صعود کم‌سابقه قیمت نفت؛ تشدید جنگ ایران و آمریکا، بازار انرژی را وارد مرحله تازه‌ای از ریسک کرد

قیمت جهانی نفت در پایان معاملات هفتگی در مسیر ثبت بزرگ‌ترین رشد هفتگی از ماه آوریل قرار گرفت و تا صبح جمعه حدود ۱۲ درصد افزایش را تجربه کرد. علت اصلی این جهش، تشدید دوباره درگیری‌های نظامی میان آمریکا و ایران و توقف روند بازگشت عبور نفتکش‌ها از تنگه هرمز عنوان شده است.

در معاملات آسیایی، نفت برنت با حدود یک درصد افزایش به ۸۵٫۰۶ دلار و نفت وست‌تگزاس اینترمدیت (WTI) با ۱٫۲ درصد رشد به ۷۹٫۸۸ دلار در هر بشکه رسید. در میانه هفته نیز قیمت برنت برای مدتی از ۸۶ دلار عبور کرد.

بر اساس گزارش، حمله به دو ابرنفتکش تحت مدیریت امارات در مسیر جنوبی تنگه هرمز، ادامه حملات شبانه آمریکا به اهداف نظامی ایران، گسترش محاصره دریایی آمریکا با هدف محدود کردن صادرات نفت ایران و همچنین حمله به یک نفتکش تحریم‌شده مرتبط با ایران در نزدیکی جزیره خارک، مهم‌ترین عوامل افزایش نگرانی بازار بوده‌اند.

فرماندهی مرکزی آمریکا (CENTCOM) اعلام کرده است که برای ششمین شب متوالی، ده‌ها هدف نظامی شامل سامانه‌های مراقبت ساحلی، پدافند هوایی، زیرساخت‌های لجستیکی و توانمندی‌های دریایی ایران را هدف حملات دقیق قرار داده است.

هم‌زمان، دامنه بحران از خلیج فارس فراتر رفته است. انصارالله یمن با ازسرگیری عملیات نظامی خود، حملات موشکی و پهپادی را آغاز کرده و تهدید علیه کشتیرانی در مسیر باب‌المندب نیز وارد مرحله عملیاتی شده است. این تحول، نگرانی بازار را نسبت به هم‌زمانی اختلال در دو گلوگاه اصلی تجارت انرژی جهان، یعنی تنگه هرمز و باب‌المندب، به‌طور محسوسی افزایش داده است.

تحلیل فنی:

• بازار نفت اکنون وارد مرحله‌ای شده که ریسک ژئوپلیتیکی مهم‌ترین عامل تعیین‌کننده قیمت‌هاست و متغیرهای سنتی عرضه و تقاضا موقتاً در رتبه دوم قرار گرفته‌اند.

• تثبیت قیمت نفت برنت در محدوده بالاتر از ۸۵ دلار نشان می‌دهد بازار احتمال استمرار اختلال در صادرات نفت خلیج فارس را تا حد زیادی در قیمت‌ها منعکس کرده است.

• در صورت ادامه محدودیت تردد در تنگه هرمز و تداوم اختلال در باب‌المندب، ظرفیت مازاد تولید سایر تولیدکنندگان به‌تنهایی برای جبران کاهش عرضه کافی نخواهد بود و دامنه نوسانات قیمت افزایش خواهد یافت.

• بخش قابل توجهی از رشد اخیر قیمت نفت ناشی از افزایش صرف ریسک (Risk Premium) یا همان «هزینه‌ای است که بازار به دلیل نگرانی از اختلال آینده در عرضه، به قیمت نفت اضافه می‌کند.»

تحلیل استراتژیک:

• بازار جهانی نفت اکنون به‌طور هم‌زمان با ریسک در دو گلوگاه اصلی تجارت انرژی جهان، یعنی تنگه هرمز و باب‌المندب، روبه‌رو است؛ رخدادی که در سال‌های اخیر کم‌سابقه بوده است.

• هرگونه تداوم اختلال در این دو مسیر، علاوه بر نفت خام، صادرات فرآورده‌های نفتی، گاز طبیعی مایع (LNG) و بخش مهمی از تجارت دریایی بین آسیا، اروپا و آفریقا را نیز تحت تأثیر قرار خواهد داد.

• افزایش حق بیمه جنگ، هزینه حمل‌ونقل دریایی، کرایه نفتکش‌ها و زمان سفر کشتی‌ها، حتی در صورت تداوم صادرات، موجب افزایش هزینه نهایی انرژی برای مصرف‌کنندگان خواهد شد.

• در شرایط کنونی، تصمیم‌های نظامی و امنیتی بیش از شاخص‌های اقتصادی، جهت حرکت بازار جهانی نفت را تعیین می‌کنند.

تحلیل سیاسی:

• تحولات اخیر نشان می‌دهد تقابل آمریکا و ایران از سطح فشارهای اقتصادی و تحریم‌ها عبور کرده و امنیت کشتیرانی، زیرساخت‌های انرژی و کنترل مسیرهای صادرات نفت به محور اصلی بحران تبدیل شده‌اند.

• گسترش عملیات آمریکا در نزدیکی زیرساخت‌های صادرات نفت و استمرار حملات شبانه، بیانگر افزایش دامنه درگیری نسبت به هفته‌های گذشته است.

• هم‌زمان، ورود عملیاتی انصارالله به صحنه درگیری و افزایش تهدیدها علیه کشتیرانی در باب‌المندب، نشان می‌دهد بحران از محدوده خلیج فارس فراتر رفته و اکنون دو مسیر راهبردی انتقال انرژی جهان به‌طور هم‌زمان تحت تأثیر تنش‌های نظامی قرار گرفته‌اند. این وضعیت، ریسک ژئوپلیتیکی بازار انرژی را نسبت به هفته‌های گذشته به شکل محسوسی افزایش داده است.

Executive Insight | جمع‌بندی مدیریتی:

بازار جهانی نفت وارد مرحله‌ای شده است که ریسک امنیت انرژی بر متغیرهای سنتی بازار غلبه کرده است. رشد حدود ۱۲ درصدی قیمت نفت طی یک هفته، بزرگ‌ترین افزایش هفتگی از ماه آوریل محسوب می‌شود و نشان می‌دهد معامله‌گران احتمال تداوم اختلال در عرضه نفت خاورمیانه را بسیار جدی ارزیابی می‌کنند. هم‌زمان قرار گرفتن تنگه هرمز و باب‌المندب در کانون تنش‌های نظامی، سطح ریسک بازار را به‌طور محسوسی افزایش داده و تا زمانی که نشانه‌ای از کاهش تنش‌ها مشاهده نشود، انتظار می‌رود نوسان قیمت نفت، هزینه حمل‌ونقل دریایی و ریسک زنجیره تأمین جهانی در سطوح بالایی باقی بماند.