جهش بی‌سابقه تقاضا برای نفتکش‌ها / کشورهای حوزه خلیج فارس به دنبال راه‌های جدید

محمدحسین لطف الهی: با تداوم ناامنی در مسیرهای دریایی خاورمیانه، کشورهای تولیدکننده نفت برای تضمین جریان صادرات خود به خرید و اجاره ناوگان اختصاصی روی آورده‌اند و این رقابتی است که قیمت شناورهای غول‌پیکر را به بالاترین سطح از سال ۲۰۰۸ رسانده است.
جهش تقاضا برای نفتکش‌ها به منظور خارج کردن نفت از خلیج فارس، قیمت این شناورها را به رکوردهای جدیدی رسانده است زیرا کشورهای خاورمیانه با وجود تداوم حملات به کشتی‌ها، به دنبال راه‌هایی مطمئن برای تداوم صادرات محموله‌های خود می‌گردند.
بر اساس گزارش موسسه کارگزاری کشتی برامار، هزینه کشتی‌های نوساز و همچنین شناورهای دست‌دوم مدرن در بزرگ‌ترین کلاس نفتکش‌ها، در سه‌ماهه گذشته به بیش از ۱۳۰ میلیون دلار رسیده است که بالاترین رقم از سال ۲۰۰۸ تا کنون محسوب می‌شود. همزمان نرخ اجاره یک‌ساله ابرنفتکش‌ها نیز رکوردهای تاریخی را جابه‌جا کرده است.
دیوید هالند، رئیس بخش خرید و فروش در برامار می‌گوید کشورهای صادرکننده نفت که به دنبال تامین ناوگان اختصاصی خود برای خروج محموله‌ها می‌گردند، یکی از عوامل اصلی این افزایش قیمت‌ها به ویژه برای کشتی‌های دست‌دوم آماده تحویل و اجاره‌ای به شمار می‌روند. این کشورهای تولیدکننده خواهان کنترل بهتر بر صادرات خود بوده و به گفته هالند، کنترل فیزیکی دارایی‌ها برای برخی از صادرکنندگان در خاورمیانه اهمیت زیادی پیدا کرده است.
در مقابل تولیدکنندگانی مانند عراق که فاقد کشتی‌های اختصاصی به شمار می‌روند، برای متقاعد کردن خریداران به پذیرش خطر عبور از تنگه هرمز، مجبور به ارائه تخفیف‌های بسیار بیشتری نسبت به شرایط معمول شده‌اند. این تحولات در حالی رخ می‌دهد که مذاکرات میان ایالات متحده و ایران برای بازگشایی این تنگه به عنوان بخشی از یک توافق صلح گسترده‌تر، در هفته‌های اخیر و در بحبوحه تشدید حملات متوقف شده است.
راهبرد جدید غول‌های نفتی منطقه
شرکت ملی نفت ابوظبی یا ادنوک و شرکت نفت کویت یک سامانه انتقال رفت‌وبرگشتی ایجاد کرده‌اند تا نفت را از خلیج فارس و از طریق تنگه به نفتکش‌های منتظر در آب‌های امن‌تر برسانند تا از آنجا به کشورهای مقصد منتقل شود. عبدالکریم المصعبی، مدیرعامل بخش تدارکات و کشتیرانی ادنوک در این ماه به تحلیلگران گفت که این گروه نفتی برای عبور شناورها از این گلوگاه راهبردی که در حالت عادی حدود یک‌پنجم از عرضه نفت جهان را از خود عبور می‌دهد، به بخش تدارکات خود متکی شده است.
وی اعلام کرد که این زیرمجموعه قصد دارد سرمایه‌گذاری‌های بزرگی در کشتی‌های دست‌دوم برای پشتیبانی از شرکت‌های گروه ادنوک انجام دهد. در همین راستا ادنوک در ماه اوت شش ابرنفتکش و پنج فروند از بزرگ‌ترین کلاس کشتی‌های حمل گاز را به ارزش ۱.۳ میلیارد دلار خریداری کرد که همگی بلافاصله برای پشتیبانی از عملیات شرکت به کار گرفته خواهند شد. به لطف همین شناورهای اختصاصی، ادنوک توانسته است با وجود افزایش دفعات حملات، روند صادرات محموله‌های نفتی خود را حفظ کند.
به گفته کارگزاران کشتی، افزایش تمایل سایر کشورهای تولیدکننده به خرید کشتی، باعث بالا رفتن بیشتر قیمت‌ها شده است. طبق گزارش موسسه قیمت‌گذاری آرگوس، شرکت آرامکوی عربستان نیز به تازگی محموله‌هایی از گریدهای نفتی که تنها از طریق تنگه حمل می‌شوند را به مشتریان آسیایی پیشنهاد داده است، موضوعی که نشان می‌دهد آرامکو نیز به احتمال زیاد به جمع تولیدکنندگانی می‌پیوندد که محموله‌های خود را به شخصه از این گلوگاه عبور می‌دهند. شرکت کشتیرانی سعودی بحری در اوایل این ماه اعلام کرد که ناوگان آن به رکورد ۱۰۷ شناور رسیده است و کارگزاران معتقدند این پادشاهی برای تامین نیاز خود باید کشتی‌های بیشتری نیز تهیه کند. آرامکو از اظهارنظر در این باره خودداری کرده است.
درآمدهای نجومی برای خطرهای بزرگ
کارگزاران می‌گویند سایر خریداران بالقوه نیز جذب قدرت درآمدزایی فزاینده این کشتی‌ها شده‌اند، چرا که در صورت استقرار سریع شناورها در خلیج فارس، می‌توانند از تخفیف‌های ارائه‌شده توسط کشورهای صادرکننده نهایت بهره را ببرند. موسسه کارگزاری کلارکسونز اعلام کرد که درآمدهای بازار نقدی برای بزرگ‌ترین نفتکش‌ها تنها در یک هفته ۲۰ درصد جهش یافته است.
کلارکسونز در گزارش خود خاطرنشان کرد که تجارت‌های پرخطرتر درآمد بسیار بیشتری دارند، به طوری که مسیر دریای سرخ به چین حدود ۳۱۸ هزار دلار در روز و سفرهای از داخل هرمز به چین بیش از ۵۵۰ هزار دلار در روز درآمد به همراه دارد.
با این حال تعداد بازیگرانی که این خطر را می‌پذیرند محدود است. بر اساس داده‌های گروه اطلاعات کشتیرانی ورتکسا، تنها ۲۹ نفتکش بیش از ۵۰ درصد از ترددهای داخل و خارج از هرمز را به خود اختصاص داده‌اند. شرکتی که بیشترین سهم را در این جابه‌جایی‌های پرخطر داشته، اپراتور کره‌ای سینوکور است که درست قبل از شروع درگیری‌ها، یک سرمایه‌گذاری پرخطر ۵.۹ میلیارد دلاری برای خرید نفتکش‌ها انجام داده بود.
کلر جونگمن، مدیر خطر و اطلاعات دریایی در ورتکسا در پایان تاکید می‌کند که صادرات خلیج فارس همچنان در جریان است اما ساختار پشتیبانی‌کننده از این جریان‌ها تغییر کرده است و پرخطرترین بخش سفر اکنون به طور فزاینده‌ای بر دوش گروه به طور نسبی کوچکی از کشتی‌هایی قرار گرفته است که این مسیر را به صورت تکراری طی می‌کنند.