شوک گازوئیل پس از جنگ ایران / کدام کشورها تورم دو رقمی قیمت گازوئیل را تجربه کردند

نفت خبر : افزایش تنش‌های ناشی از جنگ ایران، بازار جهانی سوخت را با موج تازه‌ای از بی‌ثباتی روبه‌رو کرده است؛ موجی که بیش از همه در قیمت گازوئیل نمایان شده و از آسیا و اقیانوسیه تا آفریقا و آمریکای لاتین، هزینه حمل‌ونقل، تولید و تجارت را افزایش داده است.

داده‌های منتشرشده در وب‌سایت GlobalPetrolPrices، نشان می‌دهد قیمت گازوئیل در فاصله ۲۳ فوریه تا اول ژوئن در بخش بزرگی از جهان افزایش یافته است. با این حال، شدت این افزایش در کشورهای مختلف تفاوت چشمگیری داشته و اقتصادهای وابسته به واردات سوخت، بیش از دیگران در معرض شوک قرار گرفته‌اند.

لائوس با افزایش ۱۴۹.۷ درصدی قیمت گازوئیل در صدر این فهرست قرار دارد. پس از آن، فیجی با رشد ۱۱۰.۱ درصدی، میانمار با ۸۵.۶ درصد و لسوتو با ۸۴.۴ درصد دیده می‌شوند. اندونزی نیز افزایش ۸۰.۱ درصدی را ثبت کرده است.

در میان کشورهایی که جهش بیش از ۶۰ درصدی را تجربه کرده‌اند، نام امارات متحده عربی، نیوزیلند، پرو، مالزی و تانزانیا نیز دیده می‌شود. سنگاپور، شیلی و لبنان نیز با افزایش بیش از ۵۰ درصدی قیمت گازوئیل روبه‌رو شده‌اند.

این افزایش‌ها تنها به اقتصادهای کوچک یا آسیب‌پذیر محدود نمانده است. بر اساس همین داده‌ها، قیمت گازوئیل در ایالات متحده ۴۰.۵ درصد، در بریتانیا ۳۰.۱ درصد، در چین ۲۸.۶ درصد و در کره جنوبی ۲۶.۳ درصد افزایش یافته است. این ارقام نشان می‌دهد شوک بازار سوخت، حتی اقتصادهای بزرگ و متنوع را نیز از فشارهای ناشی از افزایش هزینه انرژی مصون نگذاشت.

با این حال، اثر بحران در همه کشورها یکسان نبود. عربستان سعودی، کویت، عمان و الجزایر، که از تولیدکنندگان مهم نفت به شمار می‌روند، هیچ افزایشی در قیمت گازوئیل ثبت نکرده‌اند.  

کشورهای واردکننده سوخت، به‌ویژه آن‌هایی که از ذخایر محدود، ظرفیت پالایشی پایین یا نظام حمایتی ضعیف‌تری برخوردارند، معمولاً سریع‌تر تحت تأثیر افزایش قیمت جهانی نفت و فرآورده‌های نفتی قرار می‌گیرند. در مقابل، تولیدکنندگان بزرگ نفت می‌توانند بخشی از فشار بازار جهانی را از طریق عرضه داخلی یا کنترل قیمت‌ها مهار کنند.

اهمیت افزایش قیمت گازوئیل تنها به هزینه سوخت خودروها محدود نمی‌شود. گازوئیل بخش بزرگی از ناوگان حمل‌ونقل بار، ماشین‌آلات کشاورزی، صنایع ساختمانی و تجهیزات تولیدی را تأمین می‌کند. به همین دلیل، افزایش قیمت آن می‌تواند زنجیره‌ای از افزایش هزینه‌ها را در سراسر اقتصاد ایجاد کند.

وقتی هزینه سوخت کامیون‌ها و کشتی‌ها بالا می‌رود، انتقال کالا نیز گران‌تر می‌شود. این فشار ابتدا به تولیدکنندگان، کشاورزان و شرکت‌های حمل‌ونقل منتقل می‌شود و سپس می‌تواند در قالب افزایش قیمت مواد غذایی، کالاهای مصرفی و خدمات به مصرف‌کننده نهایی برسد.

رویترز نیز در گزارش‌هایی جداگانه به افزایش هزینه سوخت برای کشاورزان آمریکایی اشاره کرده است. موضوعی که می‌تواند هزینه تولید محصولات کشاورزی را بالا ببرد و فشار تازه‌ای بر تورم مواد غذایی وارد کند. نگرانی مشابهی در اروپا و آسیا شکل گرفته است، زیرا شرکت‌ها با افزایش هزینه‌های حمل‌ونقل و عملیات روبه‌رو شده‌اند.

تحولات قیمت سوخت بعد از جنگ آمریکا و اسرائیل به ایران آغاز شد. بر اساس گزارش‌های PBS و NBC News، قیمت بنزین در ایالات متحده در شدیدترین مرحله بحران تقریباً ۵۰ درصد بالاتر از سطح پیش از جنگ قرار گرفت. با این حال، گزارش Yahoo Finance نشان می‌دهد با کاهش نگرانی‌ها درباره اختلال گسترده در عرضه و تعدیل قیمت نفت خام، قیمت بنزین از اوج خود عقب‌نشینی کرده است.

گازوئیل اما ممکن است با سرعت کمتری ارزان شود. بازار این فرآورده معمولاً علاوه بر قیمت نفت خام، به ظرفیت پالایشگاه‌ها، سطح ذخایر، تقاضای صنعتی و هزینه حمل‌ونقل وابسته است. به همین دلیل، حتی کاهش قیمت نفت خام نیز الزاماً به افت سریع قیمت گازوئیل منجر نمی‌شود.