نفت ونزوئلا و وعده ترامپ برای پر کردن ذخایر استراتژیک آمریکا

دونالد ترامپ اعلام کرده است نفت حاصل از توافق جدید آمریکا با ونزوئلا برای پر کردن ذخایر استراتژیک نفت آمریکا استفاده خواهد شد و از این نفت به‌عنوان «هدیه ونزوئلا به مردم آمریکا» یاد کرده است. ذخایر استراتژیک آمریکا اکنون حدود ۲۹۰ میلیون بشکه نفت دارد و در نزدیکی پایین‌ترین سطح خود طی بیش از چهار دهه قرار گرفته است.

اما میان وجود ذخایر عظیم نفت در ونزوئلا و امکان انتقال سریع آن به ذخایر استراتژیک آمریکا فاصله بزرگی وجود دارد. ونزوئلا با بیش از ۳۰۰ میلیارد بشکه ذخایر اثبات‌شده، بزرگ‌ترین دارنده ذخایر نفت جهان است، اما تولید کنونی این کشور تنها حدود ۱.۲ میلیون بشکه در روز است.

تحلیل‌های Rystad Energy نشان می‌دهد مشکل اصلی صنعت نفت ونزوئلا کمبود ذخیره نیست، بلکه توان تبدیل این ذخایر به تولید است. کمبود دکل حفاری، فرسودگی چاه‌ها و تأسیسات، نیاز به رقیق‌کننده برای نفت فوق‌سنگین، مشکلات خطوط لوله و برق و نیاز گسترده به سرمایه‌گذاری، افزایش سریع تولید را دشوار کرده است. در سناریوی پایه ریستاد، تولید ونزوئلا تا پایان ۲۰۲۸ تنها حدود ۱۹۴ هزار بشکه در روز، معادل ۱۷ درصد نسبت به سه‌ماهه چهارم ۲۰۲۵، افزایش خواهد یافت.

برآورد بلندمدت ریستاد تصویر روشن‌تری ارائه می‌کند. حتی برای ثابت نگه داشتن تولید در محدوده ۱.۱ میلیون بشکه در روز، طی سال‌های آینده ده‌ها میلیارد دلار سرمایه‌گذاری لازم است. افزایش اولیه حدود ۳۰۰ تا ۳۵۰ هزار بشکه در روز ممکن است با احیای چاه‌های موجود و سرمایه‌گذاری محدودتر امکان‌پذیر باشد، اما پس از رسیدن تولید به محدوده ۱.۴ میلیون بشکه در روز، افزایش بیشتر بسیار دشوارتر خواهد شد.

در سناریوی توسعه گسترده، ریستاد برآورد کرده است که برای رساندن تولید ونزوئلا به حدود سه میلیون بشکه در روز تا سال ۲۰۴۰، حدود ۱۸۳ میلیارد دلار سرمایه‌گذاری لازم خواهد بود. در همین سناریو، تولید تازه در حدود سال ۲۰۳۲ به محدوده دو میلیون بشکه در روز می‌رسد و سپس به‌تدریج تا ۲۰۴۰ به سه میلیون بشکه نزدیک می‌شود.

این ارقام فاصله میان «ذخیره نفت» و «نفت قابل عرضه» را نشان می‌دهد. ۶۵ میلیارد بشکه ذخیره‌ای که ترامپ درباره دسترسی آمریکا به آن صحبت کرده، ۶۵ میلیارد بشکه نفت آماده تحویل نیست. ذخیره زمین‌شناختی، ظرفیت تولید روزانه و نفت موجود در SPR سه مفهوم متفاوت‌اند و نمی‌توان آنها را با یکدیگر جمع کرد.

از سوی دیگر، ذخیره استراتژیک آمریکا برای بازگشت از سطح فعلی حدود ۲۹۰ میلیون بشکه به محدوده ظرفیت تقریبی ۷۰۰ میلیون بشکه‌ای، به بیش از ۴۰۰ میلیون بشکه نفت نیاز دارد. حتی اگر روزانه ۲۰۰ هزار بشکه نفت ونزوئلا مستقیماً وارد SPR شود، پر کردن این فاصله حدود پنج‌ونیم سال زمان خواهد برد. با روزانه ۵۰۰ هزار بشکه نیز این فرایند بیش از دو سال طول می‌کشد؛ آن هم با فرض بسیار سنگین اینکه تمام این نفت به جای پالایشگاه‌ها، بازار یا بازپرداخت سرمایه شرکت‌ها مستقیماً وارد ذخایر استراتژیک شود.

بنابراین امکان آغاز ورود نفت ونزوئلا به SPR در کوتاه‌مدت وجود دارد، اما وعده «پر کردن ذخایر استراتژیک با نفت ونزوئلا» با محدودیت مهم تولید مواجه است. تحلیل ریستاد نشان می‌دهد افزایش معنی‌دار تولید این کشور نه با چند تصمیم سیاسی، بلکه با سال‌ها سرمایه‌گذاری و بازسازی صنعت نفت امکان‌پذیر خواهد بود.

در عین حال، اهمیت توافق آمریکا و ونزوئلا بسیار فراتر از پر کردن SPR است. توافق جدید برای دوره‌ای ۲۵ ساله طراحی شده، ۱۷ میدان نفتی را دربر می‌گیرد و توسعه چند بلوک جدید نیز در آن مطرح است.

از این منظر، هدف راهبردی واشنگتن را می‌توان بزرگ‌تر از تأمین چندصد میلیون بشکه برای SPR دانست: قرار دادن بخشی از بزرگ‌ترین ذخایر نفتی جهان در مدار بلندمدت امنیت انرژی آمریکا. وعده کوتاه‌مدت ترامپ درباره پر کردن SPR با محدودیت‌های جدی عملیاتی روبه‌روست، اما اگر سرمایه‌گذاری مورد نیاز انجام شود، دسترسی بلندمدت آمریکا به نفت ونزوئلا می‌تواند از خود ذخایر استراتژیک آمریکا نیز اهمیت ژئوپلیتیکی بیشتری داشته باشد.