غفلت معامله‌گران از واقعیت‌های میدانی / خطر شوک شدید قیمتی در بازار نفت

در حالی که افت تولید جهانی به ۹.۴ میلیون بشکه در روز رسیده و پارلمان ایران در حال بررسی طرح ممنوعیت تردد کشتی‌های متخاصم از تنگه هرمز است، بازارهای آتی نفت همچنان دل‌خوش به اخبار آتش‌بس باقی مانده‌اند.

به‌رغم تداوم خصومت‌ها در خاورمیانه و گسترش دامنه جنگ به دریای سرخ، معامله‌گران نفت تا حد زیادی مواضع نزولی خود را حفظ کرده و روی یک توافق صلح سریع شرط‌بندی کرده‌اند و این شرط‌بندی پرخطری است که می‌تواند آن‌ها را با یک شوک شدید و ناگهانی مواجه سازد.

در اوایل این هفته پس از آنکه دونالد ترامپ، رئیس‌جمهور آمریکا اعلام کرد مذاکرات صلح میان ایالات متحده و ایران از سر گرفته شده است، قیمت نفت برنت به زیر ۸۰ دلار و نفت وست تگزاس اینترمدیت به زیر ۷۵ دلار در هر بشکه سقوط کرد و این در حالی است که مقامات ایرانی برگزاری هرگونه مذاکره مستقیم را تکذیب کردند. با این حال ایران در حال مذاکره با عمان درباره کنترل تنگه هرمز است و معامله‌گران به ظاهر این موضوع را نشانه نزولی دیگری برای قیمت نفت تلقی کرده‌اند.

در همین حال حملات حوثی‌های یمن به نفتکش‌های سعودی در دریای سرخ، موجب تغییر مسیر مجدد صادرات نفت عربستان به سمت کانال سوئز و خط لوله‌ای به سمت سواحل مدیترانه‌ای مصر شده است که ظرفیت بسیار کمتری نسبت به خط لوله شرق به غرب از خلیج فارس به بندر ینبع دارد. این تحولات به معنای محدودیت‌های بیشتر برای صادرات نفت عربستان است اما معامله‌گران نسبت به این واقعیت بی‌توجه به نظر می‌رسند.

علاوه بر این اخبار رسیده از خلیج فارس نشان می‌دهد که پارلمان ایران در حال بررسی پیش‌نویس طرحی برای ممنوعیت ورود کشتی‌های آمریکایی، اسرائیلی و سایر شناورهای متخاصم به تنگه هرمز است. این اقدام نه تنها به عبور و مرور آزاد حامل‌های انرژی کمکی نمی‌کند، بلکه چشم‌انداز صلح میان تهران و واشنگتن را تیره می‌سازد. واکنش بازار به این خبر در معاملات روز جمعه، موجب رشد قیمت‌ها و انعکاس احتمال تداوم محدودیت‌ها در تنگه هرمز شد، آبراهی که پیش از حملات اواخر فوریه، حدود یک‌پنجم تجارت جهانی نفت و گاز را به خود اختصاص می‌داد.

در بحران‌های نفتی گذشته، قیمت‌های آتی به طور معمول منعکس‌کننده واقعیت‌های روی زمین بودند، نه تحرکات سفته‌بازانه. نمونه بارز آن جهش قیمت‌ها در سال ۲۰۲۲ پس از تحریم‌های غرب علیه روسیه بود. اما زمانی که جریان نفت روسیه به جای قطعی، از غرب به شرق تغییر مسیر داد، این برداشت در بازار شکل گرفت که نفت همواره راه خود را پیدا می‌کند. با این حال این بار مسئله تخریب واقعی عرضه در میان است که بسیاری از معامله‌گران آن را نادیده می‌گیرند.

بر اساس گزارش ماهانه بازار نفت آژانس بین‌المللی انرژی، تولید جهانی نفت تا ماه ژوئیه، روزانه ۹.۴ میلیون بشکه پایین‌تر از سطوح پیش از جنگ بوده است، آن هم به‌رغم جهش روزانه ۴ میلیون بشکه‌ای در ماه ژوئن که ناشی از توافق آتش‌بس کوتاه‌مدت بود. آژانس همچنین هشدار داده است که نزدیک به ۳ میلیون بشکه در روز از ظرفیت پالایشی منطقه به دلیل حملات و فقدان مسیرهای صادراتی زنده از مدار خارج شده است. علاوه بر این حجم نفت موجود در مخازن ذخیره‌سازی خلیج فارس نیز پس از صادرات ۷۰ میلیون بشکه‌ای عقب‌نشینی کرده و تنها ۸۰ میلیون بشکه ذخیره باقی مانده است.

این وضعیت نگران‌کننده است زیرا می‌تواند شوک قیمتی آینده را بسیار شدیدتر از حد انتظار کند. تحلیلگران از ابتدای جنگ اشاره کرده بودند که چند ماه طول می‌کشد تا کمبود فیزیکی عرضه در بازارهای واقعی نمایان شود و اکنون با گذشت پنج ماه، به آن نقطه بحرانی نزدیک‌تر شده‌ایم. با این حال تحلیلی از موسسه آی‌ان‌جی نشان می‌دهد که برخی همچنان انتظار دارند بازگشت به شرایط عادی از سه‌ماهه سوم آغاز شود. اما بررسی بحث‌های جاری درباره اخذ عوارض در هرمز و مدیریت مشترک آن با عمان نشان می‌دهد که پس از جنگ نیز جریان نفت خاورمیانه شکل متفاوتی خواهد داشت و تا زمان ساخت خطوط لوله جایگزین، قیمت‌ها در سطوح بالاتری باقی خواهند ماند.