رکوردشکنی سه‌ساله قیمت گاز در اروپا / هراس بازارهای جهانی از تشدید جنگ ایران و آمریکا

دور جدید درگیری‌ها میان واشنگتن و تهران، امیدها برای پایان سریع جنگ را کمرنگ کرده است و همزمان با افت بی‌سابقه ذخایر زمستانی اروپا، سایه تورم ماندگار بازارهای سهام و اوراق قرضه را به لرزه درآورد.

با از سرگیری درگیری‌ها میان ایالات متحده و ایران، ترس از بازگشت به یک جنگ تمام‌عیار و طولانی‌مدت شدن تورم جهانی، بازارهای انرژی را ملتهب کرد. روز چهارشنبه قیمت گاز طبیعی در اروپا به بالاترین سطح خود از سال ۲۰۲۳ رسید و نفت خام نیز رکورد پنج هفته‌ای ۹۷ دلار در هر بشکه را لمس کرد.

قیمت گاز طبیعی در هاب تی‌تی‌اف هلند به عنوان شاخص گازی اروپا برای نخستین بار از زمان آغاز جنگ در ماه فوریه، از مرز ۷۵ یورو بر مگاوات ساعت عبور کرد. این رکوردشکنی در حالی رخ می‌دهد که شرکت‌های انرژی به شدت نگران ورود به فصل سرما با ذخایر ناکافی هستند. همزمان نفت خام برنت به عنوان شاخص جهانی با ۲.۵ درصد رشد تا بیش از ۹۷ دلار بالا رفت، هرچند در ادامه معاملات لندن با تعدیل قیمت روی ۹۵ دلار آرام گرفت.

این افزایش قیمت‌ها در پی موج جدید حملات ایالات متحده علیه ایران در روز سه‌شنبه و به عنوان دومین دور حملات طی روزهای اخیر رخ داد. این تحولات پس از یک ماه آرامش نسبی در ماه اوت، نگرانی سرمایه‌گذاران را نسبت به تشدید تنش‌ها میان دو کشور بر سر کنترل تنگه هرمز دوچندان کرده است.

مایک بل، رئیس راهبرد بازار در موسسه مدیریت دارایی آربی‌سی بلوبی در این باره می‌گوید: «این تصور که درگیری‌ها تا کریسمس به پایان می‌رسد، به سرعت در حال رنگ باختن است و همین موضوع محرک اصلی بازار است.»

بحران ذخیره‌سازی

قیمت گاز در اروپا از اواخر ماه ژوئن که به زیر ۴۰ یورو سقوط کرده بود، روندی صعودی را طی کرده است. به طور سنتی شرکت‌های گازی در ماه‌های تابستان اقدام به ذخیره‌سازی می‌کنند تا از هرگونه اختلال در زمستان جلوگیری کنند اما امسال سطح این ذخایر به پایین‌ترین میزان در بیش از یک دهه اخیر رسیده است.

در هفته پایانی ماه اوت، مخازن اتحادیه اروپا تنها ۶۳ درصد پر بودند در حالی که هدف‌گذاری این اتحادیه رسیدن به ظرفیت ۸۰ درصدی تا پیش از آغاز زمستان است. آلمان که بزرگ‌ترین ظرفیت ذخیره‌سازی گاز در قاره سبز را دارد، هفته گذشته هشدار داد که ممکن است نتواند به هدف قانونی ۷۰ درصدی خود تا ماه نوامبر دست یابد. در مقابل ایتالیا به عنوان دومین مصرف‌کننده بزرگ اتحادیه، عملکرد بهتری داشته و ظرفیت مخازن خود را به ۸۳ درصد رسانده است.

دلیل اصلی این عقب‌ماندگی، اکراه شرکت‌های انرژی از خرید گاز گران‌قیمت است. آن‌ها ترجیح داده‌اند به امید حل‌وفصل درگیری‌ها در خاورمیانه و کاهش قیمت‌ها دست نگه دارند. با این حال اگر کشورها نتوانند مخازن خود را پر کنند، در ماه‌های زمستان مجبور به خرید گاز از بازارهای نقدی با هزینه‌هایی به مراتب سنگین‌تر خواهند شد.

آن‌سوفی کوربو، کارشناس گاز در مرکز سیاست جهانی انرژی دانشگاه کلمبیا هشدار می‌دهد: «شش ماه است می‌گویم که باید مراقب ذخیره‌سازی باشیم وگرنه با قیمت‌های بالا وارد زمستان خواهیم شد. نباید بیش از حد خوش‌خیال باشیم زیرا بارها دیده‌ایم که وقتی مشکلات فرا می‌رسند، همه با هم هجوم می‌آورند.»

شوک تورمی و لرزه بر بازارهای مالی

رشد قیمت انرژی به ویژه گاز، فشار مضاعفی بر بازارهای اوراق قرضه اروپایی و اقتصاد جهانی وارد کرده است. داده‌های رسمی روز سه‌شنبه نشان داد که تورم منطقه یورو در ماه اوت به ۳.۳ درصد شتاب گرفته و قیمت انرژی رشد ۱۴.۳ درصدی را ثبت کرده است. این روند وحشت از بازگشت تورم ماندگار را زنده کرده و باعث ثبت رکوردهای جدید در بازده اوراق قرضه دولتی شده است.

در ایالات متحده بازده اوراق قرضه ده ساله خزانه‌داری آمریکا صبح چهارشنبه به ۴.۸۱ درصد رسید که بالاترین سطح از سال ۲۰۲۳ است. در آلمان نیز بازده اوراق ده ساله با رسیدن به ۳.۳۸ درصد، هزینه‌های استقراض این کشور را در بالاترین سطح از سال ۲۰۱۱ نگه داشت. همچنین در بریتانیا بازده اوراق قرضه ده ساله به ۵.۲۶ درصد رسید که برای دومین روز متوالی، بالاترین رکورد پس از بحران مالی سال ۲۰۰۸ محسوب می‌شود.

موهیت کومار، اقتصاددان ارشد اروپایی در موسسه جفریز اعلام کرد که با افزایش قیمت انرژی، این شرکت در حال کاهش سرمایه‌گذاری در دارایی‌های پرخطر است. وی هشدار داد که بازده اوراق قرضه در حال رسیدن به سطحی است که فروش گسترده‌تر آن‌ها می‌تواند پیامدهای بسیار منفی برای بازارهای سهام و اعتبار به همراه داشته باشد.

این هراس در بازارهای سهام نیز به وضوح نمایان شد. قراردادهای آتی شاخص اس‌اندپی ۵۰۰ آمریکا روز چهارشنبه افت بیشتری را نشان دادند. در آسیا نیز ژاپن و کره جنوبی به عنوان دو واردکننده بزرگ نفت، رهبری سقوط بازارها را بر عهده داشتند به طوری که شاخص نیکی ۲۲۵ ژاپن ۳ درصد و شاخص کوسپی کره جنوبی ۳.۸ درصد ریزش کردند.