هشدار کم‌سابقه سازمان جهانی دریانوردی؛ عبور از تنگه هرمز هنوز برای کشتی‌ها بسیار پرخطر است

دبیرکل سازمان بین‌المللی دریانوردی (IMO) اعلام کرد که با توجه به شرایط بی‌ثبات امنیتی، شرکت‌های کشتیرانی و مالکان کشتی‌ها نباید در مقطع کنونی ریسک عبور از تنگه هرمز را بپذیرند.

آرسنیو دومینگز تأکید کرد که همه کشورها باید به حقوق بین‌الملل پایبند باشند و شرکت‌های کشتیرانی نیز تا زمان کاهش تنش‌ها از انجام سفرهای پرریسک از این گذرگاه خودداری کنند.

این هشدار پس از آن صادر شد که طی حدود سه هفته گذشته، با افزایش تدریجی تردد نفتکش‌ها و کشتی‌های کانتینری، امیدهایی نسبت به بازگشت شرایط عادی ایجاد شده بود؛ اما تشدید دوباره درگیری‌ها این روند را متوقف کرد.

بر اساس گزارش، حملات به چند کشتی تجاری، از جمله دو نفتکش فوق‌سنگین تحت مدیریت امارات، همراه با ازسرگیری حملات آمریکا و بازگشت محاصره دریایی صادرات نفت، باعث شده است سطح تهدید دریایی دوباره به شدت افزایش یابد.

همزمان، مرکز مشترک اطلاعات دریایی (JMIC) بار دیگر سطح تهدید امنیتی در منطقه را «بسیار شدید» اعلام و هشدار داد که احتمال اقدامات خصمانه بیشتر همچنان بالاست. این مرکز از کشتی‌ها خواسته است انتظار حضور گسترده نیروهای نظامی، افزایش تماس‌های رادیویی، کنترل بیشتر مسیرهای عبور، احتمال تغییر مسیر کشتی‌ها و ازدحام در مناطق لنگرگاهی را داشته باشند.

تحلیل فنی

* هشدار رسمی سازمان بین‌المللی دریانوردی، مهم‌ترین مرجع تخصصی صنعت کشتیرانی جهان، فراتر از یک توصیه عادی است و مستقیماً بر تصمیم مالکان کشتی، شرکت‌های بیمه، اجاره‌کنندگان کشتی و مؤسسات رده‌بندی اثر می‌گذارد.

* اعلام سطح تهدید «بسیار شدید» به معنی افزایش محسوس ریسک عملیاتی است. در چنین شرایطی معمولاً هزینه بیمه جنگ (War Risk Premium)، کرایه حمل، هزینه امنیتی و زمان انتظار کشتی‌ها افزایش می‌یابد.

* احتمال هدایت کشتی‌ها به مسیرهای خاص، افزایش بازرسی‌ها و تماس‌های رادیویی مکرر، موجب کاهش سرعت عبور و افت ظرفیت واقعی این آبراه می‌شود؛ حتی اگر مسیر از نظر فیزیکی باز باشد.

* افزایش تراکم کشتی‌ها در مناطق لنگرگاهی نیز خطر برخورد، تأخیر در بارگیری و تخلیه و اختلال در زنجیره تأمین جهانی را افزایش می‌دهد.

تحلیل راهبردی

* این نخستین بار در ماه‌های اخیر است که عالی‌ترین مقام سازمان بین‌المللی دریانوردی به‌طور صریح از شرکت‌های کشتیرانی می‌خواهد از عبور از تنگه هرمز خودداری کنند؛ موضوعی که می‌تواند بر تصمیم بسیاری از ناوگان‌های بین‌المللی اثرگذار باشد.

* اگر این هشدار برای مدت طولانی پابرجا بماند، بخشی از ناوگان جهانی ممکن است به‌طور موقت از ورود به منطقه اجتناب کند؛ مسئله‌ای که ظرفیت حمل نفت و گاز خلیج فارس را کاهش داده و هزینه صادرات انرژی را افزایش می‌دهد.

* استمرار این وضعیت، اهمیت مسیرهای جایگزین صادرات انرژی، ذخایر راهبردی نفت و تنوع‌بخشی به منابع تأمین انرژی را برای کشورهای مصرف‌کننده بیش از گذشته برجسته خواهد کرد.

تحلیل سیاسی

* موضع سازمان بین‌المللی دریانوردی نشان می‌دهد که نگرانی درباره امنیت کشتیرانی از سطح ارزیابی‌های تجاری فراتر رفته و اکنون به موضوعی در چارچوب نهادهای بین‌المللی تبدیل شده است.

* تأکید این سازمان بر آزادی عبور و مخالفت با دریافت هرگونه عوارض، بیانگر حمایت از اصول حقوق بین‌الملل دریایی و جلوگیری از ایجاد رویه‌های جدید در یکی از مهم‌ترین گذرگاه‌های انرژی جهان است.

* هم‌زمان، تداوم هشدارهای امنیتی می‌تواند فشار بیشتری بر بازارهای جهانی انرژی، حمل‌ونقل و بیمه دریایی وارد کرده و نااطمینانی ژئوپلیتیکی را در سطح بین‌المللی افزایش دهد.

جمع‌بندی اجرایی (Executive Insight)

پیام اصلی این خبر آن است که از نگاه عالی‌ترین نهاد تخصصی دریانوردی جهان، تنگه هرمز هنوز به شرایط عادی بازنگشته است. هنگامی که خود سازمان بین‌المللی دریانوردی و مرکز مشترک اطلاعات دریایی عبور از این آبراه را پرریسک ارزیابی می‌کنند، باید انتظار داشت هزینه‌های حمل‌ونقل، بیمه، زمان سفر و ریسک زنجیره تأمین همچنان در سطوح بالا باقی بماند. این موضوع می‌تواند در کوتاه‌مدت از قیمت جهانی نفت و نرخ حمل دریایی حمایت کرده و بر تصمیمات تجاری شرکت‌های فعال در بازار انرژی اثر قابل توجهی بگذارد.