سایه سنگین نفت ۱۰۰ دلاری بر سیاست‌های پولی / بانک‌های مرکزی جهان در آماده‌باش تورمی

در آستانه ماراتن ۳ روزه تصمیم‌گیری‌های پولی اقتصادهای بزرگ، جهش قیمت انرژی در پی تشدید جنگ خاورمیانه، فدرال رزرو و همتایان جهانی‌اش را در تقابل با موج جدید تورم و معمای افزایش مجدد نرخ بهره قرار داده است.

از واشنگتن تا لندن و توکیو، روسای بانک‌های مرکزی در حال آماده شدن برای واکنش به بازگشت قیمت نفت به مرز ۱۰۰ دلار در هر بشکه هستند. ماراتن ۳ روزه تصمیم‌گیری‌های پولی کشورهای عضو گروه ۷ که از روز چهارشنبه با فدرال رزرو آمریکا آغاز می‌شود و با نشست‌های بانک انگلستان و بانک مرکزی ژاپن ادامه می‌یابد، به وضوح نشان خواهد داد که سیاست‌گذاران تا چه حد نگران بازگشت تورم ناشی از شوک‌های انرژی هستند، حتی اگر بیشتر پیش‌بینی‌ها حاکی از عدم تغییر فوری نرخ‌های بهره در مقطع کنونی باشد.

در کنار پیام‌های بانک مرکزی اروپا مبنی بر آمادگی برای افزایش مجدد نرخ بهره، گمانه‌زنی سرمایه‌گذاران حاکی از آن است که در صورت تداوم این وضعیت، احتمال اعمال سیاست‌های انقباضی جدید تا ماه سپتامبر در میان اقتصادهای بزرگ وجود دارد. عبور مقطعی نفت خام از سطح ۱۰۰ دلار تنها یکی از خطرات تورمی پیش روی سیاست‌گذاران است. توقف موقت حملات آمریکا به مواضع ایران و همزمان تشدید درگیری‌ها میان نیروهای حوثی یمن و عربستان سعودی در نزدیکی گذرگاه‌های راهبردی دریای سرخ، بازار انرژی را به شدت ملتهب کرده است. در کنار این شوک جغرافیای سیاسی، سرمایه‌گذاری‌های عظیم در حوزه هوش مصنوعی و همچنین تلاش‌های دونالد ترامپ، رئیس‌جمهور آمریکا برای بازسازی دیوار تعرفه‌ها پس از ناکامی‌هایش در دیوان عالی، نگرانی‌های تورمی را دوچندان کرده است، وضعیتی که بازتاب آن در جهش بازده اوراق قرضه ۳۰ ساله خزانه‌داری آمریکا به بالاترین سطح از سال ۲۰۰۷ به وضوح دیده می‌شود.

فدرال رزرو و احتمال یک توقف تهاجمی

نشست ۲۹ ژوئیه فدرال رزرو آمریکا در شرایطی برگزار می‌شود که انتظار می‌رفت داده‌های امیدوارکننده تورم در ماه ژوئن، خیال سیاست‌گذاران را آسوده کند. اما با آغاز مجدد درگیری‌ها در خاورمیانه، این معادلات به هم ریخت. جهش قیمت نفت باعث شده تا احتمال مخالفت و ثبت آرای مخالف از سوی برخی مقامات فدرال رزرو از جمله لوری لوگان از شعبه دالاس و بث همک از شعبه کلیولند که خواهان افزایش فوری نرخ بهره هستند، قوت بگیرد.

حتی گمانه‌زنی‌های گسترده‌ای در بازار مطرح است که آیا کوین وارش، رئیس جدید فدرال رزرو سرمایه‌گذاران را با یک افزایش ناگهانی غافلگیر خواهد کرد یا خیر. تحلیلگران اقتصادی بر این باورند که فدرال رزرو به احتمال زیاد گزینه توقف تهاجمی را انتخاب خواهد کرد، به این معنا که کوین وارش ضمن ثابت نگه داشتن نرخ‌ها در این ماه با تاکید بر بالا بودن سطح تورم، گزینه افزایش نرخ بهره در ماه سپتامبر را به طور کامل روی میز حفظ خواهد کرد.

موج تورمی در اروپا و بازارهای نوظهور

در آن سوی اقیانوس اطلس، سیاست‌گذاران اروپایی نیز در حال ارزیابی داده‌های جدید هستند. پیش‌بینی می‌شود رشد اقتصادی منطقه یورو در ۳ ماهه دوم با رشدی ۰.۲ درصدی همراه باشد اما برآوردها نشان می‌دهد تورم در ماه ژوئیه دوباره به ۲.۹ درصد افزایش یافته است. کریستین لاگارد، رئیس بانک مرکزی اروپا به صراحت هشدار داده است که اثرات شوک تورمی ناشی از جنگ ایران هنوز به طور کامل در اقتصاد نمایان نشده است. در بریتانیا نیز انتظار می‌رود بانک انگلستان نرخ بهره را ثابت نگه دارد اما حضور اقلیتی که خواهان افزایش هزینه‌های استقراض هستند، نشان از شکنندگی این تصمیم دارد.

این فشارهای تورمی به اقتصادهای نوظهور نیز سرایت کرده است. در حالی که کشورهایی مانند شیلی نرخ بهره خود را روی ۴.۵ درصد ثابت نگه می‌دارند، بانک مرکزی کلمبیا برای مهار تورم فزاینده ۶.۶ درصدی، در مسیر افزایش ۰.۵ درصدی و رساندن نرخ بهره به سطح کم‌سابقه ۱۲.۵ درصد قرار گرفته است، تحولاتی که نشان می‌دهد سایه سنگین جنگ خاورمیانه و نفت گران، نقشه راه اقتصاد جهانی را در نیمه دوم سال به طور کامل دگرگون کرده است.