کره‌جنوبی مسیر دریای سرخ را جایگزین هرمز می‌کند؛ اما ریسک باب‌المندب همچنان پابرجاست

کره‌جنوبی در واکنش به تداوم اختلال در حمل‌ونقل نفت از تنگه هرمز، اتکای خود را به مسیر دریای سرخ و پایانه نفتی «ینبع» عربستان سعودی افزایش داده است. پیش از آغاز جنگ، حدود ۶۱ درصد واردات نفت خام و ۵۴ درصد واردات نفتا (خوراک سبک مورد استفاده در صنایع پتروشیمی) کره‌جنوبی از مسیر تنگه هرمز انجام می‌شد.

وزارت اقیانوس‌ها و شیلات کره‌جنوبی اعلام کرده است که یک نفتکش این کشور پس از بارگیری نفت خام در بندر ینبع، با موفقیت از دریای سرخ عبور کرده و اکنون در مسیر شرق آسیاست. این چهاردهمین محموله نفتی کره‌جنوبی است که پس از کاهش شدید تردد از تنگه هرمز، از این مسیر جایگزین استفاده می‌کند.

دولت کره‌جنوبی اعلام کرده است که تا زمان بازگشت ثبات به تنگه هرمز، مسیر دریای سرخ عملی‌ترین گزینه برای تأمین نفت این کشور خواهد بود.

با این حال، گزارش‌ها حاکی از آن است که این مسیر نیز با ریسک‌های امنیتی روبه‌رو است؛ زیرا احتمال تشدید ناامنی در تنگه باب‌المندب می‌تواند صادرات نفت از دریای سرخ را نیز با چالش مواجه کند.

تحلیل فنی

* استفاده از بندر ینبع به عربستان سعودی امکان می‌دهد بخشی از صادرات نفت خود را از طریق خط لوله شرق به غرب به ساحل دریای سرخ منتقل کرده و وابستگی به تنگه هرمز را کاهش دهد.

* این راهکار اگرچه بخشی از ریسک هرمز را حذف می‌کند، اما زنجیره تأمین را به گلوگاه راهبردی دیگری یعنی تنگه باب‌المندب وابسته می‌سازد.

* نفتا، که خوراک اصلی بسیاری از مجتمع‌های پتروشیمی و تولیدکنندگان الفین‌ها محسوب می‌شود، نیز از همین مسیر تأمین می‌شود؛ بنابراین هرگونه اختلال دریایی می‌تواند علاوه بر بازار نفت، بر صنایع پتروشیمی آسیا نیز اثرگذار باشد.

* افزایش طول مسیر دریایی، رشد هزینه بیمه جنگ، افزایش کرایه نفتکش‌ها و کاهش سرعت گردش ناوگان، هزینه نهایی واردات انرژی برای پالایشگاه‌های آسیایی را افزایش می‌دهد.

تحلیل استراتژیک

* اقدام کره‌جنوبی نشان می‌دهد که واردکنندگان بزرگ آسیایی دیگر صرفاً در انتظار بازگشایی کامل تنگه هرمز نیستند، بلکه در حال بازطراحی دائمی مسیرهای تأمین انرژی خود هستند.

* اهمیت زیرساخت‌های جایگزین، به‌ویژه خط لوله شرق به غرب عربستان و پایانه ینبع، نسبت به گذشته به‌طور محسوسی افزایش یافته و این دارایی‌ها به عناصر کلیدی امنیت انرژی منطقه تبدیل شده‌اند.

* این تحول همچنین بیانگر آن است که امنیت عرضه انرژی دیگر تنها به ظرفیت تولید وابسته نیست، بلکه امنیت مسیرهای انتقال به همان اندازه تعیین‌کننده شده است.

تحلیل سیاسی

* تغییر مسیر واردات انرژی کره‌جنوبی نشان‌دهنده تلاش کشورهای مصرف‌کننده برای کاهش آسیب‌پذیری در برابر بحران‌های ژئوپلیتیکی خلیج فارس است.

* در مقابل، اگر ناامنی به باب‌المندب نیز گسترش یابد، بخش مهمی از مزیت مسیر جایگزین دریای سرخ از بین خواهد رفت و بازار جهانی نفت با محدودیت هم‌زمان در دو گلوگاه راهبردی تجارت انرژی مواجه می‌شود.

* این وضعیت نشان می‌دهد که رقابت ژئوپلیتیکی در منطقه، از تمرکز صرف بر تنگه هرمز فراتر رفته و اکنون کل کریدور دریایی میان خلیج فارس، دریای سرخ و کانال سوئز را در بر گرفته است.

Executive Insight (جمع‌بندی مدیریتی)

کره‌جنوبی با انتقال بخشی از واردات نفت خود به مسیر دریای سرخ، در حال کاهش وابستگی به تنگه هرمز و افزایش انعطاف‌پذیری زنجیره تأمین انرژی است. با این حال، این راهکار یک جایگزین کامل محسوب نمی‌شود؛ زیرا امنیت آن به باز بودن تنگه باب‌المندب وابسته است. در نتیجه، کانون ریسک بازار جهانی نفت از یک گلوگاه راهبردی به شبکه‌ای از گلوگاه‌های به‌هم‌پیوسته منتقل شده و هرگونه اختلال هم‌زمان در این مسیرها می‌تواند آثار قابل‌توجهی بر قیمت نفت، هزینه حمل‌ونقل و امنیت انرژی کشورهای واردکننده بر جای بگذارد.