تلاش استراتژیک واشنگتن برای خنثی‌سازی اهرم فشار تهران / حمایت از احیای خط لوله تاریخی کرکوک-بانیاس

در بحبوحه تشدید درگیری‌ها و مسدود شدن مجدد تنگه هرمز، ایالات متحده با تشویق مشارکت غول‌های نفتی آمریکایی، به دنبال ایجاد یک شریان حیاتی جدید و ایمن برای انتقال نفت عراق به سواحل غربی سوریه است.

یک مقام ارشد وزارت امور خارجه ایالات متحده روز سه‌شنبه در گفت‌وگو با رویترز تایید کرد که واشنگتن به صورت همه‌جانبه از تلاش‌های مشترک بغداد و دمشق برای راه‌اندازی مجدد خط لوله انتقال نفت خام میان دو کشور حمایت می‌کند. این اقدام دیپلماتیک و اقتصادی، بخشی از یک استراتژی کلان‌تر برای ایجاد مسیرهای جایگزین و کاهش توانایی‌های جمهوری اسلامی ایران در مسدود کردن جریان صادرات انرژی و مختل کردن بازارهای جهانی ارزیابی می‌شود.

اهمیت این پروژه بلندپروازانه زمانی دوچندان می‌شود که به بحران جاری و روبه‌رشد در گذرگاه‌های آبی خاورمیانه نگاهی بیندازیم. تنگه هرمز که پیش از آغاز جنگ میان ایالات متحده و اسرائیل با ایران در تاریخ ۲۸ فوریه، مسیر اصلی ترانزیت ۲۰ درصد از کل صادرات نفت و گاز جهان به شمار می‌رفت، اکنون بار دیگر در کانون یک بحران امنیتی عمیق قرار گرفته است. به دنبال موج جدید حملات به کشتی‌های تجاری در این تنگه که واشنگتن مستقیماً مسئولیت آن‌ها را متوجه تهران می‌داند، ایالات متحده اقدام به اعمال مجدد محاصره دریایی در این گذرگاه استراتژیک میان ایران و عمان کرده است. در چنین شرایط پرالتهابی، کشورهای تولیدکننده نفت در خاورمیانه به شدت در تلاش هستند تا با یافتن و توسعه مسیرهای جایگزین، وابستگی مطلق صادرات خود را به این آبراه پرخطر کاهش دهند.

خط لوله‌ای که اکنون در مرکز توجه دیپلماسی انرژی واشنگتن قرار گرفته، خط لوله تاریخی و استراتژیک «کرکوک-بانیاس» است. این شریان نفتی که از میادین غنی نفت عراق در مجاورت کرکوک آغاز شده و تا سواحل غربی سوریه امتداد می‌یابد، از پتانسیل بالایی برای دور زدن کامل خلیج فارس برخوردار است. با این حال، این خط لوله دهه‌هاست که به دلیل تحولات نظامی به حاشیه رانده شده است. از زمان تهاجم نظامی به رهبری ایالات متحده به عراق در سال ۲۰۰۳، این زیرساخت حیاتی دچار آسیب‌دیدگی‌های فیزیکی گسترده‌ای شد و از آن زمان تاکنون، بخش اعظم آن از مدار فعالیت خارج بوده و نیازمند سرمایه‌گذاری عظیمی برای نوسازی است.

اکنون، ایالات متحده نه تنها از نظر سیاسی از این پروژه منطقه‌ای حمایت می‌کند، بلکه انتظار دارد شرکت‌های بزرگ آمریکایی نقشی محوری در پیشبرد عملیات ساخت‌وساز، تامین فناوری و بازسازی این خط لوله ایفا کنند. در همین رابطه، خبرگزاری بلومبرگ در گزارشی در روز سه‌شنبه فاش کرد که شرکت چندملیتی «شورون» (Chevron) احتمالاً یکی از گزینه‌های اصلی برای بر عهده گرفتن مسئولیت بازسازی این خط لوله خواهد بود. با این حال، غول‌های نفتی در مواجهه با چنین پروژه‌های حساسی تمایل چندانی به افشای زودهنگام استراتژی‌های خود ندارند. سخنگوی شرکت شورون در پاسخ به درخواست رسمی خبرگزاری رویترز برای تایید این خبر، با اتخاذ یک موضع محتاطانه شرکتی اعلام کرد که بنا بر سیاست‌های قطعی این مجموعه، آن‌ها درباره اظهارات اشخاص ثالث یا موضوعاتی که دارای ماهیت کاملاً تجاری هستند، هیچ‌گونه اظهار نظری نمی‌کنند.