استراتژیست‌ها انتظار دارند تنش آمریکا و ایران کوتاه‌مدت باشد

تیم راهبردی مؤسسه مک‌کواری (Macquarie) در گزارشی اعلام کرده است که انتظار دارد دور جدید تنش‌ها در خاورمیانه میان آمریکا و ایران «نسبتاً کوتاه‌مدت» باشد؛ زیرا هر دو طرف با محدودیت‌های واقعی اقتصادی و سیاسی مواجه هستند.

تحلیلگران مک‌کواری، از جمله ویکاس دویدی (Vikas Dwivedi) و والت چنسلور (Walt Chancellor)، معتقدند بازار نفت پس از فروکش کردن تنش‌ها دوباره تحت تأثیر عامل بنیادی مهم‌تر یعنی مازاد عرضه جهانی نفت قرار خواهد گرفت.

آن‌ها هشدار داده‌اند که اگرچه فروش نفت در زمان افزایش قیمت‌ها جذاب به نظر می‌رسد، اما نسبت ریسک به بازده آن مطلوب نیست؛ زیرا تحولات ژئوپلیتیکی می‌تواند موجب جهش‌های مقطعی قیمت شود.

به اعتقاد مک‌کواری، ظرفیت بالای عرضه مازاد در بازار نفت، فضای قابل توجهی برای کاهش قیمت‌ها پس از پایان تنش‌های فعلی ایجاد می‌کند.

تحلیلگران این مؤسسه معتقدند:

* آمریکا به دلیل نگرانی از افزایش شدید قیمت نفت و همچنین احتمال آسیب دیدن زیرساخت‌های انرژی خاورمیانه، در تشدید بحران محدودیت دارد.

* ایران نیز پس از مذاکرات اخیر به دستاوردهایی رسیده و احتمالاً تمایل ندارد با اقدامات بیشتر، هزینه سیاسی و اقتصادی جدیدی ایجاد کند.

در بخش دیگری از گزارش، مک‌کواری اعلام کرده است که پیش از درگیری‌های اخیر، تردد نفتکش‌ها از تنگه هرمز در حال بازگشت به سطح قبل از جنگ بود.

بر اساس داده‌های این مؤسسه:

* میانگین هفت‌روزه عبور نفت خام، میعانات و فرآورده‌های نفتی پاک مانند بنزین، گازوئیل، سوخت جت و نفتا از تنگه هرمز به حدود ۵۴ درصد سطح قبل از جنگ رسیده بود.

* کسری عرضه ناشی از اختلالات تنگه هرمز به حدود ۸ میلیون بشکه در روز کاهش یافته بود.

* ذخایر شناور نفت در خلیج فارس که در اوج بحران به حدود ۱۵۰ میلیون بشکه رسیده بود، به کمتر از ۱۰ میلیون بشکه کاهش یافته بود.

* بارگیری نفت در داخل تنگه هرمز نیز به حدود ۴۰ درصد سطح قبل از جنگ بازگشته بود.

در همین حال، مونته صفی‌الدین (Monte Safieddine)، رئیس تحقیقات بازار در مؤسسه کپیتال دات‌کام (Capital.com)، اعلام کرده است که قیمت نفت پس از رشد شدید روزهای قبل، با انتشار خبر احتمال آغاز مذاکرات فنی میان واشنگتن و تهران کاهش یافته است.

وی اشاره کرده که اگرچه رئیس‌جمهور آمریکا ابتدا پایان توافق موقت را اعلام کرده بود، اما بعداً اظهار کرده که ایران خواهان توافق است و مشخص نیست دو طرف دوباره وارد مسیر درگیری کامل شوند.

از سوی دیگر، تحلیلگران جی‌پی مورگان (J.P. Morgan) به سرپرستی ناتاشا کانوا (Natasha Kaneva) هشدار داده‌اند که چالش بعدی بازار ممکن است دیگر صرفاً مسئله تأمین نفت خام نباشد، بلکه به بخش پالایش نفت منتقل شود.

به گفته جی‌پی مورگان، سه عامل اصلی عدم قطعیت عبارتند از:

* میزان خسارت واردشده به تأسیسات پالایشی خاورمیانه پس از ماه‌ها درگیری.

* زمان بازگشت ظرفیت پالایشی چین به دلیل سیاست‌های داخلی.

* سرعت بازیابی پالایشگاه‌های روسیه پس از حملات پهپادی اوکراین.

⸻

تحلیل فنی بازار انرژی

۱- تغییر ماهیت بحران از «کمبود نفت خام» به «ریسک زنجیره پالایش»

نکته مهم گزارش جی‌پی مورگان این است که بازار نفت در ماه‌های اخیر یاد گرفته است با اختلال عرضه نفت خام مقابله کند؛ زیرا نفت خام یک کالای جهانی با امکان جابه‌جایی سریع است.

در مقابل، بخش پالایش محدودیت‌های بیشتری دارد. حتی اگر نفت خام دوباره وارد بازار شود، تبدیل آن به فرآورده‌هایی مانند:

* بنزین،

* گازوئیل،

* سوخت هواپیما،

* خوراک پتروشیمی،

نیازمند ظرفیت پالایشی فعال است.

بنابراین، در مرحله بعدی بازار ممکن است با کمبود فرآورده‌های نفتی مواجه شود، نه الزاماً کمبود نفت خام.

⸻

۲- اهمیت تنگه هرمز در تعادل بازار

تنگه هرمز همچنان یکی از مهم‌ترین نقاط حساس انرژی جهان است؛ زیرا بخش بزرگی از صادرات نفت و گاز کشورهای خلیج فارس از این مسیر عبور می‌کند.

بازگشت تدریجی تردد نفتکش‌ها قبل از تشدید دوباره تنش‌ها نشان می‌دهد بازار در حال سازگاری با شرایط جدید بوده است.

اما هرگونه اختلال پایدار در این مسیر می‌تواند باعث:

* افزایش هزینه بیمه کشتی‌ها،

* افزایش کرایه حمل دریایی،

* کاهش سرعت صادرات،

* ایجاد نوسان شدید قیمت نفت،

شود.

⸻

۳- نقش مازاد عرضه جهانی

دیدگاه اصلی مک‌کواری بر این فرض استوار است که بازار نفت در سال‌های آینده با مشکل کمبود ساختاری عرضه مواجه نیست.

افزایش تولید کشورهای خارج از اوپک، رشد تولید نفت آمریکا و ذخایر تجاری بالا باعث شده است که بازار توان جذب شوک‌های کوتاه‌مدت را داشته باشد.

بنابراین، اگر تنش ژئوپلیتیکی کاهش یابد، فشار نزولی بر قیمت نفت دوباره تقویت خواهد شد.

⸻

تحلیل استراتژیک

این گزارش نشان می‌دهد که بازار انرژی بین دو نیروی متضاد قرار دارد:

عامل افزایشی قیمت:

* ریسک ژئوپلیتیکی خاورمیانه.

* احتمال اختلال در تنگه هرمز.

* آسیب به زیرساخت‌های انرژی.

عامل کاهشی قیمت:

* مازاد عرضه جهانی.

* ظرفیت ذخیره‌سازی مناسب.

* امکان جایگزینی مسیرهای انتقال نفت.

* افزایش تولید خارج از منطقه خاورمیانه.

برآیند این دو نیرو باعث شده بازار نفت به جای حرکت یک‌طرفه، وارد مرحله‌ای از نوسانات شدید شود.

⸻

تحلیل سیاسی

از دید سیاسی، گزارش مک‌کواری بر این ارزیابی استوار است که هیچ‌یک از طرفین در شرایط فعلی انگیزه کافی برای ورود به یک درگیری طولانی‌مدت ندارند.

آمریکا با محدودیت‌هایی مانند:

* نگرانی از افزایش قیمت انرژی،

* فشار اقتصادی داخلی،

* ریسک آسیب به بازار جهانی نفت،

مواجه است.

از سوی دیگر، ادامه تنش برای مدت طولانی می‌تواند هزینه‌های اقتصادی و سیاسی قابل توجهی ایجاد کند.

بنابراین، بازار احتمال می‌دهد مسیر آینده بیشتر به سمت مدیریت تنش، مذاکرات محدود و جلوگیری از تشدید بحران حرکت کند، نه یک رویارویی گسترده و طولانی.

⸻

Executive Insight | جمع‌بندی مدیریتی

* بازار نفت در کوتاه‌مدت همچنان تحت تأثیر اخبار ژئوپلیتیکی خواهد بود.

* تحلیل مک‌کواری نشان می‌دهد انتظار غالب بازار، پایان نسبی تنش‌های فعلی و بازگشت تمرکز به عوامل بنیادی عرضه و تقاضاست.

* ریسک اصلی آینده ممکن است از کمبود نفت خام به سمت کمبود ظرفیت پالایش و فرآورده‌های نفتی منتقل شود.

* تنگه هرمز همچنان مهم‌ترین نقطه حساس بازار انرژی جهان باقی می‌ماند.

* در صورت کاهش تنش، وجود مازاد عرضه می‌تواند فشار نزولی قابل توجهی بر قیمت نفت ایجاد کند.

* در صورت تداوم اختلالات، بازار فرآورده‌های نفتی می‌تواند آسیب‌پذیرتر از بازار نفت خام باشد.