایالات متحده بزرگ‌ترین تولیدکننده نفت جهان است اما برمن استدلال می‌کند که این موضوع مصرف‌کنندگان آمریکایی را از شوک‌ها مصون نمی‌دارد. وی با تاکید بر اینکه بازار نفت و فراورده‌های پالایشی یک بازار جهانی است، گفت: «مشکل آمریکا این نیست که نفت کافی نداریم، بلکه مشکل این است که نفت ما از نوع مناسبی نیست.» پالایشگاه‌های آمریکا برای تولید ترکیب مورد نیاز بنزین، گازوئیل و سوخت جت به گریدهای مختلفی از نفت خام نیاز دارند و تولید داخلی به تنهایی نمی‌تواند نیاز این پالایشگاه‌ها را برطرف کند.

واکنش کاخ سفید

کاخ سفید در واکنش به این نگرانی‌ها که اختلال اخیر تهدیدی پایدار برای امنیت انرژی آمریکا است، به رکورد تولید داخلی اشاره کرده و ایران را مقصر بی‌ثباتی در این مسیر حیاتی می‌داند.

تیلور راجرز، سخنگوی کاخ سفید به فاکس‌نیوز دیجیتال گفت: «به لطف پرزیدنت ترامپ، ایالات متحده اکنون تولیدکننده و صادرکننده شماره یک نفت و گاز در جهان است. رکوردشکنی در تولید نفت و گاز، استقلال انرژی و امنیت ملی ما را تقویت می‌کند.» وی افزود: «اقدامات ایران در تنگه هرمز ثابت کرده است که متحدان ما باید روی منابع انرژی قابل اتکا، مقرون‌به‌صرفه و امن سرمایه‌گذاری کنند و مشارکت‌های جدیدی با ایالات متحده برای ارتقای امنیت انرژی جهان شکل دهند.»