بانک جیپی مورگان هشدار داده است که همزمانی یک ابر النینو (Super El Niño) با افزایش قیمت نفت ناشی از تنشهای خاورمیانه، میتواند روند نزولی تورم جهانی را در سال آینده متوقف کند.
برآورد این بانک نشان میدهد احتمال تبدیل النینوی فعلی به یک «ابر النینو» تا پایان سال به ۸۱ درصد و احتمال تداوم آن تا سال ۲۰۲۷ به ۹۷ درصد رسیده است.
بهتنهایی، هر یک از این دو عامل میتواند فشار تورمی ایجاد کند؛ اما وقوع همزمان آنها اثری تقویتکننده خواهد داشت.
ابر النینو با ایجاد خشکسالی، بارندگیهای شدید و برهم زدن فصلهای کشت در آسیا و آمریکای لاتین، تولید محصولات کشاورزی را کاهش میدهد. بر اساس برآورد جیپی مورگان، این پدیده میتواند در اوج خود حدود ۰٫۷ درصد به تورم جهانی مواد غذایی اضافه کند.
اگر این وضعیت با نفت ۱۰۰ دلاری همراه شود، افزایش قیمت سوخت، گازوئیل، کودهای شیمیایی، حملونقل و بستهبندی باعث خواهد شد تورم مواد غذایی به ۱٫۳ تا ۱٫۵ درصد برسد.
در همین حال، بازار نفت نیز تحت فشار قرار دارد. افزایش درگیریها در اطراف تنگه هرمز و حملات حوثیها به نفتکشها در دریای سرخ موجب شد قیمت نفت برنت از مرز ۱۰۰ دلار عبور کند. همچنین کاهش تولید نفت قزاقستان پس از حملات پهپادی به پایانه صادراتی کنسرسیوم خط لوله خزر در دریای سیاه، عرضه نفت به بازار جهانی را محدودتر کرده است.
بازار گازوئیل حتی از بازار نفت نیز شرایط سختتری دارد؛ زیرا بخشی از ظرفیت پالایش خاورمیانه هنوز به وضعیت عادی بازنگشته، صادرات سوخت روسیه همچنان محدود است و حاشیه سود پالایشگاهها در سطح بسیار بالایی قرار دارد.
جیپی مورگان معتقد است اقتصادهای نوظهور مانند هند، اندونزی، برزیل و کلمبیا بیشترین آسیب را خواهند دید، زیرا سهم هزینه مواد غذایی در سبد مصرف خانوارهای آنها بالاتر است. در مقابل، اقتصادهای پیشرفته نیز از طریق افزایش هزینه انرژی، حملونقل و قیمت کالاهای اساسی از این موج تورمی مصون نخواهند بود.
تحلیل فنی:
• این گزارش نشان میدهد بازار انرژی و بازار مواد غذایی بیش از گذشته به یکدیگر وابسته شدهاند و شوک در یکی، مستقیماً دیگری را نیز تحت تأثیر قرار میدهد.
• النینو یک پدیده اقلیمی است که با تغییر دمای آب اقیانوس آرام، الگوهای بارش و دمای جهان را تغییر میدهد و معمولاً موجب کاهش تولید بسیاری از محصولات کشاورزی میشود.
• همزمانی کاهش عرضه محصولات کشاورزی با افزایش هزینههای انرژی، هزینه کل زنجیره تأمین غذا را افزایش میدهد؛ از تولید و آبیاری گرفته تا فرآوری، بستهبندی و حملونقل.
• فشار بیشتر در بازار گازوئیل اهمیت ویژهای دارد، زیرا این سوخت ستون اصلی حملونقل کالا، ماشینآلات کشاورزی و فعالیتهای صنعتی محسوب میشود و افزایش قیمت آن اثر گستردهای بر تورم دارد.
تحلیل استراتژیک:
• بازارهای جهانی اکنون تنها با ریسک ژئوپلیتیکی یا ریسک اقلیمی مواجه نیستند، بلکه با همپوشانی همزمان دو ریسک بزرگ روبهرو شدهاند؛ وضعیتی که مدیریت آن برای دولتها و بانکهای مرکزی بسیار دشوارتر خواهد بود.
• اگر قیمت نفت برای مدت طولانی در سطوح بالا باقی بماند و آثار النینو نیز تشدید شود، احتمال کاهش نرخ بهره توسط بانکهای مرکزی بزرگ جهان به تعویق خواهد افتاد.
• این شرایط میتواند موجب افزایش نوسانات در بازارهای کالا، ارز و اوراق بدهی شده و سرمایهگذاران را به سمت داراییهای امنتر سوق دهد.
• امنیت غذایی بار دیگر به یکی از مهمترین موضوعات راهبردی جهان تبدیل خواهد شد و کشورها احتمالاً سیاستهای ذخیرهسازی و حمایت از تولید داخلی را تقویت خواهند کرد.
تحلیل سیاسی:
این گزارش نشان میدهد که تعامل میان بحرانهای ژئوپلیتیکی و تغییرات اقلیمی به یکی از مهمترین عوامل شکلدهنده اقتصاد جهانی تبدیل شده است. تنشهای دریایی در مسیرهای اصلی انتقال انرژی، همزمان با اختلالات ناشی از تغییرات آبوهوایی، ریسکهای اقتصادی را از سطح منطقهای به سطح جهانی منتقل میکند. در چنین شرایطی، سیاستهای انرژی، امنیت غذایی و سیاست پولی بیش از گذشته به یکدیگر وابسته خواهند شد و هماهنگی میان آنها به یکی از چالشهای اصلی دولتها و نهادهای بینالمللی تبدیل میشود.
Executive Insight (جمعبندی مدیریتی):
پیام اصلی گزارش آن است که اقتصاد جهانی ممکن است وارد مرحلهای شود که در آن ریسکهای اقلیمی و ریسکهای ژئوپلیتیکی بهطور همزمان یکدیگر را تقویت کنند. اگر ابر النینو با تداوم قیمتهای بالای نفت همراه شود، تورم جهانی—بهویژه در بخش مواد غذایی—دوباره شتاب خواهد گرفت و روند بازگشت اقتصاد جهان به ثبات قیمتی با چالش جدی مواجه خواهد شد. این همافزایی، یکی از مهمترین ریسکهای اقتصاد جهانی در افق ۲۰۲۶ و ۲۰۲۷ محسوب میشود.
دیدگاهها و نظرات خود را بنویسید
