نیاز سالانه ۱ تریلیون دلاری آسیا برای گریز از شوک بعدی انرژی

پیامدهای انسداد چندماهه تنگه هرمز کشورهای آسیایی را با بحران عمیق امنیت انرژی روبه‌رو کرده است و مهار این بحران در کنار پاسخ به تقاضای فزاینده ناشی از توسعه هوش مصنوعی به سرمایه‌گذاری‌های نجومی و بازنگری در زیرساخت‌های شبکه نیاز دارد.

اگرچه ممکن است جریان نفت و گاز بار دیگر در تنگه هرمز به راه افتاده باشد اما تبعات بسته ماندن چندماهه این آبراه تا سال‌ها احساس خواهد شد. تنظیم بازارها و تقویت امنیت انرژی برای جلوگیری از شوک بعدی در سال‌های آینده نیازمند تریلیون‌ها دلار سرمایه‌گذاری در آسیا به عنوان قاره‌ای محسوب می‌شود که نرخ پیش‌بینی تقاضای انرژی در آن همچنان با شیب تندی رو به افزایش است.

زمانی که در ماه فوریه و در واکنش به تهاجم نظامی ایالات متحده و اسرائیل تردد از تنگه هرمز یک‌شبه متوقف شد یک‌پنجم از تجارت جهانی نفت و گاز که از این شریان حیاتی عبور می‌کرد فلج شد. در حالی که بسته شدن این تنگه بازارهای انرژی را در سراسر جهان تحت تاثیر قرار داد هیچ منطقه‌ای به اندازه آسیا آسیب ندید. پیش از آغاز جنگ روزانه حدود ۲۰ میلیون بشکه نفت و فراورده‌های نفتی از این آبراه عبور می‌کرد که مقصد حدود ۸۰ درصد از این نفت و ۹۰ درصد از گاز طبیعی آن بازارهای آسیایی بود.

بحران در جنوب شرق آسیا و راهکارهای اضطراری

کشورهای آسیایی برای پر کردن این شکاف عرضه به هر ابزاری متوسل شده‌اند. در این میان جنوب شرق آسیا به دلیل وابستگی به نسبت بالا به واردات انرژی و ظرفیت پایین برای جذب شوک‌های بازار در موقعیتی به شدت آسیب‌پذیر گرفتار شد. پیامدهای این شوک سریع و قابل توجه بود به طوری که فیلیپین در ماه مارس وضعیت اضطراری ملی انرژی اعلام کرد و دولت‌ها در سراسر این منطقه برای مدیریت فشار به سهمیه‌بندی انرژی، اجباری کردن دورکاری و حتی کاهش روزهای کاری به چهار روز در هفته روی آوردند.

یکی از نتایج این شوک رونق ناگهانی انرژی خورشیدی در جنوب شرق آسیا بود جایی که بسیاری از کشورها در عمل یک‌شبه شاهد رنسانس انرژی‌های تجدیدپذیر بودند. با این حال توسعه زیرساخت‌های حیاتی پشتیبان و شبکه‌های انتقال همپای این رونق پیش نرفته و عملی بودن این رویکرد برای تامین امنیت انرژی را به خطر انداخته است. تا کنون تعداد زیادی از پروژه‌های برنامه‌ریزی‌شده تجدیدپذیر در سراسر منطقه به دلیل ظرفیت ناکافی و غیرقابل اتکای شبکه متوقف یا لغو شده‌اند.

گزارش اخیر کلایمت هوم نیوز نشان می‌دهد که ظرفیت و نگهداری نامناسب شبکه در حال حاضر عامل اصلی کندی روند استقرار پروژه‌های انرژی پاک در این منطقه محسوب می‌شود. این گزارش به مشکلاتی از جمله ابهام در ساختار قراردادهای خرید برق، ناتوانی سیاست‌های انرژی در همگامی با نیازهای سرمایه‌گذاران، تاخیر در صدور مجوزها، محدودیت‌های اتصال به شبکه و بلاتکلیفی در تعرفه‌ها اشاره می‌کند.

برآورد مکینزی درباره قبض ۱ تریلیون دلاری در سال

حل این موانع ساختاری نیازمند بودجه‌ای عظیم است. گزارش جدید موسسه مکینزی که روز پنجشنبه منتشر شد تخمین می‌زند که کشورهای آسیایی برای تضمین امنیت انرژی در سراسر این منطقه باید طی ۱۵ سال آینده سالانه ۱ تریلیون دلار در بخش انرژی سرمایه‌گذاری کنند. این موسسه پیش‌بینی خود از تقاضای انرژی آسیا را با ۱۵ درصد افزایش نسبت به سال گذشته به رقم خیره‌کننده ۳۷۰ میلیون تراژول تا سال ۲۰۴۰ ارتقا داده است.

رشد تقاضای انرژی در پرجمعیت‌ترین قاره جهان به حدی است که انتظار می‌رود ۷۰ درصد از کل رشد تقاضای جهانی انرژی تا سال ۲۰۴۰ تنها از سوی آسیا رقم بخورد. بخش بزرگی از این تقاضا ناشی از مراکزی داده‌ای خواهد بود که برای تامین انرژی انقلاب هوش مصنوعی در حال ظهور هستند. فعالیت‌های صنعتی فزاینده و همچنین افزایش نیاز به سیستم‌های سرمایشی به دلیل گرمایش اقلیمی و توسعه سریع اقتصادی از دیگر محرک‌های اصلی این تقاضا به شمار می‌روند.

در حالی که بر اساس پیش‌بینی‌های مکینزی توسعه انرژی‌های تجدیدپذیر با سرمایه‌گذاری سالانه حدود ۳۰۰ میلیارد دلار در بخش خورشیدی و بادی تا سال ۲۰۴۰ به سرعت در سراسر آسیا ادامه خواهد یافت اما برآوردهای مصرف زغال‌سنگ نیز فراتر از انتظارات پیشین تمدید شده است. به گزارش رویترز انتظار می‌رود زغال‌سنگ برای مدت طولانی‌تری نسبت به پیش‌بینی‌های قبلی در سبد انرژی آسیا باقی بماند چرا که کاهش مصرف در چین با رشد فزاینده تقاضا در هند و کشورهای جنوب شرق آسیا جبران خواهد شد و تقاضای منطقه‌ای را در دهه آینده در سطحی ثابت نگه خواهد داشت.