بحران LNG قطر وارد فاز جدید شد، اروپا در آستانه زمستان نگران گاز

بحران گاز اروپا در حالی وارد مرحله تازه‌ای شده که اختلال در صادرات LNG قطر، یکی از مهم‌ترین تأمین‌کنندگان بازار جهانی گاز، طولانی‌تر از برآوردهای اولیه شده است. قطر انرژی اعلام کرده تعلیق ارسال محموله‌های LNG به شرکت ایتالیایی Edison را تا اوایل نوامبر تمدید می‌کند، تصمیمی که لغو پنج محموله دیگر را به دنبال داشته و تعداد کل محموله‌های تعلیق‌شده برای این مشتری ایتالیایی را به ۲۹ محموله رسانده است. این محموله‌ها معادل حدود ۳.۸ میلیارد مترمکعب گاز هستند.

به گزارش نفت خبر- اهمیت این اتفاق زمانی بیشتر می‌شود که اروپا در آستانه فصل زمستان با سطحی نه‌چندان مطلوب از ذخایر گاز مواجه است. رویترز در روزهای اخیر هشدار داده که اختلال در جریان گاز خاورمیانه و رقابت بر سر محموله‌های LNG، حاشیه امنیت انرژی اروپا را کاهش داده است. در همین حال، گزارش‌های بازار نشان می‌دهد ذخایر گاز اروپا در اواخر اوت همچنان پایین‌تر از سطح معمول سال‌های گذشته قرار دارد.

Edison از ماه آوریل دریافت LNG از قطر را متوقف کرده است. این شرکت در قرارداد بلندمدت خود با قطر انرژی سالانه حدود ۶.۴ میلیارد مترمکعب گاز دریافت می‌کند، حجمی معادل حدود ۱۰ درصد مصرف گاز ایتالیا. با این حال، ایتالیا تاکنون توانسته بخشی از این کسری را از مسیرهای جایگزین جبران کند. بر اساس اعلام Edison، این شرکت تا پایان اوت ۲۱ محموله جایگزین، معادل حدود ۲ میلیارد مترمکعب LNG، از طریق پایانه Adriatic LNG تأمین کرده است.

بنابراین، خطر فوری به معنای خاموشی یا کمبود فیزیکی گاز در اروپا نیست، مسئله اصلی افزایش هزینه تأمین و دشوارترشدن رقابت برای خرید محموله‌های LNG در بازار جهانی است. اروپا پس از کاهش شدید وابستگی به گاز خط لوله روسیه، بیش از گذشته به بازار جهانی LNG متکی شده و هر اختلال در عرضه خاورمیانه می‌تواند مستقیماً بر قیمت و امنیت انرژی این قاره اثر بگذارد.

ریشه این بحران را باید در جغرافیای انرژی خاورمیانه جست‌وجو کرد. قطر پیش از آغاز جنگ، حدود ۲۰ درصد LNG جهان را تأمین می‌کرد و بخش قابل توجهی از صادرات آن از مسیر تنگه هرمز عبور می‌کرد. اکنون اختلال در این مسیر باعث شده صادرات LNG قطر به‌شدت کاهش پیدا کند. طبق گزارش رویترز، در شش ماه نخست جنگ تنها ۱۸ محموله LNG قطر در مقایسه با ۵۰۹ محموله در مدت مشابه سال قبل از منطقه خارج شده است؛ یعنی افتی حدود ۹۶ درصدی.

این ارقام نشان می‌دهد که مسئله اروپا تنها کاهش تولید قطر نیست، امنیت مسیر انتقال انرژی به اندازه ظرفیت تولید اهمیت پیدا کرده است. حتی اگر بخشی از زیرساخت تولید قطر فعال باشد، تا زمانی که عبور امن کشتی‌های LNG از هرمز تضمین نشود، بازگشت صادرات به سطوح پیش از جنگ دشوار خواهد بود.

اهمیت این موضوع در گزارش آژانس همکاری تنظیم‌کنندگان انرژی اروپا نیز دیده می‌شود. ACER اعلام کرده بود که در زمستان گذشته حدود ۷ درصد LNG وارداتی اروپا از قطر تأمین شده و در صورت ادامه اختلال در صادرات قطر تا پایان سال، بازار جهانی LNG می‌تواند با کسری حدود ۲۶ میلیارد مترمکعب مواجه شود.

آیا آمریکا می‌تواند جای قطر را بگیرد؟

یکی از برندگان احتمالی این بحران، صادرکنندگان LNG آمریکا هستند. افزایش صادرات آمریکا بخشی از کاهش عرضه قطر را جبران کرده است، اما جایگزینی کامل LNG قطر به سادگی امکان‌پذیر نیست. ظرفیت تولید، فاصله جغرافیایی، محدودیت پایانه‌ها و مهم‌تر از همه رقابت آسیا و اروپا برای محموله‌های تک‌محموله‌ای، مانع از آن می‌شود که بازار به سرعت خود را با حذف یک تأمین‌کننده بزرگ تطبیق دهد. رویترز نیز گزارش داده که رشد صادرات آمریکا تا حدی کاهش عرضه قطر را جبران کرده، اما ذخایر اروپا همچنان تحت فشار قرار گرفته است.

از سوی دیگر، نشانه‌هایی از بهبود در بازار نیز وجود دارد. آلمان در روزهای اخیر از افزایش سرعت تزریق گاز به مخازن خود خبر داده و اعلام کرده ذخایر این کشور به ۵۱.۶۴ درصد رسیده است. کاهش رقابت آسیا برای محموله‌های LNG، پس از پایان موج گرمای این منطقه، بخشی از محموله‌ها را به سمت اروپا هدایت کرده است. با این حال، برلین همچنان رسیدن به هدف ۷۰ درصدی ذخایر تا ابتدای نوامبر را دشوار اما ممکن می‌داند.

در نتیجه، بازار هنوز با سناریوی قطعی کمبود گاز مواجه نیست، بلکه با ریسک قیمت و عرضه روبه‌رو است. اگر زمستان اروپا سرد باشد، تقاضای برق افزایش پیدا کند یا اختلال در هرمز ادامه یابد، رقابت اروپا و آسیا برای LNG تشدید خواهد شد. در چنین شرایطی، حتی کشورهایی که از نظر فیزیکی گاز کافی دارند نیز ممکن است با جهش هزینه انرژی مواجه شوند.

تمدید تعلیق محموله‌های قطر تا اوایل نوامبر از این منظر یک پیام مهم برای بازار دارد: بحران LNG دیگر یک اختلال کوتاه‌مدت نیست و به مسئله‌ای ساختاری برای فصل زمستان تبدیل شده است. اروپا اکنون باید هم‌زمان سه ریسک را مدیریت کند؛ ذخایر کمتر از سطح مطلوب، وابستگی بالا به LNG و تداوم نااطمینانی ژئوپلیتیکی در خاورمیانه.

از این منظر، جنگ ایران فقط بازار نفت را تحت تأثیر قرار نداده است. تنگه هرمز اکنون به یکی از مهم‌ترین متغیرهای بازار جهانی گاز تبدیل شده و سرنوشت بخشی از امنیت انرژی اروپا به تحولات این آبراه گره خورده است.

در کوتاه‌مدت، آمریکا، نروژ و سایر صادرکنندگان LNG می‌توانند بخشی از شکاف عرضه را پر کنند؛ اما اگر اختلال قطر و هرمز تا ماه‌های سرد ادامه یابد، اروپا ناچار خواهد بود برای جذب محموله‌های بیشتر، قیمت بالاتری پیشنهاد کند. بنابراین پرسش اصلی بازار دیگر این نیست که «آیا اروپا گاز دارد؟» بلکه این است که اروپا با چه قیمتی می‌تواند گاز مورد نیاز زمستان را تأمین کند؟

پاسخ این پرسش، هم به وضعیت ذخایر اروپا و شدت سرمای زمستان بستگی دارد و هم به آینده جنگ و وضعیت تنگه هرمز؛ دو متغیری که در حال حاضر هیچ‌کدام از آنها قابل پیش‌بینی قطعی نیستند.