افرادی که خود زمانی مسئول بوده‌اند اکنون سخن می‌گویند و افشاگری می‌کنند/ چرا اکنون سخن می‌گویند؟

به گزارش تجارت نیوز، مساله تراستی‌های نفتی به یکی از موضوعات مهم در ماه‌های اخیر تبدیل شده است. این موضوع پس از افشاگری مدیرعامل اسبق شرکت بازرگانی نفت ایران قوت گرفت.

آن‌طور که ایلنا گزارش داده، علی‌اکبر پورابراهیم، مدیرعامل اسبق شرکت بازرگانی نفت ایران (نیکو)، در پاسخ به این سوال که فساد در بین تراستی‌ها از چه زمانی آغاز شد، گفت: «در دولت آقای روحانی پول فروش نفت به طور کلی در اختیار وزارت نفت قرار می‌گرفت به این معنا که وزارت نفت خودش تراستی‌ ایجاد کرده بود و تراستی‌ها تحت کنترل خود وزارت نفت بودند و مشخصا شرکت نیکو حساب‌هایی را ایجاد کرده بود و شرکت‌های تراستی‌ در اختیار خود نیکو بود. اینگونه نبود که تراستی‌ها اشخاص ثالثی باشند که وزارت نفت بخواهد برای دریافت پول نفت کشور منت تراستی‌ واسطی را بکشد.»

مدیرعامل اسبق شرکت بازرگانی نفت ایران (نیکو) گفت: «اما در نهایت انحراف در مسیر بازگشت پول نفت را ایجاد کردند و وزارت نفت را مجبور کردند که این تراستی‌های خود را تعطیل کند و تراستی‌های بانکی را ایجاد کردند و اعلام شد که وزارت نفت از این پس باید پول نفت را از این حساب‌ها دریافت کند. این تراستی‌ها هم زیر نظر بانک‌های تجاری کشور بودند که زیر نظر بانک مرکزی فعالیت می‌کردند.»

از سال ۱۳۸۴ به بعد، دولت پنهان یا مافیا مشاهده کرد که در تجارت‌هایی مانند خرید نخود و لوبیا یا واردات لاستیک خودرو باید بسیار فعالیت کرد تا میلیون‌ها دلار سود حاصل شود، بنابراین وارد صنعت نفت شدند
محمود خاقانی، مدیرکل پیشین امور خزر و آسیای میانه وزارت نفت، عنوان کرد: از ابتدای تاسیس صنعت نفت، به دلیل حساسیت بسیار بالا، همواره این موضوع مورد توجه بوده است که کوچک‌ترین اختلاس یا فساد می‌تواند به سرقت میلیاردها تومان یا حتی میلیون‌ها و میلیاردها دلار منجر شود، بنابراین این صنعت دارای ساختاری بود که با وجود آنکه در آن زمان سیستم‌های الکترونیکی و رایانه‌ای وجود نداشت، به‌طور مداوم خود را کنترل و بازنگری می‌کرد و هرجا کم و بیش اختلافی پیش می‌آمد، آن را به بازرسی و مدیرعامل منعکس می‌کردند و اعلام می‌شد که در فلان بخش اتفاقی رخ داده و رسیدگی انجام می‌گرفت.

وی ادامه داد: تا سال ۱۳۸۴ در صنعت نفت این وضعیت کمابیش وجود داشت، البته در طول دوران جنگ هشت‌ساله و غیره اگر همان ساختار وجود نداشت، شاید اختلاس و فساد بسیار گسترده‌تر می‌شد. اما از سال ۱۳۸۴ به بعد، آن‌چه دولت پنهان یا مافیا یا هر نام دیگری بر آن گذاشته می‌شود، مشاهده کرد که در تجارت‌هایی مانند خرید نخود و لوبیا یا واردات لاستیک خودرو باید بسیار فعالیت کرد تا میلیون‌ها دلار سود حاصل شود، بنابراین وارد صنعت نفت شدند.

ورود نهادهای غیرمتخصص و اخراج کارشناسان با تجربه و تحصیل‌کرده وزارت نفت، مشکلاتی از جمله ناترازی‌ها و برآمدن تراستی‌ها را به وجود آورد
به گفته او، نخستین اقدام آنان این بود که به بهانه ادغام صنعت نفت در وزارت نیرو در دولت‌های نهم و دهم آن ساختار را منحل کردند. یا وزیر نفت دولت دهم که در دولت سیزدهم نیز رئیس سازمان برنامه و بودجه شد، حدود ۳۵۰ تا ۴۰۰ مدیر دلسوز، جنگ‌دیده و تحصیل‌کرده صنعت نفت را کنار گذاشت و معاون نیروی انسانی نیز حدود ۱۳ هزار کارشناس باتجربه و تحصیل‌کرده را کنار گذاشت و افرادی را وارد صنعت نفت کردند که همین مشکلاتی را که اکنون در صنعت نفت تجربه می‌شود به‌وجود آوردند؛ از جمله ناترازی‌ها و مهم‌تر از همه مساله تراستی‌ها و دور زدن تحریم‌ها.

خاقانی گفت: از سال ۱۳۸۴ در قوانین بودجه تصویب کردند که نفت به نهادهایی مانند نیروی انتظامی، قرارگاه خاتم‌الانبیا و اشخاص حقیقی و حقوقی مورد اعتماد صنعت نفت یا وزیر نفت واگذار شود. درواقع برخی نمایندگان مجلس، افرادی در قوه مقننه، قوه قضاییه، قوه مجریه، نیروهای انتظامی، نظامی و امنیتی وارد معاملات نفتی شدند. تداوم تحریم‌ها و حتی شکست برجام به نفع آنان بود و به «کاسبان تحریم» معروف شدند.

وی افزود: آنان اعلام می‌کردند که وزارت نفت نمی‌تواند نفت را بفروشد و باید نفت را به آنها واگذار کند تا بفروشند. نمونه‌ای از آنان مورد عفو قوه قضاییه قرار گرفت و همچنان از او حمایت می‌شود و ده‌ها نمونه از این موارد وجود دارد، از جمله شرکت نیکو در لوزان که باید بررسی شود چه میزان بدهی ارزی به بانک مرکزی دارد و گفته می‌شود فردی که عضو هیئت‌مدیره نفت بود و ده سال در نیکو فعالیت داشت بعدها از کشور خارج شد و پرونده نیز به سرانجام نرسید.

آنچه در صنعت نفت و در اقتصاد خرد و کلان کشور رخ داده نوعی فساد ساختاری و مافیایی است که با شرایط کنونی کشور موجب شده نسل جوان دیگر تحمل آن را نداشته باشد
این کارشناس انرژی خاطرنشان کرد: این وضعیت بر صنعت نفت تحمیل شد و ساختار آن از بین رفت و این موضوع فقط به فروش نفت خام محدود نماند. اگر به بهداشت و درمان صنعت نفت مراجعه شود مشاهده می‌شود فردی سیاسی به ریاست آن منصوب شده است. در صندوق‌های بازنشستگی، پس‌انداز و رفاه کارکنان صنعت نفت نیز چنین وضعیتی وجود دارد. اکنون مافیا فقط در بخش فروش نفت فعال نیست، بلکه در همه‌جا فعال است. همچنین اخیرا شرکت‌هایی تحت عنوان «کارور» به‌عنوان واسطه میان شرکت ملی گاز و مصرف‌کننده یا میان توانیر و مصرف‌کننده ایجاد شده‌اند که گفته می‌شود برای بهینه‌سازی مصرف وارد شده‌اند که احتمالا قرار است قیمت‌ها را افزایش دهند.

او تاکید کرد: در خصوصی‌سازی‌ها نیز سهام شرکت‌هایی که از صنعت نفت جدا شدند به‌گونه‌ای واگذار شد که بخش سودآور به دیگران رسید و بخش کم‌بازده برای دولت باقی ماند. بنابراین آنچه در صنعت نفت و در اقتصاد خرد و کلان کشور رخ داده نوعی فساد ساختاری و مافیایی است که با شرایط کنونی کشور موجب شده نسل جوان دیگر تحمل آن را نداشته باشد و این چرک هر روز از جایی نمایان می‌شود.

افرادی که خود زمانی مسئول بوده‌اند اکنون سخن می‌گویند و افشاگری می‌کنند
خاقانی عنوان کرد: افرادی که خود زمانی مسئول بوده‌اند اکنون سخن می‌گویند و افشاگری می‌کنند. این پرسش مطرح می‌شود که چرا اکنون سخن می‌گویند؟ گاهی وقتی سهم برخی کاهش می‌یابد یا پرداخت نمی‌شود، دیگران را افشا می‌کنند.

او تشریح کرد: رقم ۱۱ میلیارد دلاری که گفته می‌شود تراستی‌ها به کشور بازنگردانده‌اند، به مراتب بیشتر است. اگر حسابرسی کامل انجام شود ابعاد بیشتری روشن خواهد شد. مگر سازمان بازرسی کل کشور یا دیوان محاسبات رسیدگی نکردند و از مدیرعامل شرکت ملی نفت درباره فروش نفت پرسیدند؟ او پاسخ داد به دلیل مصوبه شورای عالی امنیت ملی از زمان دبیری علی شمخانی نمی‌تواند اطلاعات ارائه دهد و همین موضوع را بهانه کردند تا به نهادهای نظارتی نیز پاسخ داده نشود. اکنون با قطع برخی رانت‌ها گروه‌هایی از مسیرهای دیگر مانند شرکت‌های کارور و بهینه‌سازی وارد می‌شوند و برخی که منافعشان کاهش یافته افشاگری می‌کنند. این در حالی است که ناکارآمدی مدیریتی در صنعت نفت وجود دارد.

افراد نفوذی اکنون نفت را به خود می‌فروشند /
تراستی‌ها از آب گل‌آلود و اقتصاد غیرشفاف برای خود کاسبی می‌کنند و پول نفت را به امارات می‌برند و به کشور باز نمی‌گردانند
خاقانی گفت: گفته می‌شود افراد نفوذی اکنون نفت را به خود می‌فروشند و در بودجه ۱۴۰۵ نیز این موارد پیش‌بینی شده است.

او در نهایت گفت: همین چیزها آب را گل‌آلود می‌کند و مافیا و تراستی‌ها در این آب گل‌آلود و اقتصاد غیرشفاف برای خود کاسبی می‌کنند و پول نفت را به امارات می‌برند و به کشور باز نمی‌گردانند.