توافق ترامپ و پوتین در بن‌بست تحریم‌ها / فرار نفتکش‌های روسی از سواحل آمریکا

وحشت معامله‌گران و اپراتورهای بنادر از پیگرد قانونی و پابرجا بودن قانون تحریم‌های کنگره باعث شده تا یک ماه پس از توافق جنجالی کاخ سفید و کرملین حتی یک قطره گازوئیل روسیه نیز به بازار تشنه ایالات متحده نرسد.

دست‌کم سه نفتکش حامل گازوئیل روسیه که به مقصد ایالات متحده در حرکت بودند مسیر خود را در میانه اقیانوس تغییر داده‌اند و این رویدادی محسوب می‌شود که توافق ماه اکتبر میان دونالد ترامپ رئیس‌جمهور آمریکا و همتای روسی‌اش ولادیمیر پوتین را در هاله‌ای از ابهام قرار داده است.

با گذشت نزدیک به یک ماه از توافق ترامپ برای صدور مجوز ورود محموله‌های گازوئیل روسیه به آمریکا و بازارهای جهانی تا کنون هیچ محموله‌ای به بنادر ایالات متحده نرسیده است و این اتفاق در شرایطی رخ می‌دهد که قیمت این سوخت از زمان آغاز جنگ آمریکا و اسرائیل علیه ایران نزدیک به دو برابر شده است.

سرگردانی نفتکش‌ها از نیویورک تا برزیل

داده‌های شرکت تحلیل دریایی کپلر و سایت ردیابی شناورها نشان می‌دهد که نفتکش روسی تالیسمان و نفتکش لرو با پرچم سیرالئون که ماه گذشته بندر پریومورسک در دریای بالتیک را به مقصد اعلام‌شده سواحل شرقی آمریکا ترک کرده بودند اکنون تغییر مسیر داده‌اند. تا روز پنجشنبه یکی از این شناورها به سمت برزیل و دیگری به سوی دریای مدیترانه در حرکت بوده است.

نفتکش سوم نیز که در اطلس شمالی حضور دارد مقصد خود را از نیویورک به حالت در انتظار دستور تغییر داده و نقطه تخلیه بار خود را باز گذاشته است. روزنامه فایننشال تایمز نیز گزارش داده است که نفتکش تحت تحریم بیست متعلق به سیشل که اواخر اکتبر در پریومورسک بارگیری شده بود به سمت آمریکا حرکت کرده و در حال حاضر سیگنال حضور در منطقه آتلانتیک را ارسال می‌کند.

اعداد بزرگ و جزئیات پنهان

توافق ترامپ با مسکو اگرچه روی کاغذ شامل ارقام بزرگی بود اما جزئیات بسیار اندکی داشت. ترامپ نخستین بار پس از تماس تلفنی ۹ اکتبر با پوتین اعلام کرد که روسیه بی‌درنگ بیش از ۳۰۰ هزار تن گازوئیل را در اختیار بازار آمریکا و جهان قرار خواهد داد. وی سپس در شبکه اجتماعی تروث سوشال نوشت که ۵۰۰ هزار تن دیگر در ماه نوامبر و ۱ میلیون تن نیز بلافاصله پس از آن روانه بازار خواهد شد. نفتکش‌های دوربرد به طور معمول ظرفیت حمل حدود ۱۰۰ هزار تن گازوئیل را در هر سفر دارند.

این توافق که واردات، فروش و تخلیه گازوئیل روسیه تا ۷ آوریل مجاز می‌کند پس از آن شکل گرفت که ترامپ اوکراین را به دلیل هدف قرار دادن تاسیسات انرژی روسیه مقصر کمبود گازوئیل در بازار دانست. در پی این توافق دفتر کنترل دارایی‌های خارجی وابسته به خزانه‌داری آمریکا یک معافیت تحریمی موقت صادر کرد که خشم نمایندگان هر دو حزب در کنگره را که در ماه سپتامبر بسته تحریمی جدیدی را به نام سناتور فقید لیندسی گراهام تصویب کرده بودند برانگیخت. روسیه نخستین محموله گازوئیل خود را در جریان سفر اکتبر استیو ویتکاف فرستاده ویژه آمریکا به سن‌پترزبورگ اعلام کرد. با این حال هنوز مشخص نیست که آیا این توافق به صورت مکتوب درآمده است یا خیر و هیچ اطلاعاتی درباره قیمت، شرایط پرداخت یا شرکت‌های درگیر در آن فاش نشده است.

هراس از پیگرد قانونی

دلیل اصلی امتناع معامله‌گران از خرید گازوئیل روسیه خطرات حقوقی و قانونی به شمار می‌رود. به رغم صدور مجوز موقت از سوی خزانه‌داری آمریکا قانون مصوب کنگره مبنی بر ممنوعیت واردات انرژی از روسیه همچنان پابرجا باقی مانده است. مایکی شریل فرماندار نیوجرسی روز دوشنبه در نامه‌ای به اپراتورهای بنادر و پایانه‌های این ایالت دستور داد تا کشتی‌های حامل این سوخت را بازگردانند. وی با تاکید بر اینکه دولت ترامپ هیچ اختیاری برای لغو قانون کنگره ندارد هشدار داد هرگونه تلاش برای کسب سود از تجارت غیرقانونی سوخت روسیه با مجازات‌های شدیدی مواجه خواهد شد.

قانون‌گذاران کنگره نیز به بانک‌ها، مقامات بندری و توزیع‌کنندگان سوخت هشدار داده‌اند که تخلیه این محموله‌ها می‌تواند آن‌ها را در معرض مسئولیت‌های مدنی و کیفری و همچنین تحقیقات آینده کنگره قرار دهد. مت اسمیت تحلیلگر کپلر در این باره می‌گوید به طور کامل روشن است که به دلیل پیامدهای قانونی تردید و هراس شدیدی برای آوردن این بشکه‌ها به سواحل آمریکا وجود دارد.

بی‌اثر بر تورم سوخت

حتی اگر این محموله‌ها به مقصد می‌رسیدند تاثیر آن‌ها بر بازار تشنه آمریکا ناچیز ارزیابی می‌شد. قیمت خرده‌فروشی گازوئیل در آمریکا در ماه سپتامبر از مرز ۶ دلار در هر گالن معادل ۱.۵۹ دلار در هر لیتر عبور کرد که نزدیک به دو برابر سطح پیش از جنگ است. آراتی کریشنان مدیرعامل موسسه راکشا اینتلیجنس درباره نخستین محموله ارسالی روسیه می‌گوید محموله گزارش‌شده معادل تنها حدود دو ساعت مصرف گازوئیل در ایالات متحده است و حتی اگر طبق برنامه به مقصد برسد تاثیر بسیار ناچیزی بر عرضه ملی در آن کشور خواهد داشت.

با وجود شواهد آشکار از انحراف مسیر نفتکش‌ها به سمت برزیل و مدیترانه مسکو همچنان اصرار دارد که توافق در مسیر درست خود قرار دارد. دیمیتری پسکوف سخنگوی کرملین تاکید کرده است که تمام محموله‌ها خریداران خود را پیدا خواهند کرد. کریل دیمیتریف فرستاده ویژه پوتین نیز پا را فراتر گذاشته و در شبکه اجتماعی ایکس گزارش‌ها مبنی بر تغییر مسیر نفتکش‌ها را جعلی خوانده و مدعی شده است که شناورها همچنان در مسیر خود به سمت ایالات متحده در حرکت قرار دارند.