حامد فتحی؛ مردی که در دریا ناپدید شد

دریا همیشه رازهای خودش را داشته است؛ گاهی آنچه را به ساحل می‌آورد، پیش چشم همه می‌گذارد و گاهی آن‌قدر بی‌صدا چیزی را در خود فرو می‌برد که حتی پس از ساعت‌ها جست‌وجو، هیچ نشانی از آن باقی نمی‌ماند. اما وقتی پای جان یک انسان در میان است، سکوت دریا نباید به سکوت دیگران تبدیل شود.

حامد فتحی، نیروی شاغل در دکل دریایی سینا ۱، متعلق به شرکت پتروگوهر فراساحل کیش، دیگر در میان همکارانش دیده نمی‌شود. او پیش‌تر به‌عنوان سکوبان فعالیت می‌کرد و مدتی بود مسئولیت دک‌فورمن را بر عهده داشت؛ پسری خوش‌خنده که حالا نامش نه در فهرست شیفت‌های کاری، بلکه در میان خبرهای نگران‌کننده یک حادثه دریایی و سوگواری خانواده‌اش شنیده می‌شود.

ماجرا از زمانی آغاز شد که متوجه شدند حامد در محل کار حضور ندارد. جست‌وجو برای یافتن او آغاز شد؛ جست‌وجویی که به محدوده یک سکو محدود نماند و بنا بر اطلاعات اولیه، چند فروند بالگرد نیز برای عملیات جست‌وجو به کار گرفته شدند. با گذشت زمان، نگرانی‌ها درباره سرنوشت او بیشتر شد؛ هرچند تا زمان انتشار این گزارش، اطلاعات قطعی و مستقلی درباره پیدا شدن پیکر او یا علت دقیق این اتفاق در دست نیست.

اما پرسش اصلی همچنان پابرجاست: حامد چگونه ناپدید شد؟

آیا در جریان انجام وظیفه و بر اثر یک حادثه به دریا سقوط کرد؟ آیا این اتفاق ناشی از شرایط محیط کار یا نقص در الزامات ایمنی بوده است؟ آیا احتمال دیگری وجود دارد؟ حتی گمانه‌هایی درباره خودکشی یا دخالت فرد دیگری مطرح شده است؛ گمانه‌هایی که تا روشن شدن نتایج بررسی‌های رسمی، نه می‌توان آن‌ها را تأیید کرد و نه اخلاقی است که به‌عنوان واقعیت بازگو شوند.

امروز، در زادگاه حامد، مراسم ترحیم او برگزار شده است؛ مراسمی که تلخی ماجرا را از محدوده یک دکل دریایی فراتر می‌برد و به خانه‌ای می‌رساند که احتمالاً هنوز چشم‌انتظار خبری روشن و پاسخی قانع‌کننده است.

وقتی نیروی انسانی به یک شماره در فهرست شیفت تبدیل می‌شود

کار در صنعت فراساحل، فقط یک شغل نیست؛ نوعی زیست در شرایط دشوار است. دوری از خانواده، اقامت در محیطی محدود، کار در مجاورت تجهیزات سنگین، مواجهه با شرایط متغیر جوی و دریایی و پذیرش مسئولیت‌هایی که گاهی با کوچک‌ترین خطا می‌توانند به فاجعه منجر شوند، بخشی از واقعیت زندگی نیروی انسانی در این صنعت است.

در چنین محیطی، ایمنی نباید صرفاً به چک‌لیست‌های عملیاتی، دستورالعمل‌های HSE و گزارش‌های دوره‌ای محدود بماند. ایمنی، پیش از هر چیز، تعهدی انسانی و مدیریتی است؛ تعهدی که باید از لحظه ورود نیروی کار به سکو تا پایان شیفت و بازگشت سالم او به خانه استمرار داشته باشد.

در این میان، مسئولیت شرکت بهره‌بردار، پیمانکار، مدیران عملیات و واحدهای ایمنی، هر یک باید در چارچوب وظایف و مسئولیت‌های قانونی خود بررسی شود. اگر حادثه‌ای رخ داده، باید روشن شود چه سازوکارهایی برای پیشگیری وجود داشته، چه نظارتی اعمال شده و آیا تمامی الزامات ایمنی رعایت شده‌اند یا خیر.

پرسش‌هایی که نباید در عمق دریا دفن شوند

ناپدید شدن یک نیروی انسانی در محیط عملیاتی فراساحل، موضوعی نیست که صرفاً با اعلام فقدان یک نفر و انجام عملیات جست‌وجو پایان یابد. افکار عمومی و به‌ویژه خانواده فرد، حق دارند بدانند:

- آخرین وضعیت حضور و فعالیت حامد فتحی در دکل سینا ۱ چه بوده است؟

- آخرین بار چه زمانی و توسط چه کسی مشاهده شده است؟

- آیا تصاویر دوربین‌های نظارتی، گزارش‌های شیفت و سوابق ارتباطی بررسی شده‌اند؟

- آیا عملیات کاری در زمان حادثه تحت تأثیر شرایط جوی یا دریایی بوده است؟

- آیا تجهیزات حفاظت فردی و الزامات ایمنی متناسب با وظایف او فراهم بوده‌اند؟

- چه نهادی مسئول بررسی مستقل ابعاد این اتفاق و اعلام نتایج آن است؟

این پرسش‌ها نه پیش‌داوری‌اند و نه اتهام؛ حداقل مطالباتی هستند که در برابر فقدان یک انسان باید مطرح شوند.

حامد فتحی پیش از آنکه یک نام در پرونده حادثه‌ای دریایی باشد، انسانی با زندگی، خانواده، آرزوها و آینده‌ای بوده که حالا با ابهام و نگرانی روبه‌رو شده است.

صنعت نفت و گاز را نمی‌توان فقط با تعداد سکوها، ظرفیت تولید، میزان صادرات و شاخص‌های بهره‌وری سنجید. کیفیت حکمرانی در این صنعت، به همان اندازه که در ارقام تولید دیده می‌شود، باید در میزان حفاظت از جان کسانی سنجیده شود که دور از چشم جامعه، در سخت‌ترین شرایط، چرخ عملیات را می‌چرخانند.

اگر قرار است از سرمایه انسانی سخن بگوییم، باید جان انسان‌ها را مهم‌ترین سرمایه این صنعت بدانیم؛ نه نیرویی که حضورش در آغاز شیفت ثبت شود و غیبتش در پایان شیفت، به یک پرونده جست‌وجو تبدیل شود.

دریا شاید هنوز پاسخ این ماجرا را در خود نگه داشته باشد، اما مسئولیت روشن شدن حقیقت بر عهده دریا نیست.

حامد فتحی نباید به یک خبر کوتاه در حاشیه اخبار صنعت نفت تبدیل شود. خانواده او و جامعه صنعتی حق دارند بدانند چه اتفاقی افتاده است؛ و مهم‌تر از آن، چه باید کرد تا هیچ خانواده دیگری چشم‌انتظار بازگشت عزیزی از یک شیفت کاری نماند.