اتحادیه اروپا چطور روسیه را رقیب نفت ایران کرد؟

 24فوریه 2026 چهارمین سالگرد حمله نظامی روسیه به اوکراین است که غرب اتحادیه اروپا را با بحرانی طولانی مدت روبه رو کرد. تا اواخر سال 2025 اتحادیه اروپا همچنان مسیر صادرات نفت روسیه را باز گذاشته بود اما آخرین بسته تحریمی اتحادیه اروپا بر آن است که تا اواخر 2027 صادرات نفتی روسیه را به طور کامل به اروپا قطع کند. این تحریم ها که به تازگی نیز اعمال شده بر روی نمودار درآمدهای نفت روسیه در 12 ماه گذشته تاثیر زیاد برجای گذاشته است.

به طور طبیعی روسیه برای حمایت از جنگ خود در اوکراین به شدت به درآمدهای انرژی متکی است. موضوعی که کشورهای غربی را بر آن داشت تا تحریم‌های سختگیرانه‌تری را علیه سوخت روسیه اعمال کنند و به دنبال تضعیف تلاش‌های نظامی روسیه باشند.

براساس آخرین گزارشی که رویترز از تحلیل مرکز غیرانتفاعی «تحقیقات انرژی و هوای پاک» منتشر کرده درآمد روسیه از صادرات نفت، گاز، زغال سنگ و فرآورده‌های نفتی در دوره ۱۲ ماهه منتهی به ۲۴ فوریه ۲۰۲۶، در مجموع ۱۹۳ میلیارد یورو بوده است که نسبت به دوره مشابه قبل از حمله، ۲۷ درصد کاهش یافته است.

این وضعیت نشان میدهد روسیه در حوزه صادرات گاز با مشکلات بیشتری روبه رو بوده اما با وجود تحریم‌ها زیاد اما حجم صادرات نفت روسیه کاهش پیدا نکرده بلکه مسکو با دادن تخفیفات نفتی توانسته همچنان درآمد خود را حفظ کند.

مرکز تحقیقاتی «CREA » اعلام کرد که «درآمد روسیه از صادرات نفت خام در ۱۲ ماه گذشته نسبت به سال گذشته ۱۸ درصد کاهش یافته است. در عین حال، حجم صادرات نفت خام ۶ درصد بالاتر از سطح قبل از حمله و در سطح ۲۱۵ میلیون تن باقی مانده است.»

مسکو در پاسخ به تحریم‌های غرب، بیشتر نفت خام دریایی خود را به چین، هند و ترکیه منتقل کرده است و اغلب برای دور زدن تحریم‌های غرب به «ناوگان سایه» تانکرهای قدیمی و بدون بیمه متکی است. این موضوع آنها را به رقیب جدی برای نفت ایران تبدیل کرده است تا جایی که طبق آخرین گزارش کپلر، در ماه آینده میلادی؛ نفت سبک ایران با حدود ۱۰.۵ دلار در هر بشکه تخفیف، به پالایشگاه‌های چینی فروخته شده است.

کشورهای اروپایی معتقدند که محدودیت‌های شدیدتر می‌تواند صادرات سوخت روسیه را امسال بیشتر تحت تأثیر قرار دهد. مدتی است که ترامپ، رئیس جمهور آمریکا، تنوع‌بخشی به اقتصاد این کشور و کاهش وابستگی به نفت روسیه را شرط توافق تجاری با هند قرار داده است .

همچنین اتحادیه اروپا در حال بررسی ممنوعیت گسترده هر کسب‌وکاری است که از صادرات نفت خام دریایی روسیه پشتیبانی می‌کند و این تحریم‌ها بسیار فراتر از تحریم‌های قبلی خواهد بود. البته اتحادیه اروپا روز دوشنبه نتوانست این تحریم‌ها را تصویب کند، چراکه مجارستان به دلیل اختلاف بر سر یک خط لوله نفت آسیب‌دیده اوکراین، آنها را وتو کرد .

جالب تر اینکه بدانیم روسیه بیش از یک سوم نفت خود را با کمک سرویس‌های کشتیرانی غربی و با تانکرهای غربی صادر می‌کند. ممنوعیت برنامه‌ریزی‌شده اتحادیه اروپا برای پایان همکاری با روسیه تا 2027 به این رویه که عمدتاً به هند و چین عرضه می‌شود، پایان می‌دهد. اروپا عملا با این کار میتواند نفت ارزان تر و در حجم زیاد را به بازار تحریمی نفت وارد کند و این یکی از مسیرهای اصلی کنترل کشورهایی است که صاحب منابع عظیم نفت هستند. از ایران گرفته تا روسیه و ونزوئلا و لیبی.