حراج لحظه‌آخری نفت در باتلاق تدارکات / عراق با چه مشکلاتی برای صادرات نفت مواجه است؟

در حالی که هزینه حمل نفت از خاورمیانه به آسیا رکوردهای تاریخی را می‌شکند، موقعیت جغرافیایی، محموله‌های نفتی بغداد را روی دست این کشور گذاشته است.
شرکت دولتی بازاریابی نفت عراق یا همان سومو در مواجهه با هزینه‌های سرسام‌آور حمل‌ونقل دریایی که خرید و انتقال محموله‌ها از اعماق خلیج فارس را به شدت پیچیده کرده است، اکنون به ارائه پیشنهادهای لحظه‌آخری و اضطراری به خریداران روی آورده است. بر اساس گزارش ریگ‌زون، در دسترس بودن حجم بیشتری از نفت خام برای فروش که نشانه‌ای آشکار از عقب‌نشینی و انصراف برخی از معامله‌گران به شمار می‌رود، سومو را بر آن داشته تا محموله‌های اواخر سپتامبر خود را دست‌کم به دو شرکت جدید پیشنهاد دهد. مقام‌های عراقی هشدار داده‌اند که اگر بغداد نتواند خریداران یا کشتی‌های مناسبی برای این محموله‌ها پیدا کند، این آشفتگی می‌تواند درست در زمانی که کرایه‌های حمل به شدت در حال افزایش است و بازارهای جهانی با اختلالات گسترده دست‌وپنجه نرم می‌کنند فشار صعودی تازه‌ای بر قیمت جهانی نفت وارد کند.
شدت این بحران تدارکاتی خود را به وضوح در اعداد و ارقام نشان می‌دهد. بر اساس محاسبات خبرگزاری بلومبرگ که بر پایه داده‌های بالتیک اکسچنج انجام شده است، حمل نفت با ابرنفتکش‌ها از خلیج عمان به مقصد شرق آسیا اکنون به تنهایی حدود ۲۰ دلار به قیمت هر بشکه نفت می‌افزاید. این رقم سرسام‌آور معادل نزدیک به یک‌پنجم ارزش فعلی نفت خامی است که این روزها در مبدا بارگیری با قیمتی بالای ۱۰۰ دلار معامله می‌شود و این هزینه تا پیش از آغاز جنگ تنها کسر بسیار ناچیزی از قیمت نهایی و تحویل‌داده‌شده را تشکیل می‌داد.
در این میان موقعیت جغرافیایی عراق این بحران را برای بغداد دوچندان کرده است. عراق به دلیل قرار گرفتن در اعماق خلیج فارس و داشتن فاصله‌ای طولانی‌تر از تنگه هرمز، در زمینه کشتیرانی و تدارکات بسیار بیشتر از برخی همسایگان خود دچار مشکل شده است. این کشور که برای بازاریابی و جابه‌جایی نفت خام خود به شدت به شرکت‌های تجاری واسطه وابسته است، برای ترغیب خریداران و حفظ سهم بازار خود چاره‌ای جز ارائه تخفیف‌های سنگین نداشته و در مناقصه‌های اخیر قیمت درجات نفتی بصره مدیوم و بصره هوی خود را به شدت کاهش داده است.
با این وجود رقابت بی‌رحمانه در میان کشورهای حاشیه خلیج فارس برای فروش نفت در این بازار ملتهب، شرایط را برای بغداد پیچیده‌تر کرده است. علی نزار، رئیس شرکت سومو در ویدیویی که در تاریخ ۲۰ سپتامبر در کانال رسمی یوتیوب پارلمان عراق منتشر شد، با تایید این چالش‌ها اذعان کرد که برخی از شرکت‌هایی که پیش‌تر نفت عراق را بارگیری می‌کردند اکنون به سوی تولیدکنندگان دیگری رفته‌اند که تخفیف‌های عمیق‌تری ارائه می‌دهند و این رویکرد باعث شده بخشی از عرضه نفت عراق بدون مشتری و بارگیری‌نشده باقی بماند. تلاش‌ها برای دریافت اظهارنظر رسمی از نزار در خارج از ساعات کاری روز جمعه بی‌نتیجه ماند.
اگرچه هنوز به طور دقیق مشخص نیست کدام یک از معامله‌گران نفتی از بارگیری محموله‌های خود انصراف داده و این حجم از نفت خام را در بازار رها کرده‌اند اما سوابق نشان می‌دهد که بازیگران بزرگی در این عرصه حضور داشته‌اند. طبق گزارش‌های پیشین بلومبرگ، غول‌های تجاری و انرژی نظیر گروه ویتول، گروه ترافیگورا، توتال‌انرژیز و شرکت ملی نفت ابوظبی پیش از این در انتقال مستمر نفت خام عراق از طریق تنگه هرمز مشارکت داشته‌اند. اکنون کناره‌گیری احتمالی این غول‌های تجاری و سرگردانی محموله‌های نفتی، زنگ خطری جدی برای پایداری صادرات دومین تولیدکننده بزرگ اوپک زیر سایه سنگین جنگ خاورمیانه به شمار می‌رود.