تهران از پالایشگاه تا پتروپالایشگاه؛ نسخه جدید برای ماندن در خط تولید

فرزین سوادکوهی

پالایشگاه تهران دیگر فقط به افزایش تولید فرآورده فکر نمی‌کند؛ مدیرعامل این شرکت از برنامه‌ای می‌گوید که قرار است کسب‌وکارهای جدید، تکمیل زنجیره ارزش، تولید محصولات با ارزش‌افزوده بالاتر و توسعه سبد صادراتی را در کنار پروژه‌های زیست‌محیطی و انرژی‌های تجدیدپذیر پیش ببرد. در این مسیر، تبدیل پالایشگاه تهران به پتروپالایشگاه و احداث نیروگاه خورشیدی ۵۰۰ مگاواتی از مهم‌ترین طرح‌های مطرح‌شده است.

عباس محسنی نیکوگفتار، مدیرعامل شرکت پالایش نفت تهران، امروز (دوشنبه، ۱۹ مرداد) در نشست با اصحاب رسانه، ضمن تبریک روز خبرنگار با اشاره به ارتباط میان صنعت نفت و رسانه گفت: «تپش تولید در قلب رسانه» شعاری است که به آن باور داریم؛ زیرا اگر روایتگری متخصصانه نباشد، تلاش‌های بدنه صنعت نفت در مسیر عبور از چالش‌های موجود، به مقصد نهایی که همان آگاهی و امید اجتماعی است، نخواهد رسید.

وی با بیان اینکه پالایشگاه تهران در شرایط سخت اقتصادی همچنان در خط مقدم تولید ایستاده است، افزود: پالایشگاه تهران به‌عنوان یکی از ستون‌های اصلی تأمین انرژی در پایتخت، تلاش کرده است با نگاهی آینده‌نگر و رویکردی عمل‌گرایانه، سند توسعه استراتژیک خود را همسو با پروژه‌های تحول‌آفرین بازتعریف کند.

نیکوگفتار ادامه داد: این پروژه‌ها صرفاً به افزایش ظرفیت تولید محدود نمی‌شود و تحقق اهداف محیط‌زیستی و ارتقای پایداری تولید نیز در محور اصلی این برنامه‌ها قرار دارد.

مدیرعامل شرکت پالایش تهران در ادامه با اشاره به ظرفیت‌های منطقه ری گفت: این منطقه با عنوان شهرک انرژی کشور، جایگاه ممتازی در اقتصاد و صنعت دارد. هم‌افزایی میان ۱۰ شرکت بزرگ صنعتی در این محدوده، از نفت ایرانول و پاسارگاد گرفته تا شبکه انتقال خطوط لوله، ظرفیت قابل توجهی برای تأمین سوخت و فرآورده‌های مورد نیاز استان‌ها و صنایع کشور ایجاد کرده است.

وی افزود: توسعه کسب‌وکارهای جدید، پیگیری تکمیل زنجیره ارزش از طریق تبدیل‌شدن به پتروپالایشگاه و ورود به عرصه‌های نوآورانه مانند احداث نیروگاه خورشیدی ۵۰۰ مگاواتی، ارتقای سبد محصولات صادرات‌محور و تمرکز بر تولید محصولات با ارزش‌افزوده بالا از جمله راهبردهای پالایشگاه تهران است.

به گفته نیکوگفتار، راه‌اندازی واحدهای جدید تولید بنزین، انجام دقیق تعمیرات اساسی، اجرای پروژه‌های تحول‌آفرین برای مدیریت بهینه مصرف منابع و پایداری شبکه توزیع، جذب سرمایه برای اجرای طرح‌های ارتقای کیفی محصولات و افزایش سرمایه برای پیشبرد طرح‌های توسعه‌ای نیز در دستور کار قرار دارد.

نیکوگفتار با اشاره به سهم ۱۴ درصدی پالایشگاه تهران از کل پالایش نفت خام کشور تأکید کرد: عملکرد این شرکت در سال ۱۴۰۴ در تولید وزنی بنزین ۱۶ درصد و نفت‌گاز ۳۷ درصد بوده است و این ارقام نشان‌دهنده عزم جدی برای ایفای نقشی کلیدی در سبد سوخت کشور است.

مدیرعامل شرکت پالایش تهران با تأکید بر اهمیت نقد رسانه‌ای گفت: ما از نقد منصفانه و پرسش‌های دقیق رسانه‌ها استقبال می‌کنیم، زیرا معتقدیم آینه رسانه‌ها به ما کمک می‌کند مسیر دشوار پیش‌رو را روشن‌تر و با صلابت بیشتری بپیماییم.

وی یادآور شد: امروز در دورانی هستیم که تکیه بر توان داخلی و حرکت به سمت پتروپالایشگاه‌شدن، تنها مسیر خروج از چالش ناترازی و تضمین پایداری انرژی برای نسل‌های آینده است.

نیکوگفتار با تأکید بر اینکه تأمین پایدار انرژی نه‌تنها اولویتی اقتصادی، بلکه مسئله‌ای گره‌خورده با امنیت ملی است، گفت: چالش ناترازی در تولید و مصرف سوخت، یکی از پیچیده‌ترین معضلاتی است که کشور با آن روبه‌روست و در چنین شرایطی، هر گامی برای افزایش تاب‌آوری زیرساخت‌های انرژی، حیاتی و ارزشمند است.

مدیرعامل شرکت پالایش تهران با بیان اینکه این شرکت با پالایش ۲۵۰ هزار بشکه نفت، سهم ۱۴ درصدی در سبد پالایش نفت کشور دارد، تصریح کرد: سهم تولید نفت‌گاز پالایشگاه در سال گذشته ۳۷ درصد، بنزین ۱۶ درصد، نفت‌کوره ۲۲ درصد و سوخت هوایی ۵ درصد بوده است؛ ارقامی که به گفته وی، نشان‌دهنده عزم جدی پالایشگاه تهران برای ایفای نقشی کلیدی در سبد سوخت کشور است.

نیکوگفتار افزود: ۵۲ درصد سوخت هوایی کشور از پالایشگاه تهران تأمین شده و سهم این پالایشگاه از بازار فرآورده‌ها در سال ۱۴۰۴ نیز شامل ۲۷ درصد روغن پایه، ۶ درصد بنزین، ۱۲ درصد نفت‌گاز و ۱۴ درصد وکیوم باتوم بوده است.

نرمال‌هگزان در آستانه بهره‌برداری

وی در ادامه از تکمیل طرح احداث واحد نرمال‌هگزان و پیشرفت ۸۰ درصدی واحد بنزین‌سازی پالایشگاه تهران خبر داد و گفت: هزینه سرمایه‌گذاری پروژه نرمال‌هگزان ۷ میلیون و ۵۰۰ هزار یورو و ۱۷۴ میلیارد تومان بوده و امیدواریم این واحد همزمان با هفته دولت به بهره‌برداری برسد.

مدیرعامل شرکت پالایش تهران افزود: هدف از راه‌اندازی این واحد، تولید نرمال‌هگزان با خلوص ۵۲ یا ۸۵ درصد و عاری از آروماتیک و گوگرد با ظرفیت ۲ هزار بشکه در روز است. محصولات این واحد در صنایع لاستیک‌سازی و چاپ کاربرد دارد و بازگشت سرمایه آن طی ۴۰ ماه انجام خواهد شد و سالانه ۳ میلیون دلار عواید برای پالایشگاه ایجاد می‌کند.

نیکوگفتار تصریح کرد: واحد CCR (بنزین‌سازی) پالایشگاه تهران نیز با پیشرفت ۸۰ درصدی، با راه‌اندازی خود ۲۲ درصد به ظرفیت بنزین پالایشگاه تهران و یک‌میلیون و 500 هزار لیتر به ظرفیت تولید بنزین کشور اضافه خواهد کرد. همچنین با اجرای این طرح، همه بنزین تولیدی پالایشگاه به استاندارد یورو ۵ ارتقا خواهد یافت.

رکورد اقتصادی در سالی سخت

وی در تشریح عملکرد اقتصادی پالایشگاه در سال ۱۴۰۴ با اشاره به چالش‌هایی مانند کاهش ۲۰ درصدی قیمت‌های جهانی نفت و محدودیت‌های عملیاتی در اسفندماه که ظرفیت تصفیه را از ۹۰ به ۸۳ میلیون بشکه در سال رساند، گفت: با وجود این شرایط، کارکنان پالایشگاه برای نخستین بار در تاریخ این مجموعه، رکوردهای قابل توجهی در شاخص‌های اقتصادی ثبت کردند؛ به‌طوری که سود ناخالص به ۱۲ دلار و سود عملیاتی به ۱۳ دلار به‌ازای هر بشکه رسید که در صنعت پالایشی کشور سرآمد است.

مدیرعامل شرکت پالایش تهران ادامه داد: سبد محصولات پالایشگاه در سال ۱۴۰۴ ترکیبی از فرآورده‌های راهبردی بود. نفت‌گاز با مارجین ۲۷.۵ دلار، سهم ۳۷ درصدی از تولیدات شرکت داشت و سوخت هوایی با مارجین ۲۶ دلار و بنزین نیز سهم قابل‌توجهی در سبد پالایشگاه داشتند؛ به‌گونه‌ای که ۵۸ درصد از محصولات تولیدی متعلق به این سه فرآورده کلیدی است.

نیکوگفتار افزود: با جایگزینی ۶۸ درصدی گاز طبیعی به جای سوخت مایع در پالایشگاه، موفق به ۱۸۴۰ تن صرفه‌جویی در مصرف سوخت شدیم.

کیفی‌سازی؛ راه خروج از مارجین منفی

نیکوگفتار با تأکید بر ضرورت اجرای طرح‌های کیفی‌سازی برای رفع ناترازی و انطباق با الزامات محیط‌زیستی گفت: حدود ۲۰ درصد از محصولات کنونی در بخش ته‌مانده قرار دارد که به دلیل قیمت‌گذاری نامناسب، با قیمت ۴۲ دلار به فروش می‌رسد؛ در حالی که قیمت نفت خام خوراک ۵۴ دلار است.

وی افزود: با اجرای طرح‌های کیفی‌سازی، این محصول به فرآورده‌های با ارزش تبدیل می‌شود و قیمت آن به ۷۶.۵ دلار می‌رسد که مارجین مثبت ۲۲.۵ دلار به‌ازای هر بشکه ایجاد خواهد کرد.

مدیرعامل شرکت پالایش تهران با اشاره به کسب تندیس شفافیت در میان بیش از ۵۰۰ شرکت بازار سرمایه یادآور شد: هزینه پالایش هر بشکه نفت خام در این شرکت حدود ۳ دلار است که با مدیریت دقیق هزینه‌ها محقق شده است؛ به‌طوری که ۹۴.۴ درصد هزینه‌ها مربوط به خوراک، ۴ درصد دستمزد و ۱.۶ درصد نیز سایر هزینه‌هاست.