جریان نفت عادی شده است / آمارها چیز دیگری می‌گویند

محمدحسین لطف‌الهی: در حالی که وزیر انرژی آمریکا مدعی بازگشت صادرات نفت خاورمیانه به سطح پیش از جنگ است، داده‌های ردیابی کشتی‌ها و نظر کارشناسان نشان می‌دهد حجم واقعی عبور نفت از تنگه هرمز بسیار کمتر از ادعاهای واشنگتن است.
کریس رایت، وزیر انرژی آمریکا روز سه‌شنبه مدعی شد که صادرات نفت از خاورمیانه در روز یکشنبه به فراتر از سطح پیش از جنگ رسیده و حدود یک هفته است که در وضعیت عادی قرار دارد، ادعایی سوال‌برانگیز که به نظر نمی‌رسد با تردد قابل مشاهده کشتی‌ها همخوانی داشته باشد.
رایت در پستی در شبکه اجتماعی ایکس نوشت که پس از هماهنگی ارتش آمریکا با کشورهای هم‌پیمان در منطقه برای عبور نفت خام از تنگه هرمز و همچنین دور زدن این آبراه توسط کشورهای خاورمیانه از طریق خطوط لوله و سایر تاسیسات صادراتی، جریان نفت به سطح عادی بازگشته است.
شکاف میان ادعاهای رسمی و داده‌های میدانی
ارتش آمریکا رفت‌وآمد شناورها را در تنگه هرمز رصد کرده و روزانه به وزارت انرژی گزارش می‌دهد. دن پیکرینگ، بنیان‌گذار و مدیر ارشد سرمایه‌گذاری موسسه پیکرینگ انرژی پارتنرز می‌گوید: «در تئوری، دولت آمریکا با تمام فناوری‌ها و دارایی‌های نظامی‌اش در منطقه باید دقیق‌ترین آمار را از جریان عبوری تنگه داشته باشد اما راستی‌آزمایی این موضوع دشوار است.»
بر اساس داده‌های موسسه کپلر که از تصاویر ماهواره‌ای و فرستنده‌های کشتی‌ها استفاده می‌کند، هفته گذشته تنها در مجموع ۸۴ شناور از تنگه هرمز عبور کردند که از جمله آن‌ها می‌توان به عبور تنها ۹ شناور در روز یکشنبه اشاره کرد. این در حالی است که پیش از جنگ، روزانه بیش از ۱۰۰ عبور و مرور ثبت می‌شد. این تعداد شناور برای جابه‌جایی ۹ میلیون بشکه نفتی که رایت مدعی است روزانه از این تنگه عبور می‌کند به هیچ وجه کافی نیست. طبق برآورد جی‌پی‌مورگان، نفت خروجی از این تنگه رقمی نزدیک به ۴ میلیون بشکه در روز است.
مت اسمیت، مدیر تحقیقات کالا در کپلر می‌گوید: «امکان تطبیق و توجیه اختلاف میان آنچه ما می‌بینیم و آنچه وزیر انرژی نقل می‌کند وجود ندارد.»
با وجود اینکه بسیاری از کشتی‌ها برای عبور مخفیانه فرستنده‌های خود را خاموش می‌کنند، وزارت انرژی آمریکا مدعی است داده‌هایش نسبت به سرویس‌های ردیابی خصوصی برتری دارد.
خطوط لوله و واقعیت‌های فیزیکی زیرساخت‌ها
در بخش خطوط لوله، به نظر می‌رسد ادعای رایت مبنی بر دور زدن تنگه هرمز برای ۵ تا ۷ میلیون بشکه نفت در روز دقیق باشد. تنها خط لوله شرق به غرب عربستان بیش از ۵ میلیون بشکه نفت در روز را به دریای سرخ تغییر مسیر داده است. با این حال کشورهای خاورمیانه ظرفیت خطوط لوله خود را برای تغییر مسیر حداکثری به پایان رسانده‌اند.
رایت ادعا کرده است که در هفته گذشته ۱۵ میلیون بشکه در روز و تنها در روز یکشنبه ۲۰ میلیون بشکه نفت منطقه خلیج فارس را ترک کرده است. هضم این ادعاهای جسورانه با توجه به محدودیت‌های فیزیکی زیرساخت‌های منطقه و تردد قابل مشاهده کشتی‌ها دشوار است. اندی لیپو، رئیس لیپو اویل اسوشیتس خاطرنشان کرد که روز دوشنبه در مجموع تنها شش شناور شامل چهار ورودی و دو خروجی از تنگه عبور کردند که هیچ‌کدام از آن‌ها نفتکش خام نبودند.
تلاش برای پایین کشیدن قیمت‌ها با بازی با کلمات
پیکرینگ معتقد است که دولت آمریکا همان‌طور که ماه‌ها است انجام می‌دهد، تلاش می‌کند با مداخله کلامی قیمت نفت را به سمت پایین هدایت کند.
ادعاهای رایت در پی تلاش‌های متعدد دولت ترامپ برای ارائه تصویری مثبت از بازار نفت مطرح می‌شود. دونالد ترامپ به طور مداوم مدعی است که ایالات متحده کنترل تنگه هرمز را در ۱۰۰ درصد موارد در دست دارد، ادعایی که با نیاز کشتی‌های تجاری به اسکورت نظامی و همچنین حمله ایران به ۶۴ شناور در این تنگه که منجر به کشته شدن ۱۷ دریانورد و زخمی شدن ۳۵ نفر شده در تضاد است. هلیما کرافت از آربی‌سی کپیتال مارکتس می‌گوید: «ما به هیچ وجه به وضعیت عادی نزدیک نیستیم اما آن‌ها شش ماه است که در فروش این روایت به بازار موفق بوده‌اند.»
پایین ماندن نسبی قیمت‌ها با وجود شوک تاریخی عرضه در طول جنگ، تا حد زیادی به این دلیل است که تقاضا برای نفت فرو ریخته و چین از ذخایر عظیم نفتی‌اش استفاده کرده است. علاوه بر این عبور و مرور در تنگه نوسان دارد و عادی شدن تردد در یک روز یا یک هفته آن هم با تلاش هماهنگ نظامی پایدار نیست زیرا کشتی‌ها تمایلی به تردد در آبراه‌هایی که تحت خطر حمله هستند، ندارند.
بخش قابل توجهی از نفت خروجی خاورمیانه توسط ناوگان سایه با فرستنده‌های خاموش یا شناورهایی با پرچم‌های دروغین جابه‌جا می‌شود تا حامل محموله‌های تحریم‌شده ایران بودن خود را پنهان کنند. به گفته موسسه داده‌های کشتیرانی ویندوارد اینتلیجنس، از ۸۴ شناوری که هفته گذشته از تنگه هرمز عبور کردند، ۱۷ مورد متعلق به ناوگان سایه و ده مورد حامل محموله‌های تحریمی بوده‌اند و مشخص نیست که آیا رایت این موارد را در محاسبات خود لحاظ کرده است یا خیر.