هجوم اقتصادهای نوظهور آسیا برای ایجاد ذخایر راهبردی نفت / تقلا برای بقا در سایه جنگ خاورمیانه

بحران انرژی ناشی از جنگ خاورمیانه و انسداد شریان‌های نفتی، کشورهای آسیایی نظیر فیلیپین را با تورم و فقر بی‌سابقه مواجه کرده و آن‌ها را به سمت ایجاد ذخایر راهبردی نیم میلیارد دلاری سوق داده است.
اواخر ماه فوریه زمانی که اخبار بسته شدن تنگه هرمز در پی حملات متقابل ایالات متحده و ایران منتشر شد، مقامات فیلیپین به عمق آسیب‌پذیری خود پی بردند. رودلا رومرو، یکی از مقامات ارشد وزارت انرژی فیلیپین با یادآوری آن روزهای ملتهب تاکید می‌کند که وابستگی نزدیک به ۱۰۰ درصدی این کشور به واردات فراورده‌های نفتی، یک کابوس تمام‌عیار را برای مانیل رقم زد. در هفته‌های پس از آن قیمت بنزین ۲ برابر و بهای دیزل ۳ برابر شد، تورم به شدت اوج گرفت و اعتصابات گسترده‌ای در بخش حمل‌ونقل فیلیپین شکل گرفت. این بحران تا جایی پیش رفت که در ۲۴ مارس، فردیناند مارکوس جونیور، رئیس‌جمهور فیلیپین برای نخستین بار وضعیت اضطراری انرژی ملی اعلام کرد، اقدامی که نشان داد ترکش‌های اقتصادی جنگ خاورمیانه بیش از هر جای دیگری اقتصادهای آسیایی را هدف قرار داده است.
در واکنش به این چشم‌انداز بی‌ثبات و توقف تردد کشتیرانی در خلیج فارس، فیلیپین اکنون پیشگام موجی از کشورهای در حال توسعه آسیایی شده است که به دنبال ایجاد ذخایر راهبردی نفت برای مقابله با شوک‌های آینده هستند. ژاپن با ارائه کمک‌های مالی و تخصص فنی، نقش محوری در این روند ایفا می‌کند و در حال مذاکره با اندونزی، تایلند و ویتنام است. تارو هان، مقام پیشین وزارت تجارت ژاپن، این تحرکات را هسته اصلی دیپلماسی توکیو برای تقویت امنیت انرژی منطقه‌ای می‌داند. این تغییر ساختاری بی‌شباهت به شوک‌های نفتی دهه ۱۹۷۰ نیست که در نهایت به شکل‌گیری آژانس بین‌المللی انرژی و الزام کشورهای عضو به نگهداری ذخایر ۹۰ روزه منجر شد. با این حال با وجود آزادسازی بی‌سابقه ذخایر از سوی این آژانس در ماه مارس گذشته، تاثیر آن بر کشورهای آسیایی فاقد ذخایر راهبردی بسیار ناچیز بود.
تبعات انسانی و معیشتی این بحران به شدت سنگین بوده است. مودی فلوراندا، رئیس ائتلاف کارگری پیستون که نماینده رانندگان خودروهای مسافربر سنتی جیپنی در مانیل است، می‌گوید درآمد رانندگانی که روزانه ۱۲ تا ۱۸ ساعت کار می‌کنند اکنون به دلیل گرانی سوخت تنها کفاف نیمی از هزینه‌های حداقلی یک خانواده ۵ نفره را می‌دهد. همزمان موسسه مطالعات توسعه فیلیپین هشدار داده است که نفت ۱۰۵ دلاری می‌تواند بیش از ۱.۳ میلیون فیلیپینی را به زیر خط فقر بکشاند. این فشارهای تورمی و افزایش هزینه‌های پایه باعث شد تا بانک توسعه آسیایی پیش‌بینی رشد اقتصادهای در حال توسعه منطقه را در سال ۲۰۲۶ از ۵.۵ درصد به ۴.۹ درصد کاهش دهد.
اکنون تصمیم‌گیران منطقه بر سر یک دوراهی راهبردی قرار دارند. ایجاد یک ذخیره نفتی ۹۰ روزه برای کشوری مانند فیلیپین نزدیک به نیم میلیارد دلار هزینه در بر خواهد داشت، رقمی که برای یک اقتصاد در حال توسعه، بار مالی فلج‌کننده‌ای محسوب می‌شود. آلبرت پارک، اقتصاددان ارشد بانک توسعه آسیایی نسبت به این هزینه‌های نجومی هشدار داده و توسعه انرژی‌های تجدیدپذیر را راهکار مقرون‌به‌صرفه‌تری برای ایجاد تاب‌آوری می‌داند. در کنار این هزینه‌ها توقف صادرات فراورده‌های پالایشی از سوی چین در ماه مارس، آسیب‌پذیری مضاعف این کشورها در زمینه فقدان ظرفیت‌های پالایشگاهی را آشکار کرد و به دولت‌های آسیایی نشان داد که امنیت انرژی در این قاره نیازمند بازنگری‌های بنیادین و سرمایه‌گذاری‌های چندجانبه است.