بازار کربن اروپا در هفته منتهی به ۱۸ سپتامبر ۲۰۲۶ با افزایش میانگین قیمت گواهی انتشار همراه شد و همزمان تازهترین برآوردها از انتشار گازهای گلخانهای نشان میدهد روند کاهش انتشار در اقتصادهای بزرگ جهان همچنان با سرعت موردانتظار اهداف اقلیمی فاصله دارد.
به گزارش شانا به نقل از اداره کل امور اوپک، مجامع و سازمانهای بینالمللی وزارت نفت، میانگین قیمت گواهی انتشار در بازار تجارت انتشار اتحادیه اروپا در این هفته با افزایش ۸۴ سنت یورو، معادل ۹۸ صدم درصد، به ۸۶ یورو و ۲۵ سنت بهازای هر تن رسید. بازار کربن اروپا هفتهای پرنوسان را پشتسر گذاشت. قیمت گواهی انتشار در ابتدای هفته با افزایش ۲ یورو و ۴۷ سنت، بیشترین رشد هشت هفته اخیر را ثبت کرد و به بالاترین سطح ۹ ماهه رسید.
افزایش شدید قیمتهای انرژی، اختلال در عرضه نفت، کاهش تولید انرژی خورشیدی و بادی در اروپای مرکزی و نزدیکشدن به مهلت سالانه انطباق و تسویه مجوزهای انتشار، از عوامل مؤثر بر این افزایش شمرده شدهاند.
در ادامه هفته، کاهش قیمت برق آلمان و افت قیمت گاز در هاب تیتیاف هلند سبب شد قیمت کربن ۲ یورو و ۳۸ سنت کاهش یابد. روز چهارشنبه نیز قیمت گواهی انتشار ۸۷ سنت یورو پایین آمد، هرچند خرید مستمر و افزایش قیمت گاز و برق از شدت کاهش کاست.
در روز پنجشنبه، انتظار معاملهگران برای ثبات قیمتها در بیشتر ماههای پاییز و ادامه اصلاحات نظام تجارت انتشار اتحادیه اروپا، زمینه افزایش یک یورو و ۲۹ سنتی قیمت را فراهم کرد. در پایان هفته نیز قیمت کربن با افزایش ۸۶ سنت به ۸۶ یورو و ۸۹ سنت رسید.
بر اساس جدول قیمتها، میانگین هفتگی گواهی انتشار در بازار اروپا ۸۶ یورو و ۲۵ سنت بوده است؛ رقمی که نسبت به میانگین هفته پیش ۸۴ سنت یورو افزایش نشان میدهد.
انتشار جهانی؛ کاهش سرعت کافی نیست
همزمان با تحولات بازار کربن، دادههای تازه درباره انتشار گازهای گلخانهای تصویری متفاوت از روند گذار انرژی ارائه میدهد. بر اساس دادههای پایگاه انتشار تحقیقات جوی جهانی (EDGAR) متعلق به کمیسیون اروپا، انتشار جهانی گازهای گلخانهای در سال ۲۰۲۵ حدود ۷ دهم درصد نسبت به سال ۲۰۲۴ افزایش یافته است. این دادهها در گزارش مشترک مرکز تحقیقات مشترک اتحادیه اروپا (JRC) و آژانس بینالمللی انرژی درباره انتشار گازهای گلخانهای کشورهای جهان منتشر شده است.
بر اساس این گزارش، چین، ایالاتمتحده، هند، اتحادیه اروپا، روسیه و اندونزی درمجموع ۶۲ درصد از کل انتشار گازهای گلخانهای جهان در سال ۲۰۲۵ را به خود اختصاص دادهاند؛ بااینحال، روند انتشار در میان این اقتصادها یکسان نبوده است.
ایالاتمتحده در سال ۲۰۲۵ بیشترین افزایش مطلق انتشار را در میان کشورهای جهان ثبت کرد و میزان انتشار آن نسبت به سال پیش از آن ۲ و ۲ دهم درصد افزایش یافت. درمقابل، میزان انتشار چین تقریباً ثابت ماند و هند کاهش محدودی را تجربه کرد؛ بهگونهای که تغییرات انتشار آنها بهترتیب یکدهم درصد افزایش و ۲ دهم درصد کاهش گزارش شده است.
کاهش انتشار در اروپا ادامه دارد
اتحادیه اروپا در نقطه مقابل روند افزایشی انتشار در برخی اقتصادهای بزرگ قرار دارد. بر اساس دادههای پایگاه انتشار تحقیقات جوی جهانی، انتشار گازهای گلخانهای اتحادیه اروپا در سال ۲۰۲۵، بدون احتساب بخش کاربری اراضی، تغییر کاربری اراضی و جنگلداری، ۲ دهم درصد نسبت به سال ۲۰۲۴ کاهش یافته است. با این کاهش، میزان انتشار اتحادیه اروپا نسبت به سال ۱۹۹۰ درمجموع ۳۵.۶ درصد کمتر شده و سهم این منطقه از انتشار جهانی نیز به ۵.۸ درصد رسیده است.
سرانه انتشار گازهای گلخانهای در اتحادیه اروپا نیز به ۷ و یکدهم تن معادل دیاکسیدکربن بهازای هر نفر رسیده است؛ رقمی که همچنان در مسیر نزدیکشدن به میانگین جهانی ۶ و ۶ دهم تن بهازای هر نفر قرار دارد.
بااینحال، مبنای محاسبات پایگاه انتشار تحقیقات جوی جهانی با ارقام مورد استفاده برای پایش پیشرفت اهداف اتحادیه اروپا که بر اساس فهرست موجودی گازهای گلخانهای این اتحادیه تهیه میشود تفاوت دارد و مقایسه ارقام باید با توجه به این تفاوت روششناختی انجام شود.
۶ کشور از ۱۶ منتشرکننده بزرگ، کاهش داشتند
بررسی عملکرد ۱۶ کشور و منطقه اصلی منتشرکننده گازهای گلخانهای نیز نشان میدهد کاهش انتشار در تعدادی از اقتصادهای بزرگ اتفاق افتاده است. ۶ کشور از این مجموعه در سال ۲۰۲۵ میزان انتشار خود را کاهش دادهاند که استرالیا، برزیل و ژاپن در میان آنها قرار دارند. درمقابل، ترکیه بیشترین افزایش نسبی را در میان کشورهای عمده منتشرکننده ثبت کرده و میزان انتشار آن ۴.۲ درصد افزایش یافته است.
در بخش حملونقل نیز بازگشت فعالیتهای هوایی و دریایی پس از همهگیری همچنان بر میزان انتشار اثرگذار بوده است. انتشار بخش هوانوردی در سال ۲۰۲۵، ۵.۱ درصد و انتشار بخش حملونقل دریایی ۱.۴ درصد افزایش یافته است.
تحولات اقلیمی تنها به انتشار ناشی از مصرف انرژی محدود نیست. جنگلزدایی در سال ۲۰۲۵ حدود ۳.۷ گیگاتن دیاکسیدکربن وارد جو کرده است؛ رقمی بیش از دو برابر میزان کربنی که چاهکهای بخش کاربری اراضی، تغییر کاربری اراضی و جنگلداری در جهان جذب کردهاند.
آتشسوزیهای جنگلی نیز در همین سال حدود ۲.۲ گیگاتن معادل دیاکسیدکربن به انتشار جهانی افزودهاند. اگرچه این رقم پایینتر از میانگین تاریخی بلندمدت بوده، اما افزایش انتشار در برخی مناطق را نشان میدهد.
در اتحادیه اروپا، بخش کاربری اراضی، تغییر کاربری اراضی و جنگلداری همچنان با جذب حدود ۲ دهم گیگاتن معادل دیاکسیدکربن یک جاذب خالص کربن محسوب میشود، اما میزان حذف کربن این بخش نسبت به سال ۱۹۹۰ کاهش یافته است. افزایش انتشار ناشی از آتشسوزیهای منطقهای در فاصله سالهای ۲۰۲۴ تا ۲۰۲۵ نیز یکی از عوامل این تغییر دانسته شده است.
اگزان؛ انتشار ۲۰۵۰ بالاتر از برآورد قبلی
بر اساس چشمانداز انرژی سالانه شرکت اگزانموبیل، این شرکت با توجه به انتظار برای کاهش کندتر مصرف زغالسنگ، برآورد خود از انتشار جهانی گازهای گلخانهای در سال ۲۰۵۰ را افزایش داده است. اگزانموبیل پیشبینی میکند زغالسنگ در سال ۲۰۵۰ همچنان حدود ۱۵ درصد از سبد انرژی جهان را تشکیل دهد؛ سهمی که ۱۰ درصد کمتر از سال ۲۰۲۵ است، اما یکدرصد بیشتر از برآورد قبلی این شرکت است.
یکی از دلایل تداوم نقش زغالسنگ، جایگاه آن در چین و دیگر کشورهای آسیایی و اهمیت آن در تأمین امنیت انرژی دانسته شده است. همزمان، آژانس بینالمللی انرژی پیشبینی کرده است تقاضای جهانی زغالسنگ در سال جاری به رکورد ۸ میلیارد و ۹۴۰ میلیون تن برسد.
اگزانموبیل در تازهترین چشمانداز خود پیشبینی کرده است انتشار سالانه دیاکسیدکربن مرتبط با مصرف انرژی در جهان تا سال ۲۰۵۰ به حدود ۳۰ میلیارد تن برسد. این رقم اگرچه نسبت به سطوح کنونی کاهش نشان میدهد، اما همچنان بالاتر از حجم ۱۱ میلیارد تن برای مسیر محدودکردن افزایش دمای میانگین زمین است. درنتیجه، این برآورد نشان میدهد از نگاه اگزانموبیل، روند کنونی کاهش انتشار با اهداف اقلیمی مورد اشاره در توافق پاریس فاصله دارد.
این شرکت همچنین برآورد قبلی خود از انتشار گازهای گلخانهای در سال ۲۰۵۰ را از ۲۷ میلیارد تن به ۳۰ میلیارد تن افزایش داده است. علت اصلی این بازنگری، انتظار برای کندترشدن روند حذف زغالسنگ از سبد انرژی شمرده شده است. در صورت تحقق این حجم انتشار، افزایش میانگین دمای کره زمین میتواند بین ۲.۵ تا ۳ درجه سانتیگراد باشد؛ سطحی که بالاتر از اهداف تعیینشده در توافق پاریس قرار میگیرد.
اگزانموبیل همزمان برآورد خود از ظرفیت جهانی جذب و ذخیرهسازی کربن در سال ۲۰۵۰ را نیز کاهش داده است. این شرکت اکنون انتظار دارد میزان جذب و ذخیرهسازی کربن زیرزمینی تا سال ۲۰۵۰ به حدود ۲ میلیارد تن برسد؛ درحالیکه برآورد پیشین آن ۳ میلیارد و ۱۰۰ میلیون تن بود. هزینههای بالا، کمبود زیرساخت و کندی توسعه پروژههای جذب و ذخیرهسازی کربن ازجمله عواملی دانسته شدهاند که میتوانند توسعه سریع این فناوری را محدود کنند.
برق؛ موتور تازه تقاضای انرژی
یکی دیگر از نکات مهم چشمانداز اگزانموبیل، رشد قابل توجه تقاضای برق است. این شرکت پیشبینی کرده است تقاضای جهانی برق تا سال ۲۰۵۰ نسبت به سال ۲۰۲۵ حدود ۶۵ درصد افزایش یابد. رشد فعالیتهای صنعتی و افزایش تعداد مراکز داده، بهویژه مراکز مرتبط با هوش مصنوعی و رایانش ابری، از عوامل اصلی این افزایش تقاضا دانسته شدهاند. بنابراین، نظام انرژی در دهههای آینده باید همزمان به دو نیاز پاسخ دهد: تأمین برق بیشتر برای اقتصاد در حال رشد و کنترل انتشار کربن.
مجموع دادههای این هفته نشان میدهد بازار کربن اروپا همچنان به تغییرات بازار انرژی واکنش نشان میدهد، اما در حجم انتشار جهانی، کاهش مورد انتظار هنوز به اندازهای نیست که فاصله میان روند موجود و اهداف بلندمدت اقلیمی را از میان بردارد.
از سویی، اتحادیه اروپا توانسته انتشار خود را نسبت به سال ۱۹۹۰ به میزان قابل توجهی کاهش دهد و شماری از اقتصادهای بزرگ نیز در سال ۲۰۲۵ کاهش انتشار را ثبت کردهاند. از سوی دیگر، افزایش انتشار در برخی اقتصادهای بزرگ، رشد مصرف برق و کندشدن روند حذف زغالسنگ، همچنان از عوامل مؤثر بر مسیر انتشار جهانی هستند.
در این میان، رشد تقاضای برق و توسعه مراکز داده، اهمیت تأمین انرژی قابل اتکا را افزایش داده است. همزمان، فناوریهایی مانند جذب و ذخیرهسازی کربن نیز برای ایفای نقش پررنگتر در کاهش انتشار به توسعه زیرساخت و سرمایهگذاری گسترده نیاز دارند.
درمجموع، روند انتشار گازهای گلخانهای و رشد تقاضای برق بیش از گذشته به یکدیگر پیوند خوردهاند؛ بهگونهای که مسیر کاهش انتشار در دهههای آینده نهتنها به توسعه انرژیهای کمکربن، بلکه به تغییر در ترکیب سبد انرژی، توسعه زیرساخت و مدیریت رشد تقاضای برق نیز وابسته خواهد بود.
دیدگاهها و نظرات خود را بنویسید
